Soru

Zorluk: OrtaHâkimin Takdir Yetkisi

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nda yer alan 'haklı sebepler', 'durumun gerekleri' veya 'tazminatın miktarı' gibi ifadelerle uyuşmazlığın çözümünün somut olayın özelliklerine göre belirlenmesinin hâkime bırakıldığı hallerde; hâkimin bu yetkiyi kullanırken uyması gereken temel kriter aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Hâkimin takdir yetkisini kullanarak hukuk ve hakkaniyete (hak ve nasafete) uygun karar vermesiCevap
  2. B
    Hâkimin hukuk boşluğunu doldurmak amacıyla kendisini kanun koyucu yerine koyarak genel bir kural yaratması
  3. C
    Hâkimin kanundaki örtülü boşluğu gidermek amacıyla kanun hükmünü amaçsal (teleolojik) yorum yoluyla daraltması
  4. D
    Hâkimin kıyas yoluyla benzer nitelikteki bir uyuşmazlığa uygulanan emredici hükmü somut olaya doğrudan aktarması
  5. E
    Hâkimin dürüstlük kuralı uyarınca tarafların haklarını kullanırken başkasına zarar verme niyetinde olup olmadığını denetlemesi

Cevap

Hâkimin takdir yetkisini kullanarak hukuk ve hakkaniyete (hak ve nasafete) uygun karar vermesi
Türk Medeni Kanunu'nun 4. maddesi, kanun koyucunun uyuşmazlığın çözümünü somut olayın özelliklerine bıraktığı hallerde hâkimin 'takdir yetkisi'ni kullanacağını ve bu yetkiyi kullanırken 'hak ve nasafet' (hukuk ve hakkaniyet) ilkelerine uyması gerektiğini açıkça düzenlemiştir. Bu, kural içi boşlukların doldurulmasında temel kriterdir.

Adım Adım Çözüm

1
Kanun metnindeki 'haklı sebep', 'durumun gerekleri' gibi ifadelerin hukuki niteliğini tespit etme
Bu ifadeler kanun koyucunun bilerek bıraktığı 'kural içi boşluk' halleridir.
Hangi durumlarda takdir yetkisinin kullanılacağını anlamak için kanunun atfını belirlemek gerekir.
2
TMK m. 4 çerçevesinde hâkimin yetkisini belirleme
Hâkimin bu durumlarda 'takdir yetkisi'ne sahip olduğu belirlenir.
Kanun koyucu, soyut kuralların her somut olaya adil şekilde uymayacağını öngörerek hâkime hareket alanı tanımıştır.
3
Takdir yetkisinin hangi ölçüte göre kullanılacağını saptama
Karar 'hak ve nasafet' (hakkaniyet) ilkelerine dayanmalıdır.
Kanun, hâkimin keyfi davranmasını engellemek için adalete ve somut olayın özelliklerine uygunluk ölçütünü (TMK m. 4) zorunlu kılmıştır.

Anahtar Kavram

Hâkimin Takdir Yetkisi (TMK m. 4)

Daha Fazla Pratik

Hâkimin hukuk yaratması (TMK m. 1) ile takdir yetkisi (TMK m. 4) arasındaki farkları karşılaştıran tablo sorularına çalışılması önerilir.
Tahmini Süre:50s
Bu soruyu puanla