Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorAdam Çalıştıranın Sorumluluğu

Bir beyaz eşya fabrikasında montaj hattı şefi olarak çalışan (S), kendisine verilen teknik talimatların dışına çıkarak test aşaması tamamlanmamış bir makineyi çalıştırmış ve bu sırada fabrikada rutin denetim yapan bağımsız bir kalite kontrol uzmanının yaralanmasına neden olmuştur. Fabrika yönetimi; şef (S)'nin işe alımında gerekli teknik uzmanlık belgelerinin titizlikle incelendiğini, personelin periyodik olarak iş güvenliği ve teknik eğitimlerden geçirildiğini ve olay anında üst amirlerin denetim görevini sürdürdüğünü kanıtlamıştır. Ancak yapılan incelemede, fabrikanın iş akış süreçlerinde riskli makinelerin yetkisiz çalıştırılmasını engelleyecek teknik bir kilit sisteminin veya yazılı bir onay mekanizmasının bulunmadığı tespit edilmiştir.

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde "adam çalıştıranın sorumluluğu" hükümleri dikkate alındığında, bu olayla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A
    Fabrika sahibi; çalışanın seçiminde, talimat verilmesinde ve denetlenmesinde gerekli özeni gösterdiğini ispatladığı için, çalışanın talimatlara aykırı davranışı illiyet bağını keser ve fabrika sorumluluktan kurtulur.
  2. İşletme bünyesinde meydana gelen zararlarda adam çalıştıran, üç temel özen borcunu (seçme, talimat verme, denetleme) yerine getirdiğini ispat etse dahi, işletmenin çalışma düzeninin zararı önlemeye elverişli olduğunu ispatlayamadığı sürece sorumluluktan kurtulamaz.Cevap
  3. C
    Adam çalıştıranın sorumluluğu bir 'olağan sebep sorumluluğu' (kusursuz sorumluluk) türü olduğu için, fabrika sahibi özen borçlarını yerine getirdiğini ispat etse dahi her halükarda doğan zararı tazmin etmekle yükümlüdür.
  4. D
    Zarar, profesyonel bir hizmetin ifası sırasında ve bir ticari işletme içinde meydana geldiği için olayda TBK m. 66 hükümleri değil; kurtuluş kanıtı getirme imkanı bulunmayan TBK m. 116 (yardımcı kişilerin fiillerinden sorumluluk) hükümleri uygulanır.
  5. E
    Çalışan (S), kendisine verilen talimatlara açıkça aykırı hareket ederek ağır kusurlu davrandığı için, fabrika sahibinin sorumluluğu 'hakkaniyet sorumluluğu'na dönüşür ve tazminattan indirim yapılır.

Cevap

İşletme bünyesinde meydana gelen zararlarda adam çalıştıran, klasik üç özen borcunu (seçme, talimat verme, denetleme) yerine getirdiğini ispat etse bile, işletmenin çalışma düzeninin zararı önlemeye elverişli olduğunu (organizasyon özeni) ispatlayamadığı sürece sorumluluktan kurtulamaz.
Türk Borçlar Kanunu'nun 66. maddesinin 3. fıkrası, bir işletme söz konusu olduğunda adam çalıştıranın sorumluluğunu ağırlaştırmıştır. Bu hükme göre işletme sahibi, sadece çalışanını seçerken, eğitirken ve denetlerken özen gösterdiğini ispatlamakla yetinemez; aynı zamanda işletmenin genel işleyişinin, hiyerarşik yapısının ve teknik donanımının da bu tür zararları engelleyecek şekilde kurgulandığını (organizasyon özeni) ispatlamak zorundadır. Olayda teknik kilit sisteminin bulunmaması organizasyonel bir eksikliktir.

Adım Adım Çözüm

1
Sorumluluk türünün belirlenmesi
Olayda TBK m. 66 kapsamında düzenlenen 'Adam Çalıştıranın Sorumluluğu' (kusursuz sorumluluk/olağan sebep sorumluluğu) söz konusudur.
Zarar, bir çalışanın işini gördüğü sırada üçüncü bir kişiye haksız fiille zarar vermesi sonucunda oluşmuştur.
2
Klasik özen borçlarının değerlendirilmesi
Fabrika yönetimi seçim (personel sertifikaları), talimat (iş güvenliği eğitimleri) ve denetim (üst amirlerin varlığı) konularında özen gösterdiğini kanıtlamıştır.
Bunlar adam çalıştıranın sorumluluktan kurtulmak için getirmesi gereken temel kurtuluş kanıtlarıdır.
3
İşletmelere özgü 'Organizasyon Özeni'nin incelenmesi
Teknik bir kilit sistemi veya onay mekanizmasının olmaması, TBK m. 66/3 uyarınca 'işletmenin çalışma düzeninin' bozuk olduğunu gösterir.
Kanun koyucu işletmeler için daha ağır bir özen borcu öngörmüş, işletme yapısından kaynaklanan risklerin de önlenmesini şart koşmuştur.
4
Nihai hukuki sonucun tespiti
Seçim, talimat ve denetimde özen gösterilse de organizasyon özeni (çalışma düzeni) eksik olduğu için fabrika sorumluluktan kurtulamaz.
Kurtuluş kanıtının tüm unsurlarının (m. 66/1 ve m. 66/3) birlikte gerçekleşmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Adam Çalıştıranın Sorumluluğunda İşletme Organizasyonu (TBK m. 66/3)

Daha Fazla Pratik

Adam çalıştıranın sorumluluğu (TBK 66) ile yardımcı kişilerin fiillerinden sorumluluk (TBK 116) arasındaki kurtuluş kanıtı ve rücu hakkı farklarını içeren sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Adam Çalıştıranın Sorumluluğu

Bu konudan daha fazla soru