Soru

Zorluk: KolayBorç Olmayan Şeyin Ödenmesi (TBK 78)

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 7878. maddesi uyarınca, borç olmadığı hâlde bir şeyi kendi isteğiyle (ihtiyariyle) veren bir kimsenin, bu şeyi sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde geri isteyebilmesi için aşağıdaki şartlardan hangisinin gerçekleşmiş olması zorunludur?

  1. Ödemeyi yapanın, kendisini borçlu sanarak (hataen) ödemede bulunmuş olmasıCevap
  2. B
    Ödemenin, zamanaşımına uğramış bir borcu ifa etmek amacıyla yapılmış olması
  3. C
    Ödemenin, ahlaki bir ödevi yerine getirmek amacıyla yapılmış olması
  4. D
    Zenginleşenin (ödemeyi alanın), ödeme anında kötüniyetli olduğunun ispatlanması
  5. E
    Ödemeyi yapan kişinin, ödeme anında borçlu olmadığını biliyor olması

Cevap

Borç olmayan bir şeyin geri istenebilmesi için temel şart, ödemeyi yapan kişinin kendisini borçlu sanarak (hataen) ödemede bulunmuş olmasıdır.
Türk Borçlar Kanunu'nun 78/178/1. maddesine göre, borç olmayan bir şeyin geri istenebilmesi için ödemenin 'kendisini borçlu sanarak' yani bir hata neticesinde yapılmış olması temel yasal şarttır. Eğer kişi borçlu olmadığını bilerek ödeme yaparsa, bu iradi bir tasarruf kabul edilir ve geri istenemez.

Adım Adım Çözüm

1
TBK 78/1 hükmünün analizi
Borçlanmadığı bir şeyi ihtiyariyle veren kişinin geri isteme hakkı 'hata' şartına bağlanmıştır.
Kanun, bilerek yapılan ödemeleri geri isteme koruması dışında bırakmıştır.
2
İstisnaların değerlendirilmesi
Zamanaşımına uğramış borçlar ve ahlaki ödevler geri isteme kapsamı dışındadır.
Bu durumlar TBK 78/2'de açıkça 'geri istenemeyecek haller' olarak sayılmıştır.
3
İspat yükünün belirlenmesi
Ödeyen, hata yaptığını ispat etmelidir.
Geri isteme davasında davacı, hakkını dayandırdığı olguyu (hatayı) ispatla yükümlüdür.

Anahtar Kavram

Hataen Ödeme (TBK 78)

Daha Fazla Pratik

Sebepsiz zenginleşmede zamanaşımı sürelerini (TBK 82) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla