Examkin

Soru

Zorluk: ZorHâkimin Takdir Yetkisi

4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 4. maddesinde düzenlenen hâkimin takdir yetkisinin hukuki niteliği, sınırları ve kullanımı dikkate alındığında; aşağıdaki ifadelerden hangisi bu yetkinin 'kural içi boşluk' kavramı ve 'hak ve nasafet' ilkesiyle uyumlu, doğru bir açıklamadır?

  1. Hâkim, kanun koyucu tarafından bilerek bırakılan boşluğu (kural içi boşluk) doldururken; somut olayın özelliklerini gözeterek hak ve nasafet ilkeleri çerçevesinde ve kanun dairesinde bir çözüm üretir.Cevap
  2. B
    Takdir yetkisi, kanunda uyuşmazlığa uygulanacak hiçbir hükmün bulunmadığı 'gerçek hukuk boşluğu' hallerinde hâkimin yeni bir hukuk kuralı yaratarak yasakoyucu gibi hareket etmesini ifade eder.
  3. C
    Hâkimin takdir yetkisini kullanırken verdiği karar, genel ve soyut bir kural niteliği taşıyarak benzer nitelikteki tüm gelecek uyuşmazlıklar için kanun gibi bağlayıcı bir norm oluşturur.
  4. D
    Takdir yetkisi, kanunun 'haklı sebepler' veya 'durumun gerekleri' gibi ifadelerle hâkimi tamamen serbest bıraktığı ve yargısal denetimin (istinaf/temyiz) dışında kalan mutlak bir serbesti alanıdır.
  5. E
    Kanun koyucunun düzenleme yaparken öngöremediği veya gözden kaçırdığı 'açık boşlukları' doldurmak amacıyla başvurulan takdir yetkisi, özü itibarıyla kıyas yoluyla uygulama yönteminin bir alt türüdür.

Cevap

Hâkim, kanun koyucu tarafından bilerek bırakılan kural içi boşluğu doldururken, somut olayın özelliklerini gözeterek hak ve nasafet ilkeleri çerçevesinde ve kanun dairesinde karar verir.
Doğru ifade, takdir yetkisinin 'kural içi boşluk' hallerinde (kanunun bilerek bıraktığı alanlarda) kullanıldığını ve bu yetkinin TMK m. 4'te açıkça belirtildiği üzere 'hak ve nasafet' ilkeleriyle sınırlı olduğunu vurgulayan ifadedir. Bu süreçte hâkim kanun dairesinde hareket eder ve somut olayın adaletini sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Hâkimin takdir yetkisinin kanuni dayanağını ve türünü belirleme.
TMK m. 4 uyarınca takdir yetkisi, kanunun 'haklı sebepler' veya 'durumun gerekleri' dediği 'kural içi boşluk' hallerinde kullanılır.
Takdir yetkisinin sınırlarını çizmek için öncelikle hangi boşluk türünde (kural içi vs. hukuk boşluğu) kullanıldığını saptamak gerekir.
2
Karar verilirken esas alınacak ilkeleri saptama.
Hâkimin kararı 'hak ve nasafet' (hukuka ve hakkaniyete) uygun olmalıdır.
Kanun koyucu, hâkime bu yetkiyi verirken mutlak bir serbesti değil, adaleti somut olaya uyarlama görevi vermiştir.
3
Takdir yetkisini hukuk yaratmadan ayırt etme.
Takdir yetkisinde mevcut kural uygulanır; oysa hukuk yaratmada (TMK m. 1) yeni bir kural konulur.
Hukuki nitelik bakımından bu iki müessese arasındaki fark, sorunun ayırt edici temel noktasıdır.

Anahtar Kavram

TMK m. 4 kapsamında Hâkimin Takdir Yetkisi ve Kural İçi Boşluk

Daha Fazla Pratik

Hâkimin hukuk yaratması (TMK m.1) ile takdir yetkisi (TMK m.4) arasındaki farkları bir tablo üzerinden çalışarak kavramsal netlik sağlayabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 45s
Bu soruyu puanla

Konular

Hâkimin Takdir Yetkisi

Bu konudan daha fazla soru