Examkin

Soru

Zorluk: ZorBorç Olmayan Şeyin Ödenmesi (TBK 78)

İşveren (A)(A), yanında belirsiz süreli iş sözleşmesiyle çalışan (B)(B)'nin aslında kendi isteğiyle (istifaen) işten ayrıldığını bilmesine rağmen, personel kayıtlarındaki bir karışıklık nedeniyle (B)(B)'nin haksız yere işten çıkarılan başka bir çalışan olduğunu zannetmiş ve bu yanılgı içerisinde (B)(B)'ye 95.00095.000 TL tutarında kıdem tazminatı ödemiştir. Bir hafta sonra (B)(B)'nin istifa dilekçesini bulan ve ödeme için hukuki bir sebep olmadığını fark eden (A)(A), yaptığı bu ödemenin iadesini talep etmektedir.

Bu olayla ilgili 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 7878. maddesi uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. (A)(A), ödemeyi yaparken kendisini borçlu sandığını (hata ettiğini) ispat etmek kaydıyla, ödediği tutarı sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebilir.Cevap
  2. B
    Kıdem tazminatı ödemesi mahiyeti gereği ahlaki bir ödevin ifası niteliğinde kabul edildiği için (A)(A), ödemeyi hataen yapmış olsa dahi geri isteyemez.
  3. C
    Söz konusu ödeme, zamanaşımına uğramış bir borcun ifası niteliğinde bir eksik borç (tabii borç) sayıldığından, iadesinin talep edilmesi mümkün değildir.
  4. D
    (A)(A) ödemeyi kendi rızasıyla (ihtiyarıyla) gerçekleştirdiği için, daha sonra hata ettiğini ileri sürerek iade talebinde bulunması dürüstlük kuralına aykırılık teşkil eder.
  5. E
    Sebepsiz zenginleşme davalarında ispat yükü her zaman zenginleşen taraf üzerinde olduğundan, (B)(B) ödemenin haklı bir sebebe dayandığını ispatlayamazsa parayı iade etmelidir.

Cevap

İşveren, ödemeyi yaparken kendisini borçlu sandığını (hata ettiğini) ispat etmek şartıyla bu tutarı sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri isteyebilir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 78. maddesinin 1. fıkrasına göre; borçlanmadığı bir şeyi ihtiyari (kendi rızasıyla) olarak veren kimse, ancak bunu kendisini borçlu sanarak verdiğini ispat ederse geri isteyebilir. Olayda işveren, isim karışıklığı ve hatalı kayıtlar nedeniyle borcu olduğunu zannetmiştir (hata şartı). Bu yanılgısını ispatladığı takdirde sebepsiz zenginleşen işçiden tutarın iadesini talep edebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Borcun varlığının tespit edilmesi
İşçi istifa ettiği için kıdem tazminatı borcu hiç doğmamıştır.
Sebepsiz zenginleşmenin şartı olan 'haklı bir sebebin bulunmaması' durumunu belirlemek için borç ilişkisi incelenir.
2
Ödemenin niteliğinin belirlenmesi
Ödeme cebri icra tehdidi altında değil, ihtiyari (kendi rızasıyla) yapılmıştır.
İhtiyari ödemelerde iade talebi için özel bir şart (hata) aranmaktadır.
3
TBK m. 78/1 hükmünün uygulanması
Ödeyen tarafın (İşveren A), ödemeyi yaparken kendisini borçlu sandığını ispat etmesi gerektiği sonucuna varılır.
Borçlanılmayan bir şeyin ihtiyari olarak ödenmesi durumunda iade, ancak 'hata' şartının gerçekleşmesi ve ispatlanmasıyla mümkündür.
4
İstisnaların kontrol edilmesi
Zamanaşımına uğramış borç veya ahlaki ödev söz konusu değildir.
İadenin talep edilemeyeceği durumlar (TBK 78/2) bu olayda mevcut değildir.

Anahtar Kavram

Borç Olmayan Şeyin Hataen Ödenmesi (Condictio Indebiti)
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Borç Olmayan Şeyin Ödenmesi (TBK 78)

Bu konudan daha fazla soru