Soru

Zorluk: OrtaSened-i İttifak (1808)

Osmanlı hukuk tarihinde hükümdarın mutlak otoritesinin ilk kez hukuki bir metinle sınırlandırılmasına zemin hazırlayan Sened-i İttifak (18081808) hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A
    Tanzimat Fermanı gibi padişahın tek taraflı iradesiyle halka lütfettiği bir haklar manzumesidir.
  2. B
    Batılılaşma hareketlerinin bir sonucu olarak, Fransız İhtilali'nin getirdiği milliyetçilik akımını durdurmak amacıyla ilan edilmiştir.
  3. Hukuki niteliği itibarıyla padişah ile taşradaki yerel güçler (Âyanlar) arasında imzalanmış, karşılıklı hak ve borçlar doğuran bir sözleşmedir.Cevap
  4. D
    Devletin temel teşkilatını, organlarını ve vatandaşların temel haklarını düzenleyen ilk Osmanlı anayasasıdır.
  5. E
    Padişahın mutlak veto yetkisini kaldırarak yasama üstünlüğünü sağlayan parlamenter sisteme geçişin ilk adımıdır.

Cevap

Sened-i İttifak'ın hukuki niteliği itibarıyla padişah ile Âyanlar arasında imzalanmış, karşılıklı hak ve borçlar doğuran bir sözleşme (misak) olmasıdır.
Sened-i İttifak, Osmanlı hukuk tarihinde padişahın mutlak yetkilerini kendi rızasıyla da olsa bir belgeyle sınırlandırdığı ilk metindir. Bu metnin en belirgin özelliği, Tanzimat Fermanı gibi tek taraflı bir işlem olmayıp, Padişah ile Âyanlar arasında karşılıklı taahhütler içeren bir 'sözleşme' (misak) mahiyetinde olmasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Belgenin taraflarını belirle
Belge, Padişah II. Mahmut ve taşra aristokrasisini temsil eden Âyanlar arasındadır.
Otoritenin kimler arasında paylaşıldığını veya sınırlandığını anlamak için tarafların bilinmesi gerekir.
2
Belgenin hukuki oluşum sürecini analiz et
Hükümdarın tek taraflı iradesi (ferman) yerine, tarafların karşılıklı müzakeresi sonucu ortaya çıkmıştır.
Belgeyi bir 'sözleşme' (pakt/misak) kılan temel özellik karşılıklı irade beyanıdır.
3
Diğer anayasal belgelerle karşılaştır
Tanzimat (tek taraflı) ve Kanun-i Esasi'den (anayasa) farkı netleştirilir.
KPSS formatında kronolojik ve kavramsal ayrım yapmak hatayı önler.

Anahtar Kavram

Sened-i İttifak'ın 'Sözleşme' (Bilateral Contract) Niteliği
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla