Yargı

148 soru

$1982$ Anayasası uyarınca, hâkim ve savcıların görevlerini mevzuata uygun yapıp yapmadıklarını denetlemek, suç işleyip işlemediklerini araştırmak ve gerektiğinde haklarında inceleme ve soruşturma işlemlerini başlatmak için ilgili dairenin teklifi üzerine "olur" verme yetkisi aşağıdakilerden hangisine aittir?

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Başkanı

Cumhurbaşkanı

Adalet Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanı

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesi

Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulu

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkimler ve Savcılar Kurulu Başkanı

Cevap

Hâkim ve savcılar hakkındaki inceleme ve soruşturma işlemleri için teklif ilgili daireden, olur ise Hâkimler ve Savcılar Kurulu Başkanı'ndan gelir.

Hâkimler ve Savcılar Kurulu Başkanı,

1982

Anayasası'nın

159

. maddesi uyarınca hâkim ve savcılar hakkında inceleme ve soruşturma işlemlerinin yapılmasına izin verme (olur verme) yetkisine sahip tek makamdır. Bu süreçte ilgili daire sadece teklifte bulunur.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nın

159

. maddesini analiz et.

Hâkim ve savcıların denetim, inceleme ve soruşturma usulü bu maddede düzenlenmiştir.

Anayasal yetki paylaşımını belirlemek için temel metne başvurulmalıdır.

İnceleme ve soruşturma sürecindeki makamları ayırt et.

Süreç 'teklif' ve 'olur' (onay) olmak üzere iki aşamalıdır.

Yetkinin hangi makamda toplandığını veya paylaşıldığını görmek için ayrım gereklidir.

Nihai yetkiliyi tespit et.

İlgili dairenin teklif edeceği, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Başkanı'nın ise 'olur' vereceği açıkça belirtilmiştir.

Anayasa metnindeki 'Kurul Başkanının oluru' ifadesi cevabı kesinleştirir.

Anahtar Kavram

Hâkimler ve Savcılar Kurulu (HSK) Denetim ve Soruşturma Yetkisi

İpuçları

HSK'nın başkanı kimdir ve kurulun en üst amiri olarak hangi yetkilere sahiptir?

Anayasa'nın

159

. maddesinde inceleme ve soruşturma işlemleri için 'Kurul Başkanının oluru' şartı aranmaktadır.

Daha Fazla Pratik

HSK'nın hangi kararlarına karşı yargı yolunun açık olduğunu (meslekten çıkarma) tekrar ediniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 22Soru →

Anayasa'da düzenlenen Hâkimler ve Savcılar Kurulu’nun ( $HSK$ ) işleyişi, denetim yetkileri ve yargı mensupları üzerindeki tasarrufları kapsamında aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Adli ve idari yargı hâkim ve savcılarının görevlerini mevzuata uygun yapıp yapmadıklarını denetlemek Kurulun yetkisindedir.

Hâkim ve savcılar hakkındaki inceleme ve soruşturma işlemleri, ilgili dairenin teklifi ve Kurul Başkanının oluru ile başlatılır.

Kurulun disiplin kararlarına karşı, sadece meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar için yargı mercilerine başvurulabilir.

Adalet Bakanlığı merkez teşkilatında çalışan hâkim ve savcıların disiplin ve özlük işlemleri münhasıran HSK Genel Kurulu tarafından yürütülür.

Adli ve idari yargı mahkemelerinin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki teklifleri karara bağlamak Kurulun görevidir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adalet Bakanlığı merkez teşkilatında çalışan hâkim ve savcıların disiplin ve özlük işlemleri münhasıran HSK Genel Kurulu tarafından yürütülür.

Cevap

Adalet Bakanlığı merkez teşkilatında çalışan hâkim ve savcıların disiplin ve özlük işlemleri münhasıran HSK Genel Kurulu tarafından yürütülür.

Doğru yanıt olan seçenek yanlıştır; çünkü

1982

Anayasası'nın

159

. maddesinin

10

. fıkrasına göre; Adalet Bakanlığının merkez, bağlı ve ilgili kuruluşlarında çalışan hâkim ve savcılar hakkında, Kurul tarafından yapılacaklar dışındaki işlemler (disiplin süreci dahil) münhasıran HSK tarafından değil, Adalet Bakanı tarafından yürütülür. Bu durum, yargı mensuplarının çalıştıkları kuruma göre yetki paylaşımının değiştiği önemli bir istisnadır.

Adım Adım Çözüm

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (

HSK

) genel yetki alanı incelenir.

1982

Anayasası'nın

159

. maddesi Kurulun mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kurulup görev yapacağını belirtir.

Kurulun temel görev çerçevesini anlamak için anayasal dayanak gereklidir.

Yargı mensupları üzerindeki denetim ve soruşturma usulü değerlendirilir.

Hâkim ve savcıların denetimi HSK müfettişlerince yapılırken, soruşturma açılması Kurul Başkanının (Adalet Bakanı) onayına tabidir.

Yürütme ile yargı yönetimi arasındaki dengenin nasıl kurulduğunu tespit etmek gerekir.

Adalet Bakanlığı merkez teşkilatında görev yapan yargı mensuplarının statüsü analiz edilir.

Anayasa'nın

159

. maddesinin

10

. fıkrası, Bakanlık merkezindeki hâkim ve savcılar için HSK yetkileri dışındaki işlemlerin (özellikle disiplin süreçlerinin yönetimi) Adalet Bakanı tarafından yürütüleceğini açıkça hükme bağlamıştır.

Anayasal bir istisna olan bu ayrım, sorunun doğru cevabına ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

HSK'nın Yetki Alanı ve Bakanlık Personeli İstisnası

Daha Fazla Pratik

HSK'nın yapısı ve üyelerinin hangi organlar tarafından seçildiği konusundaki güncel oranları tekrar ediniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 23Soru →

1982 Anayasası'na göre, Danıştay'ın yapısı, üyelerinin seçimi ve yargısal görevleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Danıştay üyelerinin

\frac{1}{4}

'i Hâkimler ve Savcılar Kurulu,

\frac{3}{4}

'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun denetimini yapmak Danıştay'ın temel idari görevleri arasında yer alır.

Cumhurbaşkanı kararları ile bakanlıkların ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerine karşı açılan iptal davalarında ilk derece mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

Sayıştay'ın mali konularda verdiği kesin hükümler ile idare mahkemesi kararları arasındaki uyuşmazlıklarda Danıştay, Sayıştay kararlarını iptal ederek temyiz incelemesini sonuçlandırır.

Danıştay üyeleri on iki yıl için seçilirler ve görev süresi dolan bir üye, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından bir defaya mahsus olmak üzere yeniden seçilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı kararları ile bakanlıkların ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerine karşı açılan iptal davalarında ilk derece mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

Cevap

Cumhurbaşkanı kararları ve ülke çapında uygulanan yönetmeliklerin iptal davalarında Danıştay'ın ilk derece mahkemesi olarak görev yapması doğrudur.

1982 Anayasası ve Danıştay Kanunu uyarınca Danıştay, idari yargı kolunun en üst derece mahkemesi (temyiz mercii) olmasının yanı sıra, ülke çapında uygulanacak yönetmelikler, Cumhurbaşkanı kararları ve belirli üst düzey idari işlemler için ilk derece mahkemesi sıfatıyla doğrudan dava açılan mercidir.

Adım Adım Çözüm

Danıştay'ın üye seçim oranlarını kontrol et.

Üyelerin

\frac{3}{4}

'ü HSK,

\frac{1}{4}

'ü Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasa'nın 155. maddesi seçim oranlarını kesin olarak belirlemiştir.

Danıştay'ın görevlerini 'temyiz' ve 'ilk derece' olarak sınıflandır.

Genellikle temyiz merciidir ancak Cumhurbaşkanı kararları ve ülke çapındaki yönetmelikler için ilk derece mahkemesidir.

Danıştay Kanunu ve Anayasa uyarınca idari yargıda görev dağılımı bu şekilde yapılmıştır.

Diğer kurumlarla (AYM, Sayıştay) olan yetki çatışmalarını incele.

Siyasi parti denetimi AYM'ye, Sayıştay uyuşmazlıklarında 'esas alınma' yetkisi Danıştay'a aittir (ancak bu bir temyiz/iptal yetkisi değildir).

Yüksek mahkemelerin ve anayasal kuruluşların görev alanları birbirlerinden kesin çizgilerle ayrılmıştır.

Üyelerin görev süresi ve yeniden seçilme durumunu değerlendir.

12 yıl görev yaparlar ve yeniden seçilemezler.

2017 değişikliği ile yüksek yargıda rotasyon ve bağımsızlığı pekiştirmek amacıyla yeniden seçilme yasağı getirilmiştir.

Anahtar Kavram

Danıştay'ın karma görev yapısı (ilk derece, temyiz ve istişari) ve üye seçim statüsü.

Daha Fazla Pratik

Danıştay'ın idari görevleri (istişari görüş bildirme) ile yargısal görevleri arasındaki farkları ve Bölge İdare Mahkemeleri ile olan hiyerarşik ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 24Soru →

Anayasa yargısı sistemimizde, temel hakların ihlali iddialarından normların anayasaya uygunluğunun denetimine ve üst düzey kamu görevlilerinin cezai sorumluluklarına kadar geniş bir yetki alanı Anayasa Mahkemesine bırakılmıştır. Mahkemenin bu yetkilerini kullanma usulleri ve diğer yüksek mahkemelerle veya yargısal kurullarla olan yetki sınırları Anayasa'da kesin kurallara bağlanmıştır.

Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri dikkate alındığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Norm denetimi yetkisi çerçevesinde kanunların ve olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin iptali istemlerini karara bağlarken; mahkemelerce görülmekte olan bir davada uygulanacak kanun hükmünün Anayasaya aykırı görülmesi hâlinde itiraz yoluyla (somut norm denetimi) önüne gelen uyuşmazlıkları esastan inceler.

Yüce Divan sıfatıyla yürütülen yargılamalarda Anayasa Mahkemesi; Cumhurbaşkanını, bakanları, yüksek mahkeme başkan ve üyelerini, Hâkimler ve Savcılar Kurulu üyelerini ve Genelkurmay Başkanını görevleriyle ilgili suçlardan dolayı yargılama yetkisini haizdir.

Kamu gücünün işlem, eylem veya ihmali nedeniyle Anayasada güvence altına alınmış temel haklarından Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi biri ihlal edilenlerin Anayasa Mahkemesine bireysel başvuruda bulunabilmesi için tüm olağan kanun yollarının tüketilmiş olması zorunludur.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun meslekten çıkarma kararlarına karşı açılacak iptal davalarına ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakmak ve yüksek yargı mensuplarının şahsi suçlarına ilişkin davaları Yüce Divan sıfatıyla karara bağlamak Anayasa Mahkemesinin görevlerindendir.

Siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun denetimini Sayıştay yardımıyla yerine getiren Anayasa Mahkemesi, temelli kapatma davalarını ise Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının açacağı dava üzerine esastan karara bağlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkimler ve Savcılar Kurulunun meslekten çıkarma kararlarına karşı açılacak iptal davalarına ilk derece mahkemesi sıfatıyla bakmak ve yüksek yargı mensuplarının şahsi suçlarına ilişkin davaları Yüce Divan sıfatıyla karara bağlamak Anayasa Mahkemesinin görevlerindendir.

Cevap

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun meslekten çıkarma kararlarına karşı açılacak iptal davalarına bakmak ve yüksek yargı mensuplarının şahsi suçlarına ilişkin davaları Yüce Divan sıfatıyla karara bağlamanın Anayasa Mahkemesinin görevlerinden olduğunu belirten seçenek yanlıştır.

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) meslekten çıkarma kararlarına karşı yargı yolu açık olmakla birlikte, bu davalara ilk derece mahkemesi sıfatıyla Anayasa Mahkemesi değil, Danıştay bakar. Ayrıca, Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yaptığı yargılamalar, ilgililerin yalnızca 'görevleriyle ilgili suçlarını' kapsar. Yüksek yargı mensuplarının şahsi suçları Yüce Divan kapsamında değerlendirilmez (şahsi suçlar kural olarak Yargıtay'ın görev alanındadır). Bu nedenle HSK meslekten çıkarma kararlarına bakmayı ve şahsi suçları yargılamayı Anayasa Mahkemesinin görevi olarak gösteren ifade bütünüyle yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesinin norm denetimi ve bireysel başvuru yetkilerinin sınırlarını analiz et.

Anayasa Mahkemesi kanunlar ve olağan CBK'lar için soyut, görülmekte olan davalardaki kanunlar için somut norm denetimi yapar. Bireysel başvuru için ise olağan kanun yollarının tüketilmesi zorunludur.

Temel görev alanlarındaki doğru ifadeleri elemek.

Yüce Divan yargılamalarının kapsamını incele.

Anayasa Mahkemesi, üst düzey yargı mensuplarını ve devlet görevlilerini Yüce Divan sıfatıyla ancak 'görevleriyle ilgili suçlardan' dolayı yargılayabilir. Şahsi suçlar bu kapsama girmez.

Yargılama yetkisinin sınırlarını tespit etmek.

Anayasa Mahkemesi ile Danıştay arasındaki görev ayrımını Hâkimler ve Savcılar Kurulu kararları bağlamında değerlendir.

HSK'nın meslekten çıkarma kararlarına karşı yargı yolu açıktır ancak bu uyuşmazlıklara ilk derece mahkemesi sıfatıyla Anayasa Mahkemesi değil, Danıştay bakar.

Yargı kollarının ve yüksek mahkemelerin yetki çatışmalarını netleştirmek.

Elde edilen sonuçlara göre yanlış olan ifadeyi belirle.

Hem HSK kararlarına bakma yetkisi hem de şahsi suçların Yüce Divan'da yargılanması iddiaları hukuken yanlıştır.

Soru kökündeki 'hangisi yanlıştır?' şartını sağlamak.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Görev ve Yetkileri ile Yüksek Mahkemeler Arası Görev Sınırları

Soru 25Soru →

Anayasa Mahkemesi üyelerinin seçimi ve aday gösteren kurumlarla ilgili aşağıdaki tabloda bazı bilgiler eksik bırakılmıştır:

Aday Gösteren Kurum	Seçen Makam/Merci	Üye Sayısı
Yargıtay Genel Kurulu	Cumhurbaşkanı	$3$
Sayıştay Genel Kurulu	$I$	$2$
$II$	Cumhurbaşkanı	$2$
Baro Başkanları	Türkiye Büyük Millet Meclisi	$III$

$1982$ Anayasası'na göre, tablodaki boşluklara ( $I$ , $II$ ve $III$ ) gelmesi gereken doğru bilgiler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

I

: Türkiye Büyük Millet Meclisi;

II

: Danıştay Genel Kurulu;

III

1

I

: Cumhurbaşkanı;

II

: Yükseköğretim Kurulu;

III

3

I

: Türkiye Büyük Millet Meclisi;

II

: Sayıştay Genel Kurulu;

III

2

I

: Cumhurbaşkanı;

II

: Danıştay Genel Kurulu;

III

1

I

: Türkiye Büyük Millet Meclisi;

II

: Yükseköğretim Kurulu;

III

2

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $I$ : Türkiye Büyük Millet Meclisi; $II$ : Danıştay Genel Kurulu; $III$ : $1$

Cevap

Boşluklara sırasıyla Türkiye Büyük Millet Meclisi, Danıştay Genel Kurulu ve

1

sayısı gelmelidir.

Anayasa'nın

146

. maddesi uyarınca Anayasa Mahkemesi

15

üyeden oluşur. Bu üyelerden

3

'ü TBMM (

2

Sayıştay,

1

Baro),

12

'si ise Cumhurbaşkanı (Yargıtay

3

, Danıştay

2

, YÖK

3

ve doğrudan

4

üye) tarafından seçilir. Bu durumda

I

yerine TBMM,

II

yerine Danıştay ve

III

yerine

1

gelmesi zorunludur.

Adım Adım Çözüm

Sayıştay kontenjanını seçen makamı belirleme

I

: Türkiye Büyük Millet Meclisi

1982

Anayasası'nın

146

. maddesine göre, Sayıştay Genel Kurulu tarafından gösterilen adaylar arasından

2

üyeyi TBMM seçer.

Cumhurbaşkanı tarafından seçilen

2

üyeli kaynağı tespit etme

II

: Danıştay Genel Kurulu

Anayasa Mahkemesine Yargıtay'dan

3

, Danıştay'dan ise

2

üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilmektedir.

Baro başkanları kontenjanının üye sayısını belirleme

III

1

Türkiye Büyük Millet Meclisi, baro başkanlarının serbest avukatlar arasından göstereceği adaylar arasından toplam

1

üye seçer.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesi Üye Kompozisyonu ve Seçim Yetkisi

İpuçları

Türkiye Büyük Millet Meclisi toplamda sadece üç üye seçme yetkisine sahiptir.

Cumhurbaşkanı; Yargıtay, Danıştay ve YÖK'ten üye seçerken, TBMM Sayıştay ve Barolar'dan üye seçer.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilebilmek için gerekli olan yaş (

45

) ve mesleki kıdem şartlarını tekrar gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 26Soru →

$1982$ Anayasası'nın "Yargıtay" başlıklı $154$ . maddesi hükümleri uyarınca, Yargıtay'ın kuruluşu, üyelerinin seçimi ve başkanlık divanının belirlenmesi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yargıtay Birinci Başkanı, Birinci Başkanvekilleri ve daire başkanları; Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler.

Yargıtay üyelerinin tamamı, birinci sınıfa ayrılmış adli ve idari yargı hâkim ve Cumhuriyet savcıları arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Yargıtay üyelerinin dörtte üçü Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte biri ise Cumhurbaşkanı tarafından birinci sınıf adli yargı hâkim ve savcıları arasından seçilir.

Yargıtay, adli ve idari yargı mercilerince verilen ve kanunun başka bir adli yargı merciine bırakmadığı karar ve hükümlerin son inceleme merciidir.

Yargıtay, mahalli idarelerin hesap ve işlemlerini denetleyen ve kesin hükme bağlayan, üyeleri Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilen bir yüksek mahkemedir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargıtay Birinci Başkanı, Birinci Başkanvekilleri ve daire başkanları; Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler.

Cevap

Yargıtay Birinci Başkanı, Birinci Başkanvekilleri ve daire başkanlarının Yargıtay Genel Kurulunca, kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçileceğini belirten ifade doğrudur.

Anayasa'nın

154

. maddesi uyarınca Yargıtay Birinci Başkanı, Birinci Başkanvekilleri ve daire başkanları, Yargıtay Genel Kurulunca kendi üyeleri arasından, üye tamsayısının salt çoğunluğu ve gizli oyla dört yıl için seçilirler. Süresi bitenlerin yeniden seçilmesi mümkündür. Bu ifade anayasal metne tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

Yargıtay üyelerinin seçim kaynağını ve seçen mercii belirle.

Üyelerin tamamı Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından, birinci sınıfa ayrılmış adli yargı hâkim ve savcıları arasından seçilir.

Yargıtay, adli yargı kolunun en üst merciidir ve üyelerinin tamamı meslek mensupları arasından HSK tarafından belirlenir.

Yargıtay'ın görev alanını (yargı kolunu) analiz et.

Adli yargı mercilerince verilen kararların son inceleme merciidir.

İdari yargı kararları Danıştay'ın, uyuşmazlıklar ise Uyuşmazlık Mahkemesi'nin görev alanına girer.

Yargıtay Birinci Başkanı ve divan üyelerinin seçim usulünü incele.

Genel Kurul tarafından, kendi üyeleri arasından, salt çoğunlukla ve

4

yıl için seçilirler.

Yüksek mahkemelerin kendi başkanlarını seçmesi yargı bağımsızlığının bir gereğidir.

Anahtar Kavram

Yargıtay'ın anayasal statüsü, üye seçim usulü ve iç seçimleri.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 27Soru →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemelere göre, Hakimler ve Savcılar Kurulunun ( $HSK$ ) toplam $13$ üyesinden $7$ üyesinin Türkiye Büyük Millet Meclisi ( $TBMM$ ) tarafından seçilme usulü ve üye dağılımı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kurulun üç üyesi Yargıtay üyeleri, bir üyesi Danıştay üyeleri, üç üyesi ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçilir.

Kurulun yedi üyesi; dördü birinci sınıf adli yargı hâkim ve savcıları, üçü ise birinci sınıf idari yargı hâkim ve savcıları arasından seçilir.

TBMM tarafından seçilecek yedi üyenin tamamı, Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarınca gösterilecek adaylar arasından belirlenir.

Kurulun yedi üyesi Cumhurbaşkanı tarafından, dört üyesi ise TBMM tarafından nitelikli çoğunlukla seçilir.

Üyeler altı yıl için seçilir ve görev süresi biten bir üye bir daha seçilemez.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun üç üyesi Yargıtay üyeleri, bir üyesi Danıştay üyeleri, üç üyesi ise hukukçu öğretim üyeleri ve avukatlar arasından seçilir.

Cevap

Kurulun üç üyesinin Yargıtay'dan, bir üyesinin Danıştay'dan ve üç üyesinin hukukçu öğretim üyeleri ile avukatlar arasından seçildiğini belirten ifade doğrudur.

1982

Anayasası'nın

159

. maddesi uyarınca TBMM; üç üyeyi Yargıtay üyeleri, bir üyeyi Danıştay üyeleri, üç üyeyi ise yükseköğretim kurumlarının hukuk dallarında görev yapan öğretim üyeleri ile avukatlar arasından seçer.

Adım Adım Çözüm

HSK'nın toplam üye ve seçen makam sayılarını belirleyin.

Kurul

13

üyeden oluşur;

7

üyeyi TBMM,

4

üyeyi Cumhurbaşkanı seçer,

2

üye (Adalet Bakanı ve Yardımcısı) doğaldır.

Anayasa Madde 159'daki temel yapısal ayrımı anlamak için gereklidir.

TBMM'nin seçtiği yedi üyenin kaynak dağılımını analiz edin.

3

Yargıtay +

1

Danıştay +

3

Öğretim Üyesi/Avukat.

TBMM'nin üye seçimi için belirlenen kontenjan ayrımını doğrulamak gerekir.

Seçilen üyelerin görev süresi ve yeniden seçilme kuralını kontrol edin.

Görev süresi

4

yıldır ve bir kez daha seçilebilirler.

Görev süresine dair yanıltıcı bilgileri elemek için önemlidir.

Anahtar Kavram

Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) Üye Kompozisyonu ve Seçim Kaynakları

İpuçları

HSK'nın toplam üye sayısı

13

olup, TBMM ve Cumhurbaşkanı seçim yetkilerini paylaşır.

TBMM'nin seçtiği

7

üyenin bir kısmı yüksek mahkemelerden (Yargıtay ve Danıştay), bir kısmı ise dışarıdan (akademi ve baro) gelir.

Yargıtay'dan

3

, Danıştay'dan

1

ve serbest hukukçulardan

3

kişi seçilerek

7

üyeye ulaşılır.

Daha Fazla Pratik

HSK üyelerinin görev süreleri ve Adalet Bakanı'nın kuruldaki statüsünü tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 28Soru →

1982 Anayasası'nda, kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün Anayasa'ya şekil veya esas bakımından aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası (soyut norm denetimi) açılmasına ilişkin usul, yetki ve süreler ayrıntılı olarak düzenlenmiştir.

Buna göre, normların yargısal denetimi kapsamında açılacak iptal davalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kanunların esas bakımından Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla, Resmî Gazete'de yayımlanmalarından itibaren otuz gün içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az onda biri tutarındaki milletvekilleri iptal davası açabilir.

Görülmekte olan bir davada mahkemenin uygulayacağı bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanısına varması üzerine Anayasa Mahkemesine başvurması, altmış günlük hak düşürücü süreye tabi olan bir soyut norm denetimidir.

Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu, kabul edilen bir kanunun şekil bakımından iptali için Resmî Gazete'de yayımlanmasından itibaren on gün içinde Anayasa Mahkemesinde dava açma hakkına sahiptir.

Anayasa değişiklikleri ve kanunların şekil yönünden Anayasa'ya aykırılıkları iddiasıyla iptal davaları, Resmî Gazete'de yayımlanmalarından başlayarak on gün içinde yalnızca Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından açılabilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin iptali davası, Resmî Gazete'de yayımlanmalarından itibaren altmış gün içinde yalnızca Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az dörtte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından açılabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa değişiklikleri ve kanunların şekil yönünden Anayasa'ya aykırılıkları iddiasıyla iptal davaları, Resmî Gazete'de yayımlanmalarından başlayarak on gün içinde yalnızca Cumhurbaşkanı veya Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri tarafından açılabilir.

Cevap

Doğru seçenek, Anayasa değişiklikleri ve kanunların şekil denetimine ilişkin dava açma süresinin 10 gün olduğunu ve bu yetkinin yalnızca Cumhurbaşkanı ile TBMM üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekillerine ait olduğunu belirten ifadedir.

1982 Anayasası'nın 148. ve 151. maddelerine göre, kanunların ve Anayasa değişikliklerinin şekil yönünden denetimi, Resmî Gazete'de yayımlanmalarından itibaren 10 günlük hak düşürücü süreye tabidir. Bu davayı açmaya yetkili olanlar ise istisnai olarak sınırlandırılmıştır; yalnızca Cumhurbaşkanı ve Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri (1/5) oranındaki milletvekilleridir. En fazla üyeye sahip siyasi parti gruplarına bu konuda dava açma yetkisi tanınmamıştır.

Adım Adım Çözüm

Soru kökündeki soyut norm denetimi (iptal davası) kavramını tanımlamak.

Soyut norm denetimi, belirli normların (Kanun, CBK, İçtüzük) yayımlanmasından sonra doğrudan Anayasa Mahkemesinde açılan iptal davasıdır.

Seçeneklerdeki somut norm denetimi (itiraz yolu) çeldiricisini elemek için öncelikle kavramsal çerçevenin netleştirilmesi gerekir.

Seçeneklerdeki dava açma sürelerini ve yetkili kişi/kurulları 1982 Anayasası'ndaki usullerle karşılaştırmak.

Genel dava açma süresi 60 gün ve yetkililer Cumhurbaşkanı, 2 siyasi parti grubu ve 1/5 milletvekili iken; kanun ve Anayasa değişikliklerinin şekil denetiminde istisnai olarak sürenin 10 gün ve yetkililerin sadece Cumhurbaşkanı ile 1/5 milletvekili olduğu tespit edilir.

Şekil ve esas denetimi arasındaki yetki ve süre farkları, sorunun çözümündeki temel ayrım noktasıdır.

Seçeneklerdeki oransal ve sayısal ifadelerin (30 gün, 1/10, 1/4 vb.) doğruluğunu kontrol etmek.

Otuz gün, onda bir (1/10) veya dörtte bir (1/4) gibi yanıltıcı sayısal değerlerin yer aldığı, ayrıca siyasi parti gruplarına kanunların şekil denetimi için yetki tanıyan seçeneklerin yanlış olduğu saptanarak doğru sonuca ulaşılır.

Anayasa'da belirlenen hak düşürücü süreler ve kotalar kesindir; farklı oran veya süreler barındıran ifadeler hukuken yanlıştır.

Anahtar Kavram

İptal davasında (soyut norm denetimi) denetlenecek norma ve denetimin kapsamına (şekil/esas) göre dava açma süreleri ile yetkili kişi ve organlar.

Soru 29Soru →

1982 Anayasası'nın 138, 139 ve 140. maddelerinde düzenlenen "Mahkemelerin Bağımsızlığı" ile "Hâkimlik ve Savcılık Teminatı" ilkeleri birlikte değerlendirildiğinde, yargı yetkisinin kullanımı ve yargı mensuplarının hukuki statüsü hakkında aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kuvvetler ayrılığı ilkesinin esnekliğinin bir sonucu olarak, yürütme organı veya Adalet Bakanlığı, kamu düzenini ilgilendiren ve gecikmesinde sakınca bulunan davalarda mahkemelere yalnızca yargılamayı hızlandırma maksadıyla tavsiye ve telkinde bulunabilir.

Yasal bir düzenleme ile bir mahkemenin veya kadronun tamamen kaldırılması durumunda, o mahkemede görev yapan hâkimlerin mali haklarının devam edip etmeyeceğine, genel bütçe dengesi gözetilerek Sayıştay tarafından karar verilir.

Yargısal faaliyetlerin yerine getirilmesinde hiçbir makam, merci veya kişiden talimat almayan hâkim ve savcıların, teşkilatın işleyişine dair idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olmaları anayasal bir kuraldır.

Hâkim ve savcıların mesleğe kabul edilmeleri, görev yerlerinin değiştirilmesi ve meslekten çıkarılmaları gibi temel özlük işlemleri, idari vesayet denetimi kapsamında doğrudan Adalet Bakanlığının yetkisindedir.

Hâkimler, baktıkları davalarda uygulanması gereken bir kanun hükmünün Anayasa'ya aykırı olduğu kanaatine varırlarsa, mahkemelerin bağımsızlığı ilkesi uyarınca bu hükmü doğrudan iptal ederek uyuşmazlığı anayasal normlara göre çözmekle yükümlüdür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yargısal faaliyetlerin yerine getirilmesinde hiçbir makam, merci veya kişiden talimat almayan hâkim ve savcıların, teşkilatın işleyişine dair idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olmaları anayasal bir kuraldır.

Cevap

Doğru seçenek, hâkim ve savcıların yargısal faaliyetlerinde mutlak bağımsız olmalarına rağmen idari görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı olduklarını ifade eden seçenektir.

Doğru seçenek, Anayasa'nın 140. maddesinin 6. fıkrasında yer alan 'Hâkim ve savcılar idarî görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlıdırlar.' amir hükmünü yansıtmaktadır. Hukuk sistemimizde hâkimler, dava dosyasını karara bağlarken (yargısal faaliyet) hiçbir makamdan emir, talimat veya tavsiye almazlar; yalnızca Anayasa'ya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler (Madde 138). Ancak adliyenin idari işleyişi, adalet komisyonu başkanlığı gibi yargısal olmayan 'idari görevleri' bağlamında Adalet Bakanlığına bağlıdırlar. Bu ayrım, mahkemelerin bağımsızlığı ilkesinin idari başıboşluk anlamına gelmediğini gösteren en temel anayasal denge unsurudur.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın 138. maddesindeki 'Mahkemelerin Bağımsızlığı' ilkesinin kapsamını analiz etmek.

Hiçbir organ, makam, merci veya kişinin yargı yetkisinin kullanılmasında emir, talimat, tavsiye ve telkinde bulunamayacağı, bu kuralın hiçbir idari veya yargısal hızlandırma gerekçesiyle ihlal edilemeyeceği belirlenir.

Yürütmenin tavsiyede bulunabileceği çeldiricisini elemek için.

Anayasa'nın 139. maddesindeki 'Hâkimlik ve Savcılık Teminatı' güvencelerini değerlendirmek.

Mahkeme veya kadro kanunla tamamen kaldırılsa dahi hâkim ve savcıların aylık, ödenek ve özlük haklarından mahrum bırakılamayacağı, bunun idari bir karara veya Sayıştay denetimine tabi olmadığı tespit edilir.

Mali hakların Sayıştay onayına bağlı olduğu çeldiricisini elemek için.

Anayasa'nın 140. maddesindeki yargı mensuplarının idari görevlerine ve özlük işlemlerine ilişkin kuralları uygulamak.

Özlük hakları ile ilgili nihai kararların HSK tarafından verildiği, ancak yargı mensuplarının yalnızca idari işleyişe dair görevleri yönünden Adalet Bakanlığına bağlı oldukları sonucuna varılır.

Fonksiyonel bağımsızlık ile idari bağlılık arasındaki anayasal dengeyi kurarak doğru seçeneğe ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Hâkimlerin fonksiyonel (yargısal) bağımsızlığı ile idari yapıdaki bağlılıklarının anayasal sınırları

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 30Soru →

Bir tam yargı davasında asliye hukuk mahkemesi, uyuşmazlığın idari eylemden kaynaklandığını belirterek yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle usulden ret kararı vermiş ve karar kesinleşmiştir. Davacının aynı maddi olay ve taleple idare mahkemesine başvurması üzerine, idare mahkemesi de zararın özel hukuk hükümlerine tabi bir fiilden doğduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine hükmetmiş ve bu karar da kesinleşmiştir.

Farklı yargı düzenlerine ait bu iki mahkemenin kararları neticesinde ortaya çıkan hukuki çıkmazın giderilmesi ve bu süreçte yetkili olan merciin anayasal konumu değerlendirildiğinde, aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Söz konusu hukuki çıkmazı gidermekle görevli yüksek mahkemenin başkanlığı; yargı kollarındaki dengeyi sağlamak amacıyla, Yargıtay ve Danıştay genel kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilen kişiler tarafından dönüşümlü olarak yürütülür.

Her iki yargı makamının da davaya bakmayı reddetmesiyle oluşan bu olumsuz görev uyuşmazlığında, yetkili yüksek mahkemenin vereceği karar ilgili yerel mahkemeleri mutlak surette bağlar ve uyuşmazlık kesin olarak çözümlenir.

Bu yetkili merci, söz konusu görev uyuşmazlıklarını kesin olarak çözme hakkına sahip olmakla birlikte, vereceği kararların Anayasa Mahkemesi kararlarıyla çelişmesi durumunda anayasal norm hiyerarşisi gereği Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır.

Olayda gerçekleşen durumun aksine, eğer her iki mahkeme de davaya bakmakla kendisini görevli saysaydı ortaya çıkacak olan olumlu görev uyuşmazlığında da yargı yolunu belirleme yetkisi yine bu yüksek mahkemeye ait olurdu.

İlgili yüksek mahkemenin karar organında yer alacak asıl ve yedek üyeler, uyuşmazlığın tarafı olabilecek yargı düzenlerini temsilen Yargıtay ve Danıştay genel kurullarınca kendi meslektaşları arasından seçilerek görevlendirilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Söz konusu hukuki çıkmazı gidermekle görevli yüksek mahkemenin başkanlığı; yargı kollarındaki dengeyi sağlamak amacıyla, Yargıtay ve Danıştay genel kurullarınca kendi üyeleri arasından seçilen kişiler tarafından dönüşümlü olarak yürütülür.

Cevap

Başkanlığın Yargıtay ve Danıştay üyeleri arasından dönüşümlü yürütüleceğini belirten ifade yanlıştır.

Soru kökündeki olayda adli ve idari yargı mercilerinin karşılıklı olarak görevsizlik kararı vermesiyle bir 'olumsuz görev uyuşmazlığı' doğmuştur. Bu uyuşmazlığı çözmekle görevli mercii Uyuşmazlık Mahkemesidir. Anayasa'nın 158. maddesine göre Uyuşmazlık Mahkemesinin üyeleri Yargıtay ve Danıştay genel kurullarınca seçilse de, mahkemenin Başkanlığı Anayasa Mahkemesince, kendi üyeleri arasından görevlendirilen bir üye tarafından yürütülür. Bu nedenle başkanlığın Yargıtay ve Danıştay tarafından dönüşümlü yürütüleceğini belirten seçenek anayasal hükümlere açıkça aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

Olaydaki uyuşmazlık türünü ve yetkili yargı merciini tespit et.

Asliye Hukuk ve İdare Mahkemelerinin karşılıklı görevsizlik kararı vermesi 'olumsuz görev uyuşmazlığı'dır ve çözüm yeri Uyuşmazlık Mahkemesidir.

Anayasal düzende adli ve idari yargı kolları arasındaki uyuşmazlıkların çözüm mercii Uyuşmazlık Mahkemesi olarak belirlenmiştir.

Uyuşmazlık Mahkemesinin kararlarının niteliğini ve diğer yüksek mahkemelerle (özellikle AYM ile) olan ilişkisini değerlendir.

Kararları kesindir, bağlayıcıdır ancak Anayasa Mahkemesi ile çelişki yaşanırsa AYM kararı üstün tutulur.

Anayasa m. 158'de yer alan 'Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesinin kararı esas alınır' amir hükmüdür.

Uyuşmazlık Mahkemesinin oluşumunu (üyelerin ve başkanın kaynağını) incele.

Üyeler Yargıtay ve Danıştaydan gelir; ancak Başkan, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri arasından görevlendirilir.

Tarafsızlığı ve yüksek yargı dengesini sağlamak adına Anayasa koyucu, mahkeme başkanının uyuşmazlığa taraf olmayan Anayasa Mahkemesinden gelmesini öngörmüştür.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşu, İşleyişi ve Anayasa Mahkemesi ile İlişkisi

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 31Soru →

İdari yargı düzeninin zirvesinde yer alan Danıştay, hem idari davalarda temyiz mercii olarak hem de kanunda belirtilen belirli uyuşmazlıklarda ilk derece mahkemesi sıfatıyla görev yapmaktadır.

1982 Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Danıştay'ın yapısı ve üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Danıştay üyelerinin

\frac{3}{4}

'ü Hakimler ve Savcılar Kurulu,

\frac{1}{4}

'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Danıştay üyelerinin tamamı, Yargıtay üyelerinde olduğu gibi Hakimler ve Savcılar Kurulu tarafından birinci sınıf hâkim ve savcılar arasından seçilir.

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Anayasa'ya uygunluğunun denetimi, Danıştay tarafından ilk derece mahkemesi sıfatıyla yerine getirilir.

Ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin yargısal denetimi, Danıştay tarafından her zaman temyiz mercii sıfatıyla yapılır.

Danıştay'ın idari uyuşmazlıklar ve kamu hizmetleri ile ilgili imtiyaz sözleşmeleri hakkında bildirdiği istişari görüşler, ilgili idareler için bağlayıcıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay üyelerinin $\frac{3}{4}$ 'ü Hakimler ve Savcılar Kurulu, $\frac{1}{4}$ 'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cevap

Danıştay üyelerinin dörtte üçünün Hakimler ve Savcılar Kurulu, dörtte birinin ise Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği ifade doğrudur.

Doğru seçenek olan ifade, Anayasa'nın 155. maddesindeki üye seçim oranlarını hatasız yansıtmaktadır. Danıştay üyelerinin

\frac{3}{4}

'ü HSK tarafından idari yargı kökenliler arasından,

\frac{1}{4}

'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından idari görevliler veya hukukçular arasından seçilir.

Adım Adım Çözüm

Danıştay'ın üye seçim usulünü belirleyen Anayasa hükmünü incele.

Anayasa Madde 155: 'Danıştay üyelerinin dörtte üçü Birinci sınıf olup, adaylığına engel hali bulunmayan idari yargı hâkim ve savcıları ile bu meslekten sayılanlar arasından Hâkimler ve Savcılar Kurulu; dörtte biri ise kanunda belirtilen görevliler arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.'

Üye seçimindeki yetkili makamları ve oranları doğrulamak.

Seçilen üyelerin görev süresi ve yeniden seçilme durumunu kontrol et.

Üyeler 12 yıl için seçilir ve bir kişi iki defa Danıştay üyesi seçilemez.

Görev süresine ilişkin seçenekleri değerlendirmek.

Danıştay'ın görev alanındaki 'ilk derece' ve 'temyiz' ayrımını yap.

Ülke çapında yönetmelikler ve belirli üst düzey idari işlemler için Danıştay ilk derece mahkemesidir; diğer hallerde idare ve vergi mahkemelerinden gelen kararlar için temyiz merciidir.

Görev alanı ile ilgili seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek.

Anahtar Kavram

Danıştay Üye Seçimi ve Görev Dağılımı

Daha Fazla Pratik

Danıştay Kanunu'na göre Danıştay'ın ilk derece mahkemesi sıfatıyla baktığı diğer dava türlerini (örn. Cumhurbaşkanı kararları) inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 32Soru →

1982 Anayasası’nda düzenlenen yargı yetkisi ve yüksek mahkemelerin görev paylaşımı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Anayasa değişikliklerini sadece şekil bakımından, kanunları ise hem şekil hem de esas bakımından denetlemek

Cumhurbaşkanını, Meclis Başkanını ve Kuvvet Komutanlarını görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak

Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin ihlali iddiasıyla yapılan bireysel başvuruları karara bağlamak

Hâkim ve savcıların mesleğe kabul edilme, atanma, nakledilme ve disiplin işlemlerine karşı yapılan itirazları inceleyerek karara bağlamak

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından kısmen ya da tamamen yoksun bırakılmasına ilişkin davaları karara bağlamak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkim ve savcıların mesleğe kabul edilme, atanma, nakledilme ve disiplin işlemlerine karşı yapılan itirazları inceleyerek karara bağlamak

Cevap

Hâkim ve savcıların mesleğe kabulü, atanması ve disiplin işlemlerine ilişkin itirazları karara bağlamak, Anayasa Mahkemesinin değil, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) görevidir.

Anayasa Mahkemesi; norm denetimi, Yüce Divan yargılaması, siyasi parti davaları ve bireysel başvuruları karara bağlamakla görevliyken; hâkim ve savcıların mesleki kariyerlerine (atama, disiplin, kabul) ilişkin işlemler Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) münhasır yetki alanındadır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesinin yargısal denetim yetkilerinin belirlenmesi

Anayasa Mahkemesi; kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğünün uygunluğunu (norm denetimi) ve bireysel başvuruları inceler.

Anayasa Mahkemesinin temel kuruluş amacı normlar hiyerarşisini korumak ve hak ihlallerini denetlemektir.

AYM'nin kişi yönünden yetkilerinin (Yüce Divan) incelenmesi

Mahkeme; Cumhurbaşkanı, TBMM Başkanı, Bakanlar ve Kuvvet Komutanları gibi üst düzey makam sahiplerini görev suçlarından yargılar.

Yüce Divan sıfatı, yüksek yargı mensupları ve devletin zirvesindeki kişilerin yargısal güvencesidir.

Diğer kurumlarla görev sınırlarının analizi

Adli ve idari hâkimlerin özlük işleri, disiplin süreçleri ve mesleki kariyerlerine dair nihai idari kararlar HSK tarafından verilir.

Yargı bağımsızlığı gereği, hâkimlerin idari yönetimi AYM'den ayrı bir kurul olan HSK'ya bırakılmıştır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Görev Alanı ve HSK Ayrımı

Soru 33Soru →

Somut norm denetimi (itiraz yolu) kapsamında Anayasa Mahkemesinin (AYM) verdiği kararların hukuki etkileri ve başvuru süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İtiraz yoluna konu edilebilecek normlar, sadece bakılmakta olan bir davada uygulanacak olan kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümleridir.

Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği red kararının ilan edilmesinden itibaren on yıl geçmedikçe aynı kanun hükmünün Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla tekrar itirazda bulunulamaz.

Anayasa Mahkemesi, kendisine gelen başvuruyu beş ay içinde sonuçlandırmazsa, yerel mahkeme uyuşmazlığı mevcut kanun hükümlerine göre karara bağlar.

Anayasa Mahkemesinin başvuruyu 'itiraz konusu kuralın davada uygulanacak kural olmaması' nedeniyle usulden reddetmesi durumunda da on yıllık yeniden başvuru yasağı uygulanır.

Anayasa Mahkemesinin kararı, yerel mahkemenin verdiği esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, yerel mahkeme bu karara uymak zorundadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasa Mahkemesinin başvuruyu 'itiraz konusu kuralın davada uygulanacak kural olmaması' nedeniyle usulden reddetmesi durumunda da on yıllık yeniden başvuru yasağı uygulanır.

Cevap

Anayasa Mahkemesinin başvuruyu 'uygulanacak kural olmaması' gibi usuli bir nedenle reddetmesi durumunda on yıllık başvuru yasağının başlayacağını iddia eden seçenek yanlıştır.

Doğru cevap, on yıllık başvuru yasağının usulden red durumlarında da geçerli olduğunu belirten seçenektir. 1982 Anayasası'nın 152. maddesine göre, 10 yıllık yeniden başvuru yasağının işlemesi için Anayasa Mahkemesi'nin 'işin esasına girerek' bir red kararı vermiş olması şarttır. Mahkemenin yetkisizliği veya kuralın uygulanacak kural olmaması gibi nedenlerle verilen usulden red kararları bu yasağı başlatmaz.

Adım Adım Çözüm

İtiraz yolundaki süre sınırlamalarını değerlendir.

Anayasa Mahkemesi incelemesi için 5 ay, esastan red durumunda ise 10 yıllık bir tekrar başvuru yasağı bulunmaktadır.

Yargılamanın sürüncemede kalmaması ve hukuki güvenlik ilkesi gereği bu süreler konulmuştur.

10 yıllık başvuru yasağının hangi tür kararlar için geçerli olduğunu kontrol et.

Bu yasak yalnızca 'işin esasına girilerek' (esastan) verilen red kararları için geçerlidir.

Anayasa'nın 152. maddesinde 'işin esasına girerek verdiği red kararı' ifadesi açıkça belirtilmiştir.

Usulden red kararlarının etkisini incele.

Yetkisizlik veya uygulanacak kural olmama gibi usuli redler, hükmün anayasaya uygunluğu hakkında bir karar içermediği için 10 yıllık yasağı başlatmaz.

Mahkeme henüz kuralın içeriğini denetlememiş, sadece başvuru şartlarını incelemiştir.

Anahtar Kavram

Somut norm denetiminde on yıllık başvuru yasağının sadece esastan red kararlarıyla tetiklenmesi.

İpuçları

Anayasa'nın 152. maddesinde geçen 'işin esasına girerek' ibaresine dikkat edin.

Hangi durumlarda 10 yıllık yasağın başlamayacağını, usul ile esas ayrımı üzerinden düşünün.

Daha Fazla Pratik

İtiraz yolu ile iptal davası (soyut norm denetimi) arasındaki süre ve yetki farklarını karşılaştıran bir tablo hazırlayabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 34Soru →

1982 Anayasası'na göre, idari yargı düzeninin en üst dereceli mahkemesi ve aynı zamanda bir istişare organı olan Danıştay'ın yapısı ve üyelerinin seçimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Danıştay üyelerinin

\frac{3}{4}

'ü Hâkimler ve Savcılar Kurulu,

\frac{1}{4}

'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Danıştay üyelerinin tamamı, Yargıtay'da olduğu gibi Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından seçilir.

Ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin yargısal denetimi, Danıştay tarafından her zaman temyiz mercii sıfatıyla gerçekleştirilir.

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin anayasaya uygunluk denetimi Danıştay tarafından ilk derece mahkemesi olarak yapılır.

Danıştay üyeleri 12 yıl için seçilirler ve görev süresi dolan bir üye bir defaya mahsus olmak üzere yeniden seçilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay üyelerinin $\frac{3}{4}$ 'ü Hâkimler ve Savcılar Kurulu, $\frac{1}{4}$ 'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Cevap

Danıştay üyelerinin

\frac{3}{4}

'ünün Hâkimler ve Savcılar Kurulu,

\frac{1}{4}

'ünün ise Cumhurbaşkanı tarafından seçildiği ifadesi doğrudur.

1982 Anayasası uyarınca Danıştay'ın idari nitelikli bir yüksek mahkeme olması nedeniyle üyelerinin bir kısmı idari görevlerdeki liyakatli kişilerden seçilmektedir. Bu doğrultuda üyelerin

\frac{3}{4}

'ü idari yargı hâkim ve savcıları arasından Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından,

\frac{1}{4}

'ü ise kanunda belirtilen nitelikteki kamu görevlileri arasından Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Adım Adım Çözüm

Danıştay'ın üye seçim kaynağını belirleyin.

Anayasa Madde 155: Üyelerin bir kısmı HSK, bir kısmı Cumhurbaşkanı tarafından seçilir.

Anayasal organların oluşum biçimini tespit etmek sorunun temelidir.

Seçim oranlarını karşılaştırın.

Cumhurbaşkanı

\rightarrow \frac{1}{4}

(25%), HSK

\rightarrow \frac{3}{4}

(75%).

Yargıtay (tamamı HSK) ve Danıştay arasındaki en temel yapısal fark budur.

Görev süresi ve yeniden seçilme kuralını kontrol edin.

12 yıl süre ve tek seferlik seçim kuralı.

Yüksek mahkeme üyelerinin bağımsızlığını korumak amacıyla getirilen süreli görev kuralını doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Danıştay Üye Seçim Sistemi ve Kontenjan Dağılımı

Daha Fazla Pratik

Danıştay'ın istişari görevleri kapsamında 'imtiyaz sözleşmeleri' hakkında görüş bildirme süresini (2 ay) inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 35Soru →

1982 Anayasası ve 6216 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, Anayasa Mahkemesine yapılacak "bireysel başvuru" mekanizmasının kapsamı ve usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bireysel başvuru, ihlale neden olduğu iddia edilen işleme karşı tüm idari başvuru yolları tamamlandığı takdirde yargısal yollar tüketilmeden doğrudan yapılabilir.

Başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde başvuru yapılmalıdır.

1982 Anayasası'nda yer alan mülkiyet hakkı, sosyal güvenlik hakkı ve grev hakkı gibi tüm temel haklar bireysel başvuruya konu edilebilir.

Kamu tüzel kişileri, mülkiyet haklarının ihlal edildiği iddiasıyla Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru yapma hakkına sahiptir.

Bireysel başvuru süresi, nihai kararın tefhim veya tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün olarak uygulanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Başvuru yollarının tüketildiği tarihten, başvuru yolu öngörülmemişse ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde başvuru yapılmalıdır.

Cevap

Bireysel başvuru, kanun yollarının tüketildiği veya ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gün içinde yapılmalıdır.

Bireysel başvuru için öngörülen hak düşürücü süre, başvuru yollarının tüketildiği (kararın kesinleştiği) tarihten veya başvuru yolu yoksa ihlalin öğrenildiği tarihten itibaren 30 gündür.

Adım Adım Çözüm

Başvuru Şartlarının Değerlendirilmesi

İkincillik ilkesinin tespiti

Anayasa Mahkemesine başvurabilmek için idari ve yargısal tüm yolların tüketilmesi gerekir.

Hak Kapsamının Belirlenmesi

Anayasa + AİHS ortak alanı

Başvuruya konu hak, hem Anayasa'da hem de Türkiye'nin taraf olduğu AİHS ek protokollerinde yer almalıdır.

Süre Kontrolü

30 günlük kesin süre

6216 sayılı Kanun uyarınca başvuru süresi 30 gündür.

Anahtar Kavram

Bireysel Başvuruda İkincillik ve Hak Arama Süresi

Daha Fazla Pratik

Bireysel başvuruda 'kabule değerlik' incelemesinin aşamalarını ve hangi işlemlerin (yasama işlemleri gibi) başvuru dışı kaldığını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 36Soru →

1982 Anayasası uyarınca, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kabul edilen kanunların Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla doğrudan doğruya Anayasa Mahkemesinde açılan iptal davaları (soyut norm denetimi) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açma süresi kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün, esas bakımından iptal davası açma süresi ise 60 gündür.

Kanunların şekil bakımından Anayasa’ya aykırılığı iddiasıyla sadece TBMM’de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu iptal davası açabilir.

Bir kanunun esasına karşı iptal davası, ancak görülmekte olan bir dava sırasında yerel mahkemeler aracılığıyla Anayasa Mahkemesine taşınabilir.

Kanunların hem şekil hem de esas bakımından denetimi için öngörülen dava açma süresi, kanunun TBMM Genel Kurulunda kabul edildiği tarihten itibaren başlar.

Üye tamsayısının en az

1/10

’u tutarındaki milletvekili grubu, bir kanunun esasına karşı doğrudan iptal davası açma yetkisine sahiptir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açma süresi kanunun yayımlandığı tarihten itibaren 10 gün, esas bakımından iptal davası açma süresi ise 60 gündür.

Cevap

Şekil bozukluğuna dayalı iptal davası açma süresinin 10 gün, esas bakımından iptal davası açma süresinin ise 60 gün olduğunu belirten ifade doğrudur.

Doğru ifadeye göre, kanunların şekil bakımından denetimi için öngörülen hak düşürücü süre 10 gün, esas bakımından denetimi için ise 60 gündür. 1982 Anayasası'nın 151. maddesi bu süreleri açıkça belirlemiş ve bu sürelerin Resmi Gazete'deki yayım tarihinden itibaren başlayacağını hükme bağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

Normun türünü ve denetim gerekçelerini belirle.

Söz konusu olan bir 'kanun'dur ve hem 'şekil' hem de 'esas' bakımından denetimi söz konusudur.

Anayasa kanunlar için farklı süreler ve yetkili organlar öngördüğü için bu ayrım kritiktir.

Kanunlar için öngörülen hak düşürücü süreleri hatırla.

Şekil denetimi için süre 10 gün, esas denetimi için süre ise 60 gündür.

Anayasa'nın 151. maddesi bu süreleri kesin olarak belirlemiştir.

Sürelerin başlangıç noktasını tespit et.

Süreler kanunun Resmi Gazete'de yayımlandığı günü takip eden günden itibaren başlar.

Resmi Gazete yayımı, bir normun hukuki varlık kazandığı ve denetlenebileceği andır.

Şekil denetimi için yetkili olanları kontrol et.

Şekil bakımından sadece Cumhurbaşkanı ve

1/5

oranındaki milletvekilleri dava açabilir.

Siyasi parti gruplarının şekil bakımından dava açma yetkisi Anayasa tarafından kısıtlanmıştır.

Anahtar Kavram

İptal Davası (Soyut Norm Denetimi) Süre ve Yetki Kuralları

Daha Fazla Pratik

Anayasa değişikliklerinde iptal davasının sadece şekil bakımından açılabileceğini ve bu yetkinin kimlere ait olduğunu inceleyiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 37Soru →

1982 Anayasası'nda düzenlenen yargı yetkisi ve yüksek mahkemelerin görev dağılımı dikkate alındığında, Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkilerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Siyasi partilerin kapatılmasına veya devlet yardımından kısmen ya da tamamen yoksun bırakılmasına karar vermek

Cumhurbaşkanını, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanını ve Genelkurmay Başkanını görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan sıfatıyla yargılamak

Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından meslekten çıkarma cezası verilen hâkimlerin bu karara karşı yaptıkları itirazları inceleyerek kesin karara bağlamak

Anayasa'da güvence altına alınmış temel hak ve özgürlüklerden, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi kapsamındaki herhangi birinin ihlal edildiği iddiasıyla yapılan bireysel başvuruları karara bağlamak

Bir davaya bakmakta olan mahkemenin, o davada uygulanacak bir kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmünü Anayasa'ya aykırı görmesi üzerine yaptığı itiraz başvurularını (somut norm denetimi) incelemek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından meslekten çıkarma cezası verilen hâkimlerin bu karara karşı yaptıkları itirazları inceleyerek kesin karara bağlamak

Cevap

Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından meslekten çıkarma cezası verilen hâkimlerin bu karara karşı yaptıkları itirazları inceleyerek kesin karara bağlamak

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun (HSK) yapısı ve işleyişi Anayasa'nın 159. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddeye göre, HSK'nın meslekten çıkarma cezasına ilişkin kararları dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz. Meslekten çıkarma kararlarına karşı ise yargı yolu açıktır; ancak bu denetimi yapan merci Anayasa Mahkemesi değil, idari yargının en üst mercii olan Danıştay'dır. Dolayısıyla bu görev Anayasa Mahkemesi'ne ait değildir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesi'nin yargısal denetim yetkilerini (norm denetimi) gözden geçir.

Mahkeme, kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve TBMM İçtüzüğü'nün Anayasa'ya uygunluğunu denetler.

Anayasa Mahkemesi'nin asli görevi norm hiyerarşisini korumaktır.

Yüce Divan sıfatıyla yargılanacak kişilerin listesini kontrol et.

Cumhurbaşkanı, Bakanlar, yüksek yargı üyeleri, Genelkurmay Başkanı ve Kuvvet Komutanları ile TBMM Başkanı listede yer alır.

Yüce Divan, üst düzey devlet görevlilerinin görev suçlarını yargılayan özel bir sıfattır.

Bireysel başvuru ve siyasi parti denetimi gibi özel görevleri hatırla.

Bireysel başvurular ve siyasi partilerin kapatılması/mali denetimi AYM yetkisindedir.

Anayasa, demokratik düzenin korunması ve hak ihlallerinin önlenmesi için bu yetkileri AYM'ye vermiştir.

Diğer yüksek kurulların (HSK) kararlarına karşı gidilecek mercileri analiz et.

HSK'nın meslekten çıkarma kararları dışındaki kararlarına karşı yargı yolu kapalıdır. Meslekten çıkarma kararları için ise Danıştay yetkilidir.

HSK bir mahkeme değil, idari nitelikli bir kuruldur ve kararlarının denetimi idari yargı (Danıştay) tarafından yapılır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Görevleri ve Yargısal Sınırları

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargılayamayacağı (örneğin milletvekilleri) veya yargılayabileceği diğer kişileri (örneğin kuvvet komutanları) tekrar edin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 38Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yargı fonksiyonu, Anayasa Mahkemesinin çalışma esasları ve diğer yüksek yargı mercileri ile olan yetki paylaşımı dikkate alındığında; mahkemenin görev alanı ve işleyişine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Yüce Divan sıfatıyla verilen kararlara karşı mahkeme bünyesinde yeniden inceleme başvurusu yapılabilir ve bu talep Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından kesin karara bağlanır.

Bireysel başvuru yapılabilmesi için; kanun yollarının tüketilmiş olması şartı kapsamında, Yargıtay veya Danıştay nezdindeki yargılamanın iadesi gibi olağanüstü kanun yollarının sonuçlanması beklenmelidir.

Siyasi partilerin kapatılmasına ilişkin davalarda, odak olma durumunun tespiti ve kapatma kararının hukuki sonuç doğurması aşamasında Hakimler ve Savcılar Kurulunun uygun görüşünün alınması anayasal bir zorunluluktur.

Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanı ve üyeleri, görevlerinden kaynaklanan suçlar nedeniyle yüksek mahkeme üyesi sıfatıyla Yargıtay Ceza Genel Kurulu tarafından yargılanır.

Anayasa Mahkemesinin somut norm denetimi (itiraz yolu) talebini esastan reddetmesi halinde, aynı kanun hükmü hakkında beş yıl geçmedikçe mahkemelerce tekrar itiraz başvurusunda bulunulamaz.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yüce Divan sıfatıyla verilen kararlara karşı mahkeme bünyesinde yeniden inceleme başvurusu yapılabilir ve bu talep Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu tarafından kesin karara bağlanır.

Cevap

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla verdiği kararlara karşı, yine mahkeme bünyesinde (Genel Kurul nezdinde) yeniden inceleme başvurusunda bulunulması mümkündür.

1982

Anayasası'nın

148

. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, Yüce Divan kararlarına karşı 'yeniden inceleme' başvurusu yapılabilir. Bu başvuru yine Anayasa Mahkemesi bünyesinde (Genel Kurul tarafından) karara bağlanır. Bu düzenleme, Yüce Divan yargılamasında hak arama hürriyetini güçlendirmek amacıyla

2010

yılında hukuk sistemimize dahil edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa Mahkemesinin farklı yargısal yetkilerini (Norm denetimi, Yüce Divan, Bireysel Başvuru) ayrıştırmak.

Mahkemenin ceza yargılaması yaptığı 'Yüce Divan' sıfatı ile diğer denetim yollarının usul farkları tespit edilir.

Her yetki alanının kendine özgü başvuru ve itiraz süreleri vardır.

2010

Anayasa değişikliği ile getirilen iç denetim yolunu incelemek.

Yüce Divan kararlarının mutlak kesin olmadığı, mahkemenin kendi içinde bir denetim kademesi (yeniden inceleme) olduğu görülür.

Yargısal hatayı önlemek adına tek dereceli yargılamaya anayasal bir istisna getirilmiştir.

Diğer seçeneklerdeki süre ve kurum yetkilerini (HSK, Danıştay, 10 yıl kuralı vb.) doğrulamak.

Bireysel başvuruda olağanüstü yol aranmadığı, HSK'nın kapatma davasında yetkisiz olduğu ve itiraz yasağının

10

yıl olduğu teyit edilerek çeldiriciler elenir.

KPSS hukuk sorularında süreler ve kurumlar arası yetki sınırları en sık hata yapılan alanlardır.

Anahtar Kavram

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan yargılamasındaki iç denetim (yeniden inceleme) usulü ve yetki sınırları.

Daha Fazla Pratik

Anayasa Mahkemesinin Yüce Divan sıfatıyla yargılayabileceği kişilerin güncel listesini (2017 değişiklikleri dahil) gözden geçirin.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 39Soru →

$1982$ Anayasası'na göre, aşağıdakilerden hangisi Hâkimler ve Savcılar Kurulunun ( $HSK$ ) görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Adli ve idari yargı hâkim ve savcılarını mesleğe kabul etmek

Hâkim ve savcıların naklen atanmalarına karar vermek

Adalet Bakanlığı merkez teşkilatında görev yapan birim amirlerini atamak

Meslekte kalmaları uygun görülmeyenler hakkında meslekten çıkarma cezası vermek

Hâkim ve savcıların yükselme ve birinci sınıfa ayrılma işlemlerini yapmak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adalet Bakanlığı merkez teşkilatında görev yapan birim amirlerini atamak

Cevap

Adalet Bakanlığı merkez teşkilatında görev yapan birim amirlerini atamak

Doğru seçenek olan ifade, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun yetki alanı dışındadır. Adalet Bakanlığı merkez teşkilatında görev yapan idari personelin ve birim amirlerinin atamaları, yürütme organının kendi iç işleyişi kapsamında Bakanlık veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle gerçekleştirilir.

HSK

, yalnızca adli ve idari yargı hâkim ve savcılarının mesleğe kabul, atanma, nakil ve disiplin süreçlerini yönetir.

Adım Adım Çözüm

Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (

HSK

) anayasal kapsamını belirle.

HSK

, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kurulmuş bir idari kuruldur.

Kurulun yetki alanı sadece hâkim ve savcıların özlük işlerini kapsar.

1982

Anayasası'nın

159

. maddesindeki görevleri incele.

Mesleğe kabul, atama, nakil, yükselme, disiplin cezaları ve meslekten çıkarma gibi işlemler Kurulun yetkisindedir.

Yargı mensuplarının bağımsızlığını korumak için bu yetkiler bağımsız bir kurula verilmiştir.

Bakanlık merkez teşkilatı ile yargı mensupları arasındaki ayrımı yap.

Bakanlık merkez teşkilatı personeli yürütmeye bağlıdır; Hâkim ve Savcılar ise yargı mensubudur.

Yürütme organının iç atamaları

HSK

tarafından değil, ilgili idari makamlarca gerçekleştirilir.

Anahtar Kavram

Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun görev alanı sınırlılığı

Soru 40Soru →

1982 Anayasası hükümleri uyarınca, yüksek mahkemeler arasında yer alan Uyuşmazlık Mahkemesi'nin yapısı, başkanının seçimi ve diğer yargı organlarıyla olan hukuki ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle yetkili olan bu mahkemenin başkanlığını, Anayasa Mahkemesi'nce kendi asıl üyeleri arasından seçilen üye yürütür.

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasında görev uyuşmazlığı çıktığı takdirde, uyuşmazlığın giderilmesinde Uyuşmazlık Mahkemesi'nin vereceği kararlar esas alınır.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin asıl ve yedek üyeleri; Yargıtay, Danıştay ve Sayıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından altı yıllık bir süre için seçilirler.

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin adli ve idari yargı kollarından birini yetkili kılan kararlarına karşı, hukuki denetim amacıyla bir defaya mahsus olmak üzere Yargıtay veya Danıştay'a başvurulabilir.

Olumlu görev uyuşmazlığı çıkarılabilmesi için, uyuşmazlığa konu davanın taraflarından birinin görevsizlik kararı veren mahkemeye karşı Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına itiraz etmiş olması şarttır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle yetkili olan bu mahkemenin başkanlığını, Anayasa Mahkemesi'nce kendi asıl üyeleri arasından seçilen üye yürütür.

Cevap

Adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözümlemekle görevli olan mahkemenin başkanlığını, Anayasa Mahkemesi'nce kendi üyeleri arasından seçilen üyenin yapması doğrudur.

Doğru ifade, mahkemenin hem temel görevini (adli-idari uyuşmazlık çözümü) hem de başkanının Anayasa Mahkemesi üyeleri arasından seçildiği bilgisini içermektedir. Bu hüküm 1982 Anayasası'nın 158. maddesinde açıkça düzenlenmiştir.

Adım Adım Çözüm

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin anayasal tanımını ve görev alanını hatırla.

Mahkeme, adli ve idari yargı mercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmekle yetkili bir yüksek mahkemedir.

Uyuşmazlıkların hangi yargı kolları arasında çözüleceğini belirlemek sorunun temelidir.

Mahkeme başkanının seçilme usulünü kontrol et.

Başkan, Anayasa Mahkemesi tarafından kendi üyeleri (asıl) arasından seçilir.

Mahkemenin idari ve hukuki bağımsızlığını ve AYM ile olan bağını anlamak için gereklidir.

Anayasa Mahkemesi ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlık durumunu değerlendir.

Anayasa madde 158 uyarınca, AYM ile diğer mahkemeler arasındaki uyuşmazlıklarda AYM kararı üstündür; Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gidilmez.

Yüksek mahkemeler arasındaki hiyerarşiyi ve AYM'nin özel konumunu ayırt etmek gerekir.

Mahkemenin üye yapısını ve görev sürelerini doğrula.

Üyeler Yargıtay ve Danıştay'dan seçilir (Sayıştay dahil değildir) ve görev süreleri 4 yıldır.

Yanlış seçeneklerdeki sayısal ve kurumsal hataları elemek için kritiktir.

Anahtar Kavram

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin Kuruluşu ve Yetki Sınırları

Daha Fazla Pratik

Uyuşmazlık Mahkemesi'nin başkanının AYM'den seçilmesi kuralı ile AYM'nin uyuşmazlıklardaki önceliği arasındaki bağlantıyı inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 40s

ÖncekiSayfa 2 / 8Sonraki

Yargı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap