Examkin

Soru

Zorluk: Ortaİyiniyetli Zenginleşenin İade Yükümlülüğü ve Kapsamı

Bay (A)(A), bir müzik marketin sevkiyat hatası sonucu kendisine ait olduğunu düşünerek bir dijital piyanoyu iyiniyetle teslim almıştır. Bay (A)(A), piyanonun arızalı tuş takımını 1.2001.200 TL harcayarak onartmış (zorunlu gider), ayrıca piyanonun dış kasasına 2.0002.000 TL değerinde koruyucu bir kaplama yaptırmıştır (faydalı gider). Piyano, kısa bir süre sonra Bay (A)(A)'nın herhangi bir kusuru olmaksızın dükkanında çıkan yangın sonucu tamamen yok olmuştur. Bu durumda Türk Borçlar Kanunu hükümleri uyarınca aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Bay (A) zenginleşme konusu elinden çıktığı için herhangi bir iade ile yükümlü değildir; ancak yapmış olduğu zorunlu ve faydalı giderlerin tazmin edilmesini isteyebilir.Cevap
  2. B
    Bay (A) iyiniyetli olsa dahi, zenginleşme konusu yok olduğu için piyanonun kaza tarihindeki tam değerini tazmin etmeli, karşılığında sadece zorunlu giderleri mahsup edebilmelidir.
  3. C
    Bay (A), piyanonun iadesinden kurtulmuş olsa da yaptığı faydalı giderleri ancak zenginleşmenin geri istendiği anda piyasada bir değer artışı mevcutsa talep edebilir.
  4. D
    Söz konusu durum bir ahlaki ödevin yerine getirilmesi kapsamında değerlendirildiğinden, Bay (A) ne piyanonun değerinden sorumlu tutulabilir ne de yaptığı masrafları geri isteyebilir.
  5. E
    Bay (A), iyiniyetli zenginleşen sıfatıyla piyanonun yok olmasından dolayı sadece piyanonun hurdası veya varsa sigorta tazminatı üzerinden bir iade borcu altındadır; gider talebi ise mümkün değildir.

Cevap

İyiniyetli zenginleşen, zenginleşme konusunun elinden çıkmasından sorumlu tutulamaz ve yaptığı zorunlu ile faydalı giderlerin tamamını talep edebilir.
Türk Borçlar Kanunu'nun 79. maddesine göre, iyiniyetli zenginleşen kişi, geri isteme sırasında elinden çıkmış olduğunu ispat ettiği kısım kadar iade borcundan kurtulur. Olayda piyano yangında yok olduğu için iade edilecek bir zenginleşme kalmamıştır. Aynı Kanun'un 80. maddesi ise iyiniyetli zenginleşene, malvarlığına yaptığı zorunlu ve faydalı giderleri talep etme hakkı tanır. Dolayısıyla Bay (A), piyano için harcadığı paraları isteyebilirken piyanoyu iade etmek zorunda değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Zenginleşenin iyiniyet durumunun tespit edilmesi
Bay (A), sevkiyat hatası sonucu piyanonun kendisine ait olduğunu düşündüğü için iyiniyetli zenginleşen sıfatına sahiptir.
İade kapsamının belirlenmesinde zenginleşenin iyiniyetli olup olmaması TBK m. 79 ve 80 uyarınca temel kriterdir.
2
İade borcunun kapsamının TBK m. 79'a göre değerlendirilmesi
Piyano yangın sonucu yok olduğu ve Bay (A) iyiniyetli olduğu için iade borcu ortadan kalkmıştır.
TBK 79/1 uyarınca iyiniyetli zenginleşen, geri isteme sırasında elinden çıkmış olan kısımdan sorumlu değildir.
3
Yapılan giderlerin iade talebiyle ilişkilendirilmesi
Bay (A), 1.2001.200 TL zorunlu ve 2.0002.000 TL faydalı gideri talep edebilir.
TBK 80/1 uyarınca iyiniyetli zenginleşen, zorunlu ve faydalı giderlerini talep etme hakkına sahiptir.

Anahtar Kavram

İyiniyetli Sebepsiz Zenginleşmede İade Kapsamı ve Giderler

Daha Fazla Pratik

İyiniyetli zenginleşenin 'lüks giderler' (faydalı ve zorunlu olmayan) karşısındaki söküp alma hakkını (jus tollendi) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

İyiniyetli Zenginleşenin İade Yükümlülüğü ve Kapsamı

Bu konudan daha fazla soru