Examkin

Soru

Zorluk: Zorİyiniyetli Zenginleşenin İade Yükümlülüğü ve Kapsamı

Bay (A), kendisine bir arkadaşı tarafından hediye edildiğini düşündüğü 50.00050.000 TL değerindeki antika vazoyu iyiniyetle zilyetliğine almıştır. Vazoyu korumak amacıyla çatlayan tabanını 5.0005.000 TL harcayarak onartmış (zorunlu gider), vazonun dış görünümünü iyileştirmek için ise 10.00010.000 TL harcayarak estetik bir kaplama yaptırmıştır (faydalı gider). Daha sonra vazo, Bay (A)’nın herhangi bir kusuru bulunmaksızın evinde çıkan yangında tamamen yok olmuştur. Ancak Bay (A), bu vazo için daha önce yaptırdığı sigorta poliçesi kapsamında sigorta şirketinden 30.00030.000 TL tazminat almıştır. Bu durumda Türk Borçlar Kanunu uyarınca Bay (A)’nın iade yükümlülüğü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Vazonun yok olmasıyla zenginleşme tamamen ortadan kalktığı için sigorta tazminatı dahil hiçbir ödeme yapmakla yükümlü değildir.
  2. İyiniyetli olduğu için elinde kalan zenginleşme olan 30.00030.000 TL sigorta tazminatını iade etmelidir; ancak yaptığı 5.0005.000 TL zorunlu ve 10.00010.000 TL faydalı giderin tamamını bu tutardan mahsup edebilir.Cevap
  3. C
    Kötüniyetli zenginleşen gibi kabul edilerek vazonun yangın tarihindeki tam değeri olan 50.00050.000 TL'yi ve bu tutara işleyecek gecikme faizini ödemekle yükümlüdür.
  4. D
    Bay (A)'nın vazoyu kabul etmesi ahlaki bir ödevin yerine getirilmesi niteliğinde olduğundan, sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca sigorta tazminatının geri istenmesi mümkün değildir.
  5. E
    İyiniyetli olsa dahi sadece zorunlu giderleri iade borcundan mahsup edebilir; faydalı giderler zenginleşenin kendi tercihine bağlı olduğundan iade kapsamı dışında tutulur.

Cevap

İyiniyetli zenginleşen, iade sırasında elinde kalan zenginleşme (veya yerine geçen sigorta tazminatı gibi ikame değerler) ile sorumludur; ayrıca yaptığı zorunlu ve faydalı giderlerin tamamını iade borcundan mahsup edebilir.
Türk Borçlar Kanunu'na göre iyiniyetli zenginleşen, iadenin istendiği sırada elinde kalan zenginleşme miktarı ile sorumludur. Olayda vazo yanmış olsa da yerine geçen sigorta tazminatı malvarlığındaki zenginleşmenin devamı (ikame değer) niteliğindedir. Ayrıca TBK m. 80 uyarınca iyiniyetli zenginleşen, yaptığı zorunlu ve faydalı giderleri geri isteyebilir veya mahsup edebilir. Bu nedenle 30.00030.000 TL'lik tazminat tutarından toplam 15.00015.000 TL'lik giderin indirilmesi hukuka uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Zenginleşenin iyiniyet durumunu ve iade kapsamını belirle.
Zenginleşen (A) iyiniyetlidir. TBK m. 79 uyarınca sadece 'elinde kalan' zenginleşme ile sorumludur.
İyiniyetli zenginleşenin sorumluluğu, kötüniyetli zenginleşen gibi tam değer üzerinden değil, sınırlı sorumluluk ilkesi gereği mevcut zenginleşme üzerindendir.
2
Elinde kalan zenginleşmeyi (ikame değeri) tespit et.
Asıl nesne (vazo) yok olmuş ancak yerine 30.00030.000 TL sigorta tazminatı girmiştir.
Sebepsiz zenginleşme hukukunda, zenginleşilen şeyin yerine geçen tazminat veya bedeller (ikame değerler) elinde kalan zenginleşme kapsamında iadeye tabidir.
3
Yapılan giderlerin iade borcuna etkisini analiz et.
Bay (A) 5.0005.000 TL zorunlu ve 10.00010.000 TL faydalı gider yapmıştır.
TBK m. 80/1 uyarınca iyiniyetli zenginleşen, yaptığı hem zorunlu hem de faydalı giderlerin iadesini isteyebilir.
4
Net iade borcunu hesapla.
30.00030.000 (Sigorta) - 5.0005.000 (Zorunlu) - 10.00010.000 (Faydalı) = 15.00015.000 TL net iade yükümlülüğü.
Zenginleşen, sahip olduğu gider alacaklarını iade borcu ile mahsup ederek net tutarı ödeyebilir.

Anahtar Kavram

İyiniyetli zenginleşenin elinde kalanla sınırlı sorumluluğu ve giderleri talep hakkı
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

İyiniyetli Zenginleşenin İade Yükümlülüğü ve Kapsamı

Bu konudan daha fazla soru