Soru

Zorluk: ZorTemel Hak ve Hürriyetlerin Kullanılmasının Durdurulması (Madde 15)

1982 Anayasası’nın 15. maddesi uyarınca; savaş, seferberlik veya olağanüstü hallerde temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının kısmen veya tamamen durdurulabilmesi veya bunlar için Anayasa’da öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilmesi için aranan hukuki rejimle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Alınacak tedbirlerin milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükleri ihlal etmemesi gerekir.
  2. B
    Öngörülen tedbirlerin durumun gerektirdiği ölçüde olması şarttır.
  3. Alınan tedbirlerin temel hak ve hürriyetlerin özüne dokunmaması gerekir.Cevap
  4. D
    Savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler dışında, kişinin yaşama hakkına dokunulamaz.
  5. E
    Suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz.

Cevap

Alınan tedbirlerin temel hak ve hürriyetlerin özüne dokunmaması gerektiği ifadesi yanlıştır; çünkü bu kriter sadece olağan dönem sınırlamaları (Madde 13) için geçerlidir.
Doğru cevap olan seçenek yanlıştır çünkü 'hakkın özüne dokunmama' kriteri, Anayasa'nın 13. maddesinde düzenlenen olağan dönem sınırlama rejimine aittir. Oysa 15. madde, savaş veya olağanüstü hallerde Anayasa'daki güvencelere aykırı (yani hakkın özünü de zedeleyebilecek) tedbirler alınmasına imkan tanır; ancak bu durumun sınırı milletlerarası hukuk, ölçülülük ve çekirdek haklardır.

Adım Adım Çözüm

1
Olağanüstü dönem rejimini (Madde 15) analiz etme
Savaş, seferberlik veya OHAL durumlarında hakların durdurulabileceği saptandı.
Soruda sorulan hukuki çerçevenin anayasal dayanağını belirlemek gerekir.
2
Durdurma rejiminin anayasal sınırlarını kontrol etme
Milletlerarası hukuk, ölçülülük ve çekirdek haklar (sert çekirdek) kriterleri bulundu.
Anayasa'nın 15. maddesindeki geçerlilik şartlarını teyit etmek için gereklidir.
3
Durdurma (Madde 15) ile Sınırlama (Madde 13) arasındaki farkı ayırt etme
'Hakkın özüne dokunmama' kriterinin Madde 15'te yer almadığı, aksine Anayasa güvencelerine aykırı tedbir alınabileceği görüldü.
KPSS hukuk sorularında en sık yapılan kavramsal hatayı (Madde 13 ve 15 farkı) test etmek için bu karşılaştırma kritiktir.

Anahtar Kavram

Temel Hak ve Hürriyetlerin Kullanılmasının Durdurulması Şartları ve Çekirdek Haklar

Daha Fazla Pratik

Madde 15'teki çekirdek haklar listesini Madde 13'teki genel sınırlama kriterleriyle (demokratik toplum düzeni, laik cumhuriyetin gerekleri vb.) kıyaslayarak çalışınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla