Bir büyükşehir belediyesi, toplu taşıma hizmetlerinde artan akaryakıt ve işletme maliyetlerini gerekçe göstererek, belediye meclisi kararı ve ilgili mevzuat çerçevesinde tam bilet ücretlerine zam yapmış, ancak öğrenci abonman ücretlerini sabit tutmuştur. Bir grup vatandaş, kamu hizmetlerinin 'bedelsizlik' ilkesi gereği tamamen ücretsiz olması gerektiğini, bir grup ise 'nesnellik' ilkesi gereği öğrencilere ayrıcalık tanınamayacağını ileri sürerek dava açmıştır.
İdare hukuku ilkeleri çerçevesinde, belediyenin bu uygulaması ve ileri sürülen itirazlarla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
- Bedelsizlik ilkesi mutlak bir kural olmadığından, iktisadi nitelikteki kamu hizmetlerinden kanuni dayanakla ücret alınması ve sosyal amaçla belirli gruplara indirim uygulanması hukuka uygundur.Cevap
- BBedelsizlik ilkesi anayasal bir zorunluluk olduğundan, belediyelerin sunduğu ulaşım hizmetlerinden her ne ad altında olursa olsun ücret talep edilmesi ilkeye doğrudan aykırılık teşkil eder.
- CNesnellik ilkesi, hizmetten yararlanan herkesin aynı mali yükümlülüğe tabi olmasını gerektirdiğinden, öğrenciler lehine yapılan fiyat farklılaştırması tarafsızlık ilkesini ihlal eder.
- DDeğişebilirlik ilkesi uyarınca idare, kamu hizmetinin ücretini ve yararlanma koşullarını herhangi bir kanuni dayanağa ihtiyaç duymaksızın dilediği zaman tek taraflı olarak belirleyebilir.
- ESüreklilik ilkesi gereği, kamu hizmetinin finansmanı sadece vergilerle sağlanmalı ve hizmetin devamlılığını tehlikeye atmamak için yararlananlardan hiçbir şekilde ödeme alınmamalıdır.
Cevap
Kamu hizmetlerinde bedelsizlik ilkesinin mutlak olmadığı, kanuni dayanakla özellikle iktisadi hizmetlerden ücret alınabileceği ve nesnellik ilkesinin haklı nedenlerle yapılan sosyal indirimlere engel teşkil etmediği değerlendirmesi doğrudur.
İdare hukukunda kamu hizmetlerine hâkim olan bedelsizlik (meccanilik) ilkesi mutlak değildir. Özellikle iktisadi, ticari ve teknik nitelik taşıyan kamu hizmetlerinde (belediye otobüsü, su, elektrik vb.) hizmetin maliyetine katılımı sağlamak amacıyla kanunla belirlenen bir bedel alınması hukuka uygundur. Ayrıca nesnellik (tarafsızlık) ilkesi, hizmetten yararlananlar arasında haklı bir neden olmaksızın ayrım yapılmasını yasaklar; ancak öğrencilere indirim yapılması gibi sosyal devlet gereği olan 'haklı nedenli farklılaştırmalar' bu ilkeye aykırılık teşkil etmez.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Bedelsizlik ve Nesnellik İlkelerinin Sınırları
Daha Fazla Pratik
İktisadi kamu hizmetleri ile idari kamu hizmetleri arasındaki ayrımı ve bu ayrımın bedelsizlik ilkesine etkisini inceleyen sorular çözebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s