Soru

Zorluk: ZorAdam Çalıştıranın Sorumluluğu

Türk Borçlar Kanunu (TBK) çerçevesinde düzenlenen "adam çalıştıranın sorumluluğu" (m. 66) ile "yardımcı kişilerin fiillerinden sorumluluk" (m. 116) arasındaki farklar ve hukuki nitelikler göz önüne alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Adam çalıştıranın sorumluluğunda, adam çalıştıran gerekli özeni gösterdiğini ispat ederek (kurtuluş kanıtı) sorumluluktan kurtulabilirken; yardımcı kişilerin fiillerinden sorumlulukta borçluya özen gösterdiğini ispat ederek sorumluluktan kurtulma imkânı tanınmamıştır.Cevap
  2. B
    Adam çalıştıranın sorumluluğu bir kusur sorumluluğu türü olup, adam çalıştıranın tazminatla yükümlü tutulabilmesi için zararın doğmasında bizzat kusurlu olduğunun ispatlanması gerekir.
  3. C
    İşletme halinde çalışan bir adam çalıştıranın sorumluluktan kurtulabilmesi için yalnızca çalışanı seçerken ve talimat verirken özen gösterdiğini ispat etmesi yeterli olup, işletme organizasyonunun zararı önlemeye elverişli olup olmaması sorumluluğu etkilemez.
  4. D
    Yardımcı kişilerin fiillerinden sorumlulukta borçlu, yardımcı kişinin fiili ile zarar arasında illiyet bağı bulunduğunu ispatlayarak sorumluluktan kurtulabilir.
  5. E
    Adam çalıştıranın sorumluluğu bir hakkaniyet sorumluluğu niteliğinde olduğundan, tazminat miktarı belirlenirken yalnızca tarafların ekonomik durumu dikkate alınır.

Cevap

Adam çalıştıranın sorumluluğunda kurtuluş kanıtı (özen ispatı) sunulabilirken, yardımcı kişilerin fiillerinden sorumlulukta bu imkânın bulunmadığını belirten ifade doğrudur.
Türk Borçlar Kanunu m. 66'da düzenlenen adam çalıştıranın sorumluluğu, bir 'olağan sebep sorumluluğu'dur ve kanun koyucu adam çalıştırana 'gerekli tüm özeni gösterdiğini veya özen gösterse dahi zararın doğmasını engelleyemeyeceğini' ispat ederek sorumluluktan kurtulma (kurtuluş kanıtı) imkânı tanımıştır. Buna karşın m. 116'daki yardımcı kişilerin fiillerinden sorumluluk, bir sözleşmesel sorumluluk olup borçlunun özen gösterdiğini ispat ederek sorumluluktan kurtulma hakkı bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Sorumluluk Türünün Tespiti
Adam çalıştıranın sorumluluğu (TBK 66) bir kusursuz sorumluluk (olağan sebep sorumluluğu) halidir.
Bu sorumlulukta adam çalıştıranın kusuru aranmasa da özen yükümlülüğü esastır.
2
Kurtuluş Kanıtı Analizi
Adam çalıştıran; çalışanı seçerken, talimat verirken ve denetlerken gerekli özeni gösterdiğini ispat ederse sorumluluktan kurtulur.
Kanun koyucu bu tür kusursuz sorumluluk hallerinde davalıya özen ispatı yoluyla kurtuluş yolu tanımıştır.
3
TBK 116 (Yardımcı Kişiler) ile Karşılaştırma
Yardımcı kişilerin fiillerinden sorumlulukta (sözleşmesel sorumluluk), borçlu 'özen gösterdim' diyerek sorumluluktan kurtulamaz.
TBK 116'da borçlu, yardımcı kişinin fiili yerine kendi fiiliymiş gibi sorumlu tutulur ve özen ispatı savunması yapılamaz.

Anahtar Kavram

Olağan Sebep Sorumluluğu ve Kurtuluş Kanıtı Farkı
Bu soruyu puanla