Yürütme

140 soru

1982 Anayasası'nın mevcut hükümleri çerçevesinde, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların "cezai sorumluluğu" ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, görevde bulundukları sürece hem görevleriyle ilgili olan hem de görevleriyle ilgili olmayan suçları bakımından yasama dokunulmazlığına sahiptirler.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında açılan Meclis soruşturması ile ilgili olarak siyasi parti gruplarında görüşme yapılamaz ve karar alınamaz.

Soruşturma komisyonu tarafından hazırlanan ve suçun işlendiği kanaatini içeren rapor, ilgili bakanın dokunulmazlığının kaldırılması talebiyle Anayasa ve Adalet Karma Komisyonu'na gönderilir.

Yüce Divan’da yargılanmasına karar verilen bir bakanın görevi bu aşamada sona ermez; ancak seçilmeye engel bir suçtan mahkûm edilmesi hâlinde görevi sona erer.

Bakanlık görevinden ayrılmış olan bir kişi, görevde olduğu dönemdeki görevle ilgili suçları nedeniyle de ancak Meclis soruşturması usulüyle yargılanabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soruşturma komisyonu tarafından hazırlanan ve suçun işlendiği kanaatini içeren rapor, ilgili bakanın dokunulmazlığının kaldırılması talebiyle Anayasa ve Adalet Karma Komisyonu'na gönderilir.

Cevap

Soruşturma komisyonu raporunun Karma Komisyon'a gönderilmesi gerektiği yönündeki ifade yanlıştır; rapor doğrudan Meclis Genel Kurulu'nda görüşülür.

Meclis soruşturması sürecinde oluşturulan on beş kişilik soruşturma komisyonu, çalışmasını tamamladıktan sonra raporunu Meclis Başkanlığına sunar. Bu rapor, Karma Komisyon'a gitmez; doğrudan Genel Kurul'da görüşülür ve üye tam sayısının üçte iki çoğunluğunun (

400

milletvekili) gizli oyuyla Yüce Divan'a sevk kararı alınabilir. Anayasa ve Adalet Karma Komisyonu ise sadece yasama dokunulmazlığının kaldırılması taleplerini (kişisel suçlar için) karara bağlamak üzere toplanır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların suç tiplerini ayırın.

Görevle ilgili suçlar ve kişisel (görevle ilgisi olmayan) suçlar.

Her iki suç tipi için takip edilecek hukuki usul farklıdır.

Görevle ilgili suçların soruşturma sürecini inceleyin.

Meclis soruşturması açılır, 15 kişilik bir komisyon rapor hazırlar.

Bu rapor, Yüce Divan'a sevk edilip edilmemeye karar verecek olan makama sunulmalıdır.

Raporun sunulacağı makamı tespit edin.

Rapor Meclis Başkanlığına sunulur ve Genel Kurul'da görüşülerek oylanır.

Anayasa ve Adalet Karma Komisyonu sadece milletvekillerinin (veya bakanların kişisel suçlarının) dokunulmazlığının kaldırılması sürecinde devreye girer; Meclis soruşturması sürecinde yetkisi yoktur.

Anahtar Kavram

Meclis Soruşturması ve Karma Komisyon Ayrımı

Daha Fazla Pratik

Meclis soruşturması ile Meclis araştırması arasındaki usul farklarını karşılaştırarak çalışın.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 82Soru →

1982 Anayasası'nın mevcut hükümleri çerçevesinde, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanması, nitelikleri ve görevlerine başlamalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, sadece Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri arasından atanabilirler.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerek görevlerine başlarlar.

Bir bakanlığın herhangi bir nedenle boşalması durumunda, yeni bakan ataması en geç otuz gün içinde yapılır.

Bakanların görevden alınabilmesi için Cumhurbaşkanı'nın kararı üzerine Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin onayı gerekir.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, atandıkları tarihten itibaren on gün içinde TBMM'den güvenoyu almak zorundadırlar.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerek görevlerine başlarlar.

Cevap

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerek görevlerine başlarlar.

1982 Anayasası'nın 106. maddesinin 4. fıkrasına göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar, Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde ant içerek görevlerine başlarlar. Bu kural, atanan kişinin hukuki statüsünün tamamlanması ve yetkilerini kullanabilmesi için zorunlu bir aşamadır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanların atanma şartlarını incele.

Bu kişiler milletvekili seçilme yeterliliğine sahip kişiler arasından Cumhurbaşkanı tarafından atanır.

Anayasa'nın 106. maddesi atama yetkisini ve nitelikleri düzenler.

Göreve başlama anını tespit et.

Atanan kişilerin yetkilerini kullanabilmeleri için TBMM önünde ant içmeleri gerekir.

81. maddedeki metne göre ant içme, göreve fiilen başlamanın anayasal şartıdır.

Boşalan makamlara atama süresini kontrol et.

Bakanlık boşalırsa 15 gün içinde atama yapılmalıdır.

Anayasa'nın 106/3 fıkrası bu süreyi kesin olarak belirlemiştir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı ve Atama Usulü (Madde 106)

Tahmini Süre:1m 0s

Soru 83Soru →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemeler uyarınca, olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ( $CBK$ ) hukukî rejimi ve bu kararnamelerin kanunlar ile olan normatif ilişkisi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; kanun ile kararname hükümleri arasında farklılık bulunması halinde kanun hükümleri esas alınır ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda ilgili kararname hükümsüz hale gelir.

Cumhurbaşkanı, Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan 'Kişinin Hakları ve Ödevleri' ile dördüncü bölümünde yer alan 'Siyasi Haklar ve Ödevler'i olağan dönem kararnameleriyle serbestçe düzenleyebilir.

Olağanüstü hal Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, konu bakımından olağan dönem kararnameleriyle aynı sınırlamalara tabi olup bu kararnamelerin Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Anayasa'da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda Cumhurbaşkanı, kanunların uygulama esaslarını belirlemek amacıyla 'uygulama kararnamesi' adı altında düzenleme yapma yetkisine sahiptir.

Bir konuda hem kanun hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmü bulunması durumunda, 'lex posterior' (sonraki düzenleme öncekini ilga eder) ilkesi uyarınca tarihsel olarak daha yeni olan düzenleme hangisiyse o uygulanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; kanun ile kararname hükümleri arasında farklılık bulunması halinde kanun hükümleri esas alınır ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda ilgili kararname hükümsüz hale gelir.

Cevap

Kanunlarda açıkça düzenlenen konularda Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılamaz; kanun ile kararname hükümleri arasında farklılık bulunması halinde kanun hükümleri esas alınır ve TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda ilgili kararname hükümsüz hale gelir.

Doğru ifade, Anayasa'nın

104

. maddesinde yer alan üç temel kısıtlamayı bir arada sunmaktadır: 1) Kanunda açıkça düzenlenen konuda CBK çıkarılamaz, 2) Çatışmada kanun uygulanır (uygulanamama), 3) Aynı konuda kanun çıkarsa CBK hükümsüz kalır.

Adım Adım Çözüm

CBK'nın konu bakımından sınırlarını belirle.

Olağan dönem CBK'ları; temel haklar, kişi hakları ve siyasi hakları düzenleyemez (yasak alan), sadece sosyal ve ekonomik hakları düzenleyebilir.

Anayasa'nın

104

. maddesindeki yetki sınırlaması.

Normlar hiyerarşisindeki çatışma kuralını değerlendir.

Kanun ile CBK farklı hükümler içeriyorsa kanun uygulanır (uygulanamama kuralı).

Yasamanın yürütme üzerindeki anayasal üstünlüğü.

TBMM'nin sonradan yaptığı düzenlemenin etkisini incele.

TBMM aynı konuda kanun çıkardığında, o konudaki CBK kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Anayasa Madde

104/17

son cümle.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) kanun karşısındaki hukukî konumu ve hiyerarşik zayıflığı.

Daha Fazla Pratik

Kararnameler ile kanunların çatışması durumunda ortaya çıkan 'hükümsüzlük' ve 'uygulanamama' kavramlarını Anayasa Mahkemesi kararları ışığında inceleyiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 84Soru →

$1982$ Anayasası'nda yer alan düzenlemeler ve $2017$ yılı anayasa değişiklikleri ile yürütme yetkisi ve görevi tamamen Cumhurbaşkanına verilmiştir. Cumhurbaşkanı, devletin başı sıfatıyla anayasada belirtilen yasama, yürütme ve yargı alanlarına ilişkin çok sayıda görevi yerine getirmektedir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Cumhurbaşkanının görev ve yetkileri arasında yer almaz?

Sürekli hastalık, sakatlık ve kocama sebebiyle kişilerin cezalarını hafifletmek veya kaldırmak

Anayasa Mahkemesi üyelerini seçmek ve atamak

Devlet Denetleme Kurulu aracılığıyla yargı organlarının işleyişini denetlemek

Türk Silahlı Kuvvetlerinin kullanılmasına karar vermek

Kanunların uygulanmasını sağlamak üzere yönetmelikler çıkarmak

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devlet Denetleme Kurulu aracılığıyla yargı organlarının işleyişini denetlemek

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu aracılığıyla yargı organlarının işleyişini denetlemek, Cumhurbaşkanının yetkileri arasında değildir çünkü yargı organları DDK'nın denetim alanı dışındadır.

Doğru cevap olan yargı organlarını denetleme yetkisi, anayasanın

108

. maddesinde yer alan 'Yargı organları, Devlet Denetleme Kurulunun görev alanı dışındadır.' hükmü gereğince Cumhurbaşkanının (ve ona bağlı DDK'nın) yetki alanına girmemektedir. Bu, yargı bağımsızlığını korumaya yönelik anayasal bir güvencedir.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının anayasal yetki alanlarını sınıflandır.

Cumhurbaşkanı yasama (örn. kanun yayımlama), yürütme (örn. atamalar) ve yargı (örn. üye seçimi) alanlarında yetkilidir.

Anayasa

104

. madde, bu yetkileri kapsamlı bir liste halinde sunar.

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) hukuki statüsünü ve sınırlarını incele.

DDK, Cumhurbaşkanına bağlı bir üst denetim organıdır ancak anayasal bir istisnaya tabidir.

Anayasanın

108

. maddesi denetim kapsamını belirler.

DDK'nın denetim kapsamı dışındaki kurumu tespit et.

Yargı organları, bağımsızlık ilkesi gereği DDK tarafından denetlenemez.

Yargı bağımsızlığı ve kuvvetler ayrılığı ilkesi bu kısıtlamanın temelidir.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun Görev Alanı İstisnası

Daha Fazla Pratik

Devlet Denetleme Kurulu'nun

2017

sonrası değişen yapısı ve 'idari soruşturma' açma yetkisini mutlaka inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 85Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, olağanüstü hal (OHAL) ilanı ve bu süreçteki yasama-yürütme ilişkisine dair aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Olağanüstü hal ilanı kararı verildiği gün Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Olağanüstü hal ilanı en fazla

3

ay için yapılabilir; Türkiye Büyük Millet Meclisi ise bu süreyi her defasında en fazla

2

ay uzatabilir.

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, tatildeyken sunulan olağanüstü hal ilanını onaylamak veya reddetmek için bir sonraki yasama yılı başını beklemek zorundadır.

Yaygın şiddet hareketleri veya vatanın bölünmezliğini tehdit eden durumlarda, Milli Güvenlik Kurulu kararıyla sıkıyönetim ilan edilmesine karar verilebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal ilanı kararı verildiği gün Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Cevap

Olağanüstü hal ilanı kararı verildiği gün Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Doğru olan ifade, olağanüstü hal ilanı kararının verildiği gün Resmî Gazete'de yayımlanması ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulması zorunluluğudur. Bu süreç,

1982

Anayasası'nın

119

. maddesinde açıkça düzenlenmiş olup meclisin tatilde olması durumunda dahi toplantıya çağrılmasını gerektirir.

Adım Adım Çözüm

Olağanüstü hal ilan yetkisini belirle.

Olağanüstü hal ilan etme yetkisi doğrudan Cumhurbaşkanına aittir.

Yürütme organının kriz anlarında hızlı hareket edebilmesi için ilan yetkisi tek elde toplanmıştır.

İlanın yürürlüğe giriş ve onay sürecini kontrol et.

İlan kararı Resmî Gazete'de yayımlandığı gün TBMM'nin onayına sunulmalıdır.

Demokratik denetim gereği, yürütmenin olağanüstü yetkileri yasama organının onayına tabidir.

Anayasal süre sınırlarını doğrula.

İlan en fazla

6

ay, TBMM tarafından uzatma ise her defasında en fazla

4

aydır.

Sürelerin sınırlandırılması, olağanüstü halin kalıcı hale gelmesini önlemeyi amaçlar.

Anahtar Kavram

Olağanüstü Hal Rejimi Usul ve Esasları

Daha Fazla Pratik

OHAL süresince çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin konu bakımından sınırlarını ve onaylanma sürelerini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 86Soru →

Türkiye Cumhuriyeti $1982$ Anayasası uyarınca, olağanüstü hal (OHAL) rejiminin yürürlüğe konulması ve sürelerine dair aşağıda verilen bilgilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanı, yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi her defasında

4

ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.

Olağanüstü hal ilanı kararı, Resmî Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girer ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Türkiye Büyük Millet Meclisi, Cumhurbaşkanının istemiyle olağanüstü hal süresini her defasında

6

ayı geçmemek üzere uzatabilir.

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından anayasaya uygunluğu Anayasa Mahkemesi tarafından denetlenir.

Savaş hali de dahil olmak üzere, olağanüstü halin uzatılmasına karar verilirken

4

aylık süre sınırı kesin olarak uygulanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal ilanı kararı, Resmî Gazete'de yayımlandığı gün yürürlüğe girer ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Cevap

Olağanüstü hal ilanı kararı, verildiği gün Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur.

Olağanüstü hal ilan kararı, verildiği gün Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur. Bu kural, ilanın hukuki geçerlilik kazanması ve meclisin denetim yetkisini derhal kullanabilmesi için anayasal bir zorunluluktur.

Adım Adım Çözüm

Olağanüstü hal ilan yetkisini ve ilk ilan süresini değerlendirin.

Yetki Cumhurbaşkanı'ndadır ve süre en fazla

6

aydır.

Anayasa'nın

119

. maddesi uyarınca ilan süreci yürütmenin yetkisindedir.

İlan kararının yürürlüğe giriş ve yasama denetimi aşamalarını inceleyin.

Karar yayımlandığı gün yürürlüğe girer ve aynı gün TBMM onayına sunulur.

Olağanüstü yetkilerin derhal kullanılması gerekirken, meclis denetiminin de gecikmeksizin başlaması demokratik hukuk devleti ilkesinin gereğidir.

Uzatma sürelerini ve istisnaları tespit edin.

TBMM her defasında en fazla

4

ay uzatabilir; savaşta bu sınır yoktur.

Anayasa, uzatma yetkisini TBMM'ye vererek yürütmeyi denetim altında tutmayı amaçlamıştır.

Anahtar Kavram

OHAL İlan ve Onay Prosedürü

Alternatif Yöntem

OHAL Süre Formülü (

6

4

3

): Cumhurbaşkanı

6

aya kadar ilan eder, TBMM her defasında

4

aya kadar uzatır, çıkarılan CBK'lar

3

ay içinde Meclis'te karara bağlanmazsa düşer.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 87Soru →

$1982$ Anayasası'nda düzenlenen yürütme yetkisinin kullanım araçlarından biri olan olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ( $CBK$ ) hukuki rejimi ve yetki sınırları dikkate alındığında, bu kararnamelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile mülkiyet hakkı ve siyasi haklar gibi tüm temel hak kategorileri düzenlenebilir.

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenen bir konuda Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kanun çıkarılması halinde, kararname hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, kanun hükmü bulunmaması şartıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yargısal denetim bakımından sadece şekil yönünden Anayasa Mahkemesi'nin denetimine tabidir.

Kanun ile Cumhurbaşkanlığı kararnamesi arasında hüküm uyuşmazlığı olması durumunda, 'sonraki düzenleme' ilkesi gereği kararnamenin hükümleri esas alınır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenen bir konuda Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kanun çıkarılması halinde, kararname hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümlerinin kendiliğinden hükümsüz hale gelmesi kuralı doğrudur.

1982

Anayasası'nın

104

. maddesinin

17

. fıkrasına göre, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, daha önce yürürlüğe girmiş olan Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümleri kendiliğinden hükümsüz hale gelir. Bu durum, yasamanın asli ve üstün yetkisinin bir sonucudur.

Adım Adım Çözüm

1982

Anayasası'nın

104

. maddesindeki normlar hiyerarşisi kurallarını analiz etme

Kanunların Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine (

CBK

) karşı üstünlüğü tespit edilir.

Anayasal sistemde yasama organının (TBMM) asliliği ve yürütmenin (Cumhurbaşkanı) düzenleme yetkisinin türevselliğini anlamak gerekir.

Aynı konuda hem kanun hem

CBK

bulunması durumundaki çatışma kuralını uygulama

TBMM'nin aynı konuda kanun çıkarmasıyla

CBK

'nın hükümsüz kalacağı sonucuna ulaşılır.

Anayasa,

CBK

'ların kanunlar karşısında varlığını koruyabilmesini TBMM'nin o alanı düzenlememiş olmasına bağlamıştır.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlar Karşısındaki Hükümsüzlüğü

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 88Soru →

$1982$ Anayasası uyarınca yürütme yetkisi ve görevinin tek başına temsilcisi olan Cumhurbaşkanının, yüksek yargı organları ve kurullarına üye seçme yetkisi de dahil olmak üzere geniş yetkileri bulunmaktadır. Buna göre, Cumhurbaşkanının görev ve yetkileriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Milli Güvenlik Kurulunun gündemini; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının görüşlerini alarak belirlemek

Hakimler ve Savcılar Kuruluna (HSK) yedi üye seçmek

Anayasa Mahkemesinin on iki üyesini seçmek

Kanunların uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarmak

Devlet Denetleme Kurulunun başkan ve üyelerini atamak ve kurulun işleyişini kararname ile düzenlemek

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hakimler ve Savcılar Kuruluna (HSK) yedi üye seçmek

Cevap

Hakimler ve Savcılar Kuruluna (HSK) yedi üye seçme yetkisi Türkiye Büyük Millet Meclisine aittir; Cumhurbaşkanı bu kurula dört üye seçer.

Doğru seçenek olan ifadedeki hata, üye sayısındadır.

1982

Anayasası'nın

159

. maddesine göre Hakimler ve Savcılar Kurulu

13

üyeden oluşur. Kurulun Başkanı Adalet Bakanı'dır ve Adalet Bakanı Yardımcısı da kurulun tabii üyesidir. Geri kalan

11

üyenin

7

'si Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından,

4

'ü ise Cumhurbaşkanı tarafından seçilir. Dolayısıyla Cumhurbaşkanının 'yedi üye seçme' yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

Cumhurbaşkanının yargısal atama yetkilerinin incelenmesi

Cumhurbaşkanı AYM üyelerinin çoğunluğunu (12) ve HSK'nın bir kısmını seçer.

Yürütme ve yargı organları arasındaki dengeyi anlamak için seçim sayılarını bilmek gerekir.

HSK üye yapısının analiz edilmesi

13

üyeli HSK'da Adalet Bakanı ve Yardımcısı doğal üye olup, kalan

11

üyenin seçimi paylaştırılmıştır.

2017

anayasa değişiklikleri ile kurulan yeni sistemin sayısal verilerini doğrulamak.

TBMM ve Cumhurbaşkanı arasındaki seçim yetkisi farkının tespiti

TBMM

7

üye, Cumhurbaşkanı

4

üye seçer.

Soruda yer alan 'yedi üye seçme' ifadesinin hangi makama ait olduğunu belirlemek.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanının ve TBMM'nin Yüksek Yargı Organlarına Üye Seçme Yetkileri

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanının yasama ile ilgili görevlerini (kanunları yayımlamak, veto etmek, seçimlerin yenilenmesine karar vermek) tekrar edebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 89Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri çerçevesinde, olağanüstü hal (OHAL) sürecinde yürürlüğe konulan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) hukuki niteliği ve meclis denetimi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulur ve üç ay içinde mecliste görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

OHAL CBK'ları ile sadece sosyal ve ekonomik haklar düzenlenebilir; Anayasa'nın ikinci kısmının birinci ve ikinci bölümlerinde yer alan haklar bu kararnamelerin konu alanı dışındadır.

Olağanüstü hal ilanı kararı Cumhurbaşkanı tarafından alınır ve Resmi Gazete'de yayımlandıktan sonraki en geç altmış gün içinde TBMM tarafından onaylanmak zorundadır.

OHAL CBK'ları aleyhine, yayımlandıkları tarihten itibaren altmış gün içinde Anayasa Mahkemesinde hem şekil hem de esas bakımından iptal davası açılabilir.

Olağanüstü halin uzatılmasına Cumhurbaşkanının talebi üzerine TBMM karar verir ve savaş halleri hariç olmak üzere, her uzatma süresi en fazla altı ay olarak belirlenebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri, yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulur ve üç ay içinde mecliste görüşülüp karara bağlanmazsa kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Cevap

Olağanüstü hal döneminde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulur ve üç ay içinde karara bağlanmazlarsa kendiliğinden yürürlükten kalkarlar.

Anayasa'nın

119

. maddesine göre, olağanüstü hal sırasında çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnameleri yayımlandıkları gün TBMM onayına sunulur. Meclis bu kararnameleri üç ay içinde görüşüp karara bağlamak zorundadır; aksi takdirde kararname kendiliğinden yürürlükten kalkar. Bu düzenleme, yürütmenin olağanüstü yetkilerinin süreklilik kazanmasını engellemeyi amaçlayan bir 'otomatik denetim' mekanizmasıdır.

Adım Adım Çözüm

OHAL ilan ve onay sürecini inceleyin.

OHAL CB tarafından en fazla

6

ay için ilan edilir, aynı gün TBMM onayına sunulur.

Anayasal sürecin başlangıç noktasını ve yetki paylaşımını tespit etmek için.

OHAL CBK'larının meclis denetimindeki özel süre kuralını kontrol edin.

Meclis sunulan kararnameleri

3

ay içinde görüşüp karara bağlamalıdır.

Yürütmenin olağanüstü yetkilerinin yasama denetimiyle dengelenme şeklini belirlemek için.

Meclis kararı alınmaması durumundaki hukuki sonucu belirleyin.

Süre sonunda meclis onayı gelmezse kararname kendiliğinden yürürlükten kalkar.

Zımni ret mekanizmasının işleyişini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

OHAL Kararnamelerinin Parlamento Denetimi ve 3 Aylık Süre Sınırı

Daha Fazla Pratik

OHAL sürecinde TBMM'nin sahip olduğu yetkiler (kararı onaylama, kaldırma, süreyi değiştirme) ile OHAL CBK'larının yasama tarafından onaylanması arasındaki farkları karşılaştırın.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru 90Soru →

$1982$ Anayasası'nda $2017$ yılı değişiklikleriyle düzenlenen olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ( $CBK$ ) kanunlarla olan ilişkisi ve normlar hiyerarşisindeki yeri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile kanunlarda farklı hükümler bulunması halinde, sonraki tarihli düzenleme (lex posterior) ilkesi gereği Cumhurbaşkanlığı kararnamesi uygulanır.

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Anayasa’da münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen konularda, ilgili kanunda açık bir hüküm bulunmaması kaydıyla Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılabilir.

Olağan dönem Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile mülkiyet hakkı ve yerleşme hürriyeti gibi "kişinin hakları ve ödevleri" kategorisindeki haklar düzenlenebilir.

Kanunlarda açıkça düzenlenen bir konuda, yürürlükteki kanun hükmünü mülga kılan (yürürlükten kaldıran) bir Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarılması mümkündür.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.

Cevap

Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda mevcut Cumhurbaşkanlığı kararnamesinin hükümsüz hale geleceği ifadesi doğrudur.

1982

Anayasası'nın

104

. maddesinin

17

. fıkrasına göre; 'Türkiye Büyük Millet Meclisinin aynı konuda kanun çıkarması durumunda, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümsüz hale gelir.' Bu kural, yasama organının yürütme organının düzenleme yetkisini her zaman sınırlayabileceğini ve sona erdirebileceğini göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın

104

. maddesinde yer alan CBK ve kanun hiyerarşisini incelemek.

Anayasa, kanunların CBK'lardan üstün olduğunu ve çatışma durumunda kanunun uygulanacağını açıkça belirtir.

Yürütmenin düzenleyici işlemlerinin yasama organının iradesiyle sınırlandırılması hukuk devleti ilkesinin gereğidir.

Aynı konuda hem CBK hem kanun bulunması durumundaki özel kuralı tespit etmek.

TBMM aynı konuda bir kanun çıkardığında, o konudaki CBK'nın hukuki varlığı sona erer (hükümsüzlük).

Yasama yetkisinin genelliği ve yürütmenin aslilik değil, türevsel (istisnai aslilik) yetki kullanması nedeniyle meclis iradesi önceliklidir.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinin Kanunlar Karşısındaki Hiyerarşik Konumu ve Hükümsüzlük Rejimi

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 91Soru →

Cumhurbaşkanlığı makamına bağlı olarak görev yapan ve idarenin hukuka uygun, düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamakla yükümlü olan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun başkanını ve tüm üyelerini seçme ve atama yetkisi münhasıran Cumhurbaşkanına aittir.

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, işçi ve işveren sendikaları ile kamuya yararlı dernek ve vakıflar Kurulun denetim alanı içerisindedir.

Kurulun klasik yetkileri olan inceleme, araştırma ve denetleme görevlerine ek olarak 2017 yılında yapılan düzenlemeyle 'idari soruşturma' yetkisi de eklenmiştir.

Kurulun teşkilatı, işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile düzenlenir.

Kurul, idarenin bütünlüğünü ve hukuka uygunluğunu sağlamak amacıyla yargı organlarını ve mahkeme kararlarının yerindeliğini de denetleyebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul, idarenin bütünlüğünü ve hukuka uygunluğunu sağlamak amacıyla yargı organlarını ve mahkeme kararlarının yerindeliğini de denetleyebilir.

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu'nun yargı organlarını ve mahkeme kararlarını denetleme yetkisine sahip olduğu ifadesi yanlıştır; çünkü yargı organları Kurulun denetim alanı dışındadır.

Devlet Denetleme Kurulu, 1982 Anayasası'nın 108. maddesine göre Cumhurbaşkanlığına bağlıdır ve tüm kamu kurum ve kuruluşlarını, meslek kuruluşlarını ve sendikaları denetleyebilir; ancak yargı organları bu denetim alanının kesin olarak dışındadır. Dolayısıyla Kurulun yargıyı denetleyebileceği yönündeki ifade anayasal olarak yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın anayasal dayanağını belirle.

DDK, 1982 Anayasası'nın 108. maddesinde düzenlenen, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetim organıdır.

Kurumun statüsünü ve bağlı olduğu makamı anlamak için gereklidir.

Kurulun denetim kapsamındaki kurumları analiz et.

Tüm kamu kurumları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, sendikalar ve kamuya yararlı vakıf/dernekler denetim kapsamındadır.

Kurulun yetki sınırlarını belirlemek için kapsamdaki kurumları bilmek gerekir.

2017 Anayasa değişikliklerinin etkisini kontrol et.

Kurula inceleme, araştırma ve denetlemenin yanında artık 'idari soruşturma' yetkisi de verilmiştir.

Güncel anayasal yetkileri teyit etmek için önemlidir.

Denetim dışı bırakılan alanı tespit et.

Anayasa açıkça yargı organlarını bu denetim alanının dışında bırakmıştır.

Hangi alanın Kurulun müdahalesine kapalı olduğunu saptamak sorunun çözümüdür.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) denetim yetkisinin kapsamı ve istisnası

İpuçları

Anayasa'nın 108. maddesinde Kurulun hangi organları denetleyemeyeceği açıkça belirtilmiştir.

Türkiye'de kuvvetler ayrılığı prensibi gereği, yürütme organına bağlı bir kurulun bağımsız mahkemeleri denetlemesi beklenemez.

DDK'nın denetim alanı dışındaki tek ana grup yargı organlarıdır.

Daha Fazla Pratik

DDK'nın teşkilat yapısının kanunla mı yoksa Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ile mi düzenlendiğini tekrar gözden geçirin.

Tahmini Süre:50s

Soru 92Soru →

1982 Anayasası’nda yer alan düzenlemeler uyarınca, Milli Güvenlik Kurulu’nun (MGK) yapısı, gündeminin belirlenmesi ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Milli Savunma Bakanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreteri, kurul toplantılarına katılır ancak kurulun bir üyesi değildir.

Cumhurbaşkanının katılamadığı toplantılara, görevlendireceği Cumhurbaşkanı yardımcısı başkanlık eder.

2017 yılı anayasa değişiklikleri sonucunda Jandarma Genel Komutanı kurulun üye yapısından çıkarılmıştır.

Kurulun kararları, devletin milli güvenlik siyasetinin tayini ve uygulanması konusunda Cumhurbaşkanına yardımcı olmak üzere tavsiye niteliği taşır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurulun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Milli Savunma Bakanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir.

Cevap

Kurulun gündeminin belirlenmesinde öneri sunan makamların yanlış belirtildiği ifade hatalıdır.

1982 Anayasası'nın 118. maddesi uyarınca, Milli Güvenlik Kurulu'nun gündemi; Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanının önerileri dikkate alınarak Cumhurbaşkanınca düzenlenir. Seçenekte Genelkurmay Başkanı yerine Milli Savunma Bakanı ifadesine yer verilmesi bilgiyi anayasal metne göre yanlış kılmaktadır.

Adım Adım Çözüm

MGK gündeminin belirlenme usulünü incele.

Gündem Cumhurbaşkanı tarafından belirlenir.

Anayasa'nın 118. maddesi yürütmenin başı olarak bu yetkiyi Cumhurbaşkanına vermiştir.

Gündem belirlenirken kimlerin önerisinin dikkate alındığını kontrol et.

Cumhurbaşkanı yardımcıları ve Genelkurmay Başkanı.

Milli savunma ve sivil idare arasındaki koordinasyon bu iki makamın önerileriyle sağlanır.

Seçeneklerdeki makamlarla karşılaştır.

Seçenekte Genelkurmay Başkanı yerine Milli Savunma Bakanı yazılmıştır.

Milli Savunma Bakanı bir Kurul üyesidir ancak gündem önerisi sunan özel makamlardan biri değildir.

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu'nun İşleyişi ve Gündem Belirlenmesi

Daha Fazla Pratik

MGK'nın üye yapısında yer alan diğer bakanları (Adalet, İçişleri, Dışişleri, Milli Savunma) tekrar ederek yapısal bilgiyi pekiştirin.

Tahmini Süre:50s

Soru 93Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel metnine göre, Cumhurbaşkanı'nın Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) seçimlerinin yenilenmesine karar vermesi (fesih yetkisi) ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cumhurbaşkanı bu kararı herhangi bir gerekçe göstermeksizin, tek başına alabilir.

Seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi halinde, TBMM genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimi birlikte yapılır.

Cumhurbaşkanı bu yetkisini kullanmadan önce TBMM Başkanının görüşünü almak zorundadır.

TBMM'nin kendi seçimlerini yenileyebilmesi için üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu gerekirken, Cumhurbaşkanı için böyle bir sayısal sınır yoktur.

Seçimlerinin yenilenmesine karar verilen Meclis ve Cumhurbaşkanının yetkileri, yeni Meclis ve Cumhurbaşkanının göreve başlamasına kadar devam eder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı bu yetkisini kullanmadan önce TBMM Başkanının görüşünü almak zorundadır.

Cevap

Cumhurbaşkanı'nın seçimlerin yenilenmesine karar verirken Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanının görüşünü alma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Doğru yanıt olan seçenek, Cumhurbaşkanı'nın Meclis Başkanı'nın görüşünü alması gerektiğini iddia etmektedir. Ancak

1982

Anayasası'nın

116

. maddesinde yapılan

2017

değişikliği ile Cumhurbaşkanı'nın seçimleri yenileme yetkisi herhangi bir makama danışma veya belirli bir siyasi kriz (hükümetin kurulamaması vb.) şartına bağlanmamıştır. Bu nedenle bu ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

Anayasa'nın

116

. maddesindeki seçimlerin yenilenmesi hükümlerini inceleyin.

Cumhurbaşkanı'nın seçimleri yenileme yetkisinin herhangi bir şart veya makam görüşüne bağlanmadığı görülür.

2017

değişikliği ile parlamenter sistemdeki 'danışma' ve 'hükümet kurulamama' gibi kısıtlamalar kaldırılmıştır.

Seçimlerin nasıl yapıldığını teyit edin.

Meclis ve Cumhurbaşkanlığı seçimlerinin 'birlikte' yapılması zorunludur.

Yasama ve yürütme organlarının meşruiyet sürelerinin uyumlu olması amaçlanmıştır.

Mevcut seçenekleri bu güncel kurallarla karşılaştırın.

Meclis Başkanı'na danışma şartının yer aldığı ifade güncel anayasal düzene aykırıdır.

Bu kural eski sistemin bir parçası olup mevcut Anayasa metninde yer almaz.

Anahtar Kavram

Seçimlerin Yenilenmesi (Fesih Yetkisi)

İpuçları

Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi ile birlikte organlar arasındaki 'danışma' mekanizmalarının çoğunun kaldırıldığını hatırlayın.

2017

öncesinde seçimlerin yenilenmesi için 'hükümetin kurulamaması' gibi şartlar ve Meclis Başkanı'na danışma kuralı vardı.

Güncel Anayasa madde

116

'yı düşünün; Cumhurbaşkanı bu kararı aldığında seçimlerin 'eş zamanlı' yapıldığını, ancak kimseden görüş almasına gerek olmadığını göreceksiniz.

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı'nın seçimleri yenilemesi durumunda kendi görev süresinden feragat etmiş sayılacağı, ancak Meclis yenilerse (2. döneminde) bir kez daha aday olabileceği kuralını inceleyin.

Tahmini Süre:50s

Soru 94Soru →

$1982$ Anayasası'nın güncel hükümleri uyarınca, Cumhurbaşkanlığı makamının herhangi bir nedenle boşalması ve genel seçime bir yıldan fazla süre kalması durumunda yapılacak olan seçim ve seçilen kişinin görev süresiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Makamın boşaldığı günden itibaren kırk beş gün içindeki son pazar günü seçim yapılır ve seçilen kişi TBMM seçim tarihine kadar görevine devam eder.

Makamın boşaldığı tarihten itibaren altmış günü takip eden ilk pazar günü seçim yapılır ve bu seçimle birlikte TBMM genel seçimleri de yenilenir.

Cumhurbaşkanlığı makamı boşaldığında yenisi seçilene kadar TBMM Başkanı Cumhurbaşkanlığına vekalet eder ve yetkileri kullanır.

Yapılan bu seçim sonucunda seçilen yeni Cumhurbaşkanı beş yıllık tam bir görev süresi için seçilmiş olur ve bu süre onun birinci dönemi sayılır.

Makamın boşalmasından itibaren kırk beş gün içinde sadece TBMM Genel Kurulu tarafından gizli oyla yeni Cumhurbaşkanı seçilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Makamın boşaldığı günden itibaren kırk beş gün içindeki son pazar günü seçim yapılır ve seçilen kişi TBMM seçim tarihine kadar görevine devam eder.

Cevap

Makamın boşaldığı günden itibaren kırk beş gün içindeki son pazar günü seçim yapılır ve seçilen kişi TBMM seçim tarihine kadar görevine devam eder.

Cumhurbaşkanlığı makamının genel seçime bir yıldan fazla süre kala boşalması durumunda, makamın boşaldığı tarihten itibaren 45 gün içinde sadece Cumhurbaşkanı seçimi yapılır. Bu seçimde seçilen kişi, normal seçim takvimindeki TBMM seçim tarihine kadar görev yapar. En kritik nokta ise bu sürenin Cumhurbaşkanı'nın görev süresinden (iki dönem kuralından) sayılmamasıdır.

Adım Adım Çözüm

Makamın boşalma zamanını analiz etme

Genel seçime bir yıldan fazla süre kalmıştır.

Anayasa'nın

106

. maddesi, sürenin bir yıldan fazla veya az olmasına göre farklı hukuki sonuçlar bağlamıştır.

Seçim takvimini ve usulünü belirleme

Seçim 45 gün içinde yapılır ve sadece Cumhurbaşkanı seçimi (münferit) gerçekleştirilir.

Bir yıldan fazla süre kaldığında Meclis seçimlerinin yenilenmesi zorunlu değildir, sadece boşalan makam doldurulur.

Görev süresini ve dönem hesabını kontrol etme

Seçilen kişi bir sonraki olağan seçime kadar görev yapar ve bu süre dönemden sayılmaz.

Anayasa'nın açık hükmü gereği, tamamlanan bu ara süre Cumhurbaşkanı'nın görev süresi limitlerini etkilemez.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanlığı Makamının Boşalması Halinde Münferit Seçim Usulü

Daha Fazla Pratik

Cumhurbaşkanı Yardımcılarının atanma usulü ve vekalet yetkisinin başladığı anı (yemin vs.) incelemek konuyu pekiştirecektir.

Tahmini Süre:50s

Soru 95Soru →

1982 Anayasası’nın 108. maddesinde düzenlenen Devlet Denetleme Kurulu’nun (DDK) 2017 Anayasa değişiklikleri sonrası kazandığı yeni hukuki statü, görev alanı ve denetim yetkileri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Kurulun başkan ve üyeleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu tarafından nitelikli çoğunlukla seçilir ve Cumhurbaşkanı tarafından onaylanır.

Kurul; idarenin hukuka uygunluğunu sağlamak amacıyla, yüksek mahkemeler ve ilk derece mahkemeleri de dâhil olmak üzere tüm devlet organlarını denetleme yetkisine sahiptir.

Kurul; kamu kurumları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, her düzeydeki işçi ve işveren meslek kuruluşları ile kamunun pay sahibi olduğu kuruluşlarda denetim yapabildiği gibi 'idari soruşturma' da yürütebilir.

Devlet Denetleme Kurulu, yaptığı denetimler sonucunda suç teşkil eden bir fiil saptarsa doğrudan ilgili kişiler hakkında ağır ceza mahkemelerinde kamu davası açma yetkisine sahiptir.

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süresi ve diğer özlük işleri, mülkiyet hakkına ilişkin düzenlemeler içerdiği için sadece kanunla düzenlenebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurul; kamu kurumları, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, her düzeydeki işçi ve işveren meslek kuruluşları ile kamunun pay sahibi olduğu kuruluşlarda denetim yapabildiği gibi 'idari soruşturma' da yürütebilir.

Cevap

Devlet Denetleme Kurulu; yargı organları dışındaki tüm kamu kurumlarında, meslek kuruluşlarında, sendikalarda ve kamunun ortak olduğu yapılarda inceleme, araştırma, denetleme yapabilir ve 2017 değişikliği uyarınca idari soruşturma yürütebilir.

Kurulun yetki alanı yargı organları dışındaki tüm kamu yapısını kapsar. 2017 yılında yapılan değişiklikle Kurul'a 'idari soruşturma' yapma yetkisi de tanınmıştır. Ayrıca denetim kapsamına kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile işçi ve işveren meslek kuruluşları (sendikalar/konfederasyonlar) açıkça dâhil edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın denetim kapsamındaki kurumları analiz etme

Yargı organları hariç; tüm kamu kurumları, meslek kuruluşları, sendikalar ve kamu ortaklı kuruluşlar kapsama dahildir.

Anayasa Madde 108'in çizdiği sınırları belirlemek için.

2017 Anayasa değişikliği ile gelen yeni yetkiyi kontrol etme

Klasik denetim yetkilerine ek olarak 'idari soruşturma' yetkisi eklenmiştir.

Güncel anayasal yetki sınırlarını tespit etmek için.

Kurulun yapısını ve düzenleme biçimini doğrulama

Üyeler Cumhurbaşkanınca atanır ve işleyiş Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile belirlenir.

Kurumsal bağımlılık ve hukuki dayanağı netleştirmek için.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun anayasal yetki ve görev alanı

Daha Fazla Pratik

DDK'nın denetim raporlarının gizliliği ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenen diğer yürütme birimleri arasındaki farkları inceleyin.

Tahmini Süre:1m 15s

Soru 96Soru →

1982 Anayasası’nın güncel hükümleri çerçevesinde, Cumhurbaşkanlığı seçim usulü ve adaylık süreci ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az

\%5

’ini almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

Cumhurbaşkanlığı seçiminin ikinci oylamasına tek adayın kalması durumunda, bu aday birinci oylamada en yüksek oyu aldığı için doğrudan seçilmiş sayılır.

Meclis dışından Cumhurbaşkanı adayı gösterilebilmesi için, aday gösterilen kişinin yükseköğrenim yapmış olması ve en az

45

yaşını doldurmuş olması şarttır.

İkinci oylamaya katılan iki adaydan birinin seçilebilmesi için, toplam kayıtlı seçmen sayısının salt çoğunluğunun oyunu alması zorunludur.

Cumhurbaşkanı seçilen bir milletvekilinin TBMM üyeliği, adaylık başvurusunun kesinleştiği tarihten itibaren kendiliğinden sona erer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az $\%5$ ’ini almış olan siyasi partiler aday gösterebilir.

Cevap

En son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az %5’ini almış olan siyasi partilerin aday gösterebileceği ifadesi doğrudur.

1982 Anayasası'nın 101. maddesine göre Cumhurbaşkanlığına; siyasi parti grupları, en son yapılan milletvekili genel seçimlerinde toplam geçerli oyların tek başına veya birlikte en az yüzde beşini almış olan siyasi partiler ile en az yüz bin seçmen aday gösterebilir. Bu düzenleme, partilerin güçlerini birleştirerek aday gösterebilmesine imkan tanımaktadır.

Adım Adım Çözüm

Aday gösterme yetkisini analiz et

Siyasi parti grupları, %5 oy alan partiler (tek başına veya birlikte) ve 100 bin seçmen aday gösterebilir.

Anayasa madde 101'deki adaylık kriterlerini belirlemek için.

Seçim turlarını ve eşikleri değerlendir

1. turda geçerli oyların salt çoğunluğu, 2. turda ise en çok oyu alan iki adaydan birinin geçerli oyların çoğunluğunu alması gerekir.

Seçilme yeter sayısı kriterlerini netleştirmek için.

Tek aday durumunu kontrol et

Tek aday kalırsa oylama referanduma dönüşür ve geçerli oyların salt çoğunluğu aranır.

Seçim sürecindeki özel durumları değerlendirmek için.

Anahtar Kavram

Cumhurbaşkanı Adaylığı ve Seçim Tur Esasları

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 97Soru →

Türkiye Barolar Birliği gibi kamu tüzel kişiliği haiz ve ülke çapında örgütlenmiş meslek kuruluşlarının, kendi görev alanlarını ilgilendiren hususlarda ihdas ettikleri yönetmeliklerin hukuki rejimi ve yargısal denetimi ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bu yönetmelikler hem kanunların hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabilir ve ülke genelinde uygulanacak olmaları sebebiyle iptal davalarında ilk derece mahkemesi Danıştaydır.

Meslek kuruluşları anayasal olarak yönetmelik çıkarma yetkisine sahip olmadığından, bu düzenlemeler ancak 'tebliğ' veya 'genelge' adı altında hukuki varlık kazanabilir.

Anayasa uyarınca kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılan tüm yönetmeliklerin yürürlüğe girebilmesi için Resmî Gazete’de yayımlanması zorunlu bir geçerlilik şartıdır.

Bu yönetmelikler dayanaklarını sadece kanunlardan alabilirler; Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasına yönelik yönetmelik çıkarma yetkisi sadece Bakanlıklara aittir.

Kamu tüzel kişilerinin çıkardığı yönetmeliklerin kapsamı ne olursa olsun, idari yargı düzeninde bu işlemlere karşı açılacak iptal davaları her durumda genel yetkili idare mahkemelerinde karara bağlanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu yönetmelikler hem kanunların hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak amacıyla çıkarılabilir ve ülke genelinde uygulanacak olmaları sebebiyle iptal davalarında ilk derece mahkemesi Danıştaydır.

Cevap

Kamu tüzel kişileri tarafından çıkarılan ve ülke genelinde uygulanan yönetmelikler hem kanunlara hem de Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine dayanabilir ve bunların ilk derece yargısal denetimi Danıştay tarafından gerçekleştirilir.

Meslek kuruluşlarının kamu tüzel kişiliği sıfatıyla yönetmelik çıkarabilmesi, bu yönetmeliklerin hem kanun hem de CBK'ya dayanabilmesi ve ülke genelindeki düzenlemelerin Danıştay denetimine tabi olması anayasal ve yasal mevzuata tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

Yönetmelik çıkarma yetkisinin kapsamını belirle.

Anayasa madde 124 uyarınca; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri yönetmelik çıkarabilir. Meslek kuruluşları kamu tüzel kişiliğine sahip olduğu için bu yetkiyi kullanabilir.

Yetkili makamın tespiti sorunun temelini oluşturur.

Yönetmeliklerin hukuki dayanağını kontrol et.

Yönetmelikler, kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin (CBK) uygulanmasını sağlamak üzere çıkarılır.

Normlar hiyerarşisindeki yerini ve dayanağını belirlemek gerekir.

Yargısal denetim merciini uygulama alanına göre ayırt et.

Ülke çapında uygulanacak yönetmeliklerin iptal davası Danıştayda (ilk derece), yerel yönetmeliklerin iptal davası ise idare mahkemelerinde açılır.

İdari yargılama hukukundaki görev kurallarını uygulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

İdarenin Düzenleme Yetkisi ve Yargısal Görev Ayrımı

Soru 98Soru →

1982 Anayasası'nın 108. maddesinde düzenlenen ve doğrudan Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak çalışan Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) yetkileri ve hukuki yapısı ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun denetim yetkisi; Türk Silahlı Kuvvetleri, yargı organları ve üniversiteler de dahil olmak üzere tüm kamu kurumlarını kapsamaktadır.

Kurulun başkanı Cumhurbaşkanı tarafından atanırken, diğer üyeleri liyakat esasına göre Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından seçilir.

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile işçi ve işveren sendikaları, özel hukuk tüzel kişiliği olmaları nedeniyle kurulun denetim alanı dışındadır.

2017 Anayasa değişikliği ile kurulun mevcut inceleme, araştırma ve denetleme yetkilerine 'idari soruşturma' yapma yetkisi de eklenmiştir.

Kurulun işleyişi, üyelerinin görev süreleri ve diğer özlük işleri temel haklarla ilgili olduğu için sadece kanunla düzenlenebilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2017 Anayasa değişikliği ile kurulun mevcut inceleme, araştırma ve denetleme yetkilerine 'idari soruşturma' yapma yetkisi de eklenmiştir.

Cevap

2017 Anayasa değişikliği ile Devlet Denetleme Kurulu'na, mevcut inceleme ve denetim yetkilerine ek olarak 'idari soruşturma' yapma yetkisi tanınmıştır.

Devlet Denetleme Kurulu, 2017 Anayasa değişiklikleri ile daha aktif bir yapıya kavuşturulmuştur. Bu değişikliklerden en önemlisi, kurulun artık sadece inceleme ve araştırma yapmakla kalmayıp, denetlediği birimlerde doğrudan 'idari soruşturma' yürütebilmesidir. Ayrıca kurulun tüm üyelerinin Cumhurbaşkanı tarafından atanması ve işleyişinin Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenmesi de temel yapısal özelliklerindendir.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın anayasal çerçevesini belirle.

1982 Anayasası Madde 108: DDK, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir denetim organıdır.

Kurulun hiyerarşik konumunu ve bağlılığını netleştirmek için.

Denetim kapsamındaki kurumları analiz et.

Tüm kamu kurumları (TSK dahil), meslek kuruluşları, sendikalar, vakıf ve dernekler kapsamdadır; Yargı organları hariçtir.

Kurulun yetki sınırlarını ve anayasal istisnasını belirlemek için.

2017 Anayasa değişikliklerinin etkisini değerlendir.

İdari soruşturma yetkisi eklendi ve kurulun işleyişinin CBK ile düzenleneceği hükme bağlandı.

Güncel anayasal durumu teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun 2017 sonrası değişen yetki ve yapısal özellikleri

Daha Fazla Pratik

DDK'nın denetim raporlarının gizliliği ve Cumhurbaşkanına sunulma süreci ile ilgili mevzuatı inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

Soru 99Soru →

1982 Anayasası'nın 118. maddesinde yer alan güncel düzenlemelere göre, Milli Güvenlik Kurulu'nun (MGK) devletin milli güvenlik siyasetinin tayini, tespiti ve uygulanmasına ilişkin aldığı tavsiye kararlarının bildirildiği ve bu kararları değerlendirme yetkisine sahip olan makam aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhurbaşkanı

Türkiye Büyük Millet Meclisi

Milli Savunma Bakanlığı

Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği

Cumhurbaşkanlığı Politika Kurulları

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cumhurbaşkanı

Cevap

Milli Güvenlik Kurulu'nun tavsiye kararlarını değerlendirme yetkisi Cumhurbaşkanı'na aittir.

1982 Anayasası'nın 118. maddesine göre Milli Güvenlik Kurulu'nun aldığı kararlar tavsiye niteliğindedir. 2017 yılında yapılan anayasa değişiklikleri ile Bakanlar Kurulu'nun kaldırılması neticesinde, bu kararların sunulduğu ve devletin milli güvenlik siyaseti açısından değerlendirilip karara bağlandığı makam Cumhurbaşkanı olmuştur.

Adım Adım Çözüm

MGK kararlarının anayasal niteliğini belirlemek.

Kararların 'tavsiye' niteliğinde olduğu saptanır.

Anayasa'nın 118. maddesi Kurulun bir danışma organı olduğunu açıkça belirtir.

2017 anayasa değişiklikleri sonrası yürütme organındaki değişikliği analiz etmek.

Bakanlar Kurulu'nun kaldırıldığı ve yürütme yetkisinin Cumhurbaşkanı'na geçtiği belirlenir.

Yeni hükümet sisteminde yürütme erki tekli yapıya dönüştürülmüştür.

Tavsiye kararlarının muhatabını tespit etmek.

Kararların bildirildiği ve değerlendirildiği makamın Cumhurbaşkanı olduğu sonucuna varılır.

Anayasa metninde 'kararlar Cumhurbaşkanınca değerlendirilir' hükmü yer almaktadır.

Anahtar Kavram

Milli Güvenlik Kurulu Kararlarının Hukuki Niteliği ve Muhatabı

Alternatif Yöntem

Hükümet sistemi değişikliğini (yürütmenin tekliği) hatırlayarak, MGK gibi bir danışma kurulunun ancak yürütmenin tek başı olan makama rapor sunabileceği mantığı yürütülebilir.

Tahmini Süre:45s

Soru 100Soru →

1982 Anayasası'nın 108. maddesi uyarınca, Cumhurbaşkanlığına bağlı olarak görev yapan Devlet Denetleme Kurulu (DDK) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kurulun kuruluşu, teşkilat yapısı ve personelin özlük hakları Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından çıkarılan bir kanunla düzenlenir.

Kurulun denetim ve inceleme yetkisi; Türk Silahlı Kuvvetleri'ni ve yüksek mahkemeler dahil tüm yargı organlarını kapsamaktadır.

2017 Anayasa değişikliği ile Kurula, denetlediği kurum ve kuruluşlar nezdinde doğrudan 'idari soruşturma' yapma yetkisi tanınmıştır.

Kurul üyeleri, TBMM Başkanlık Divanı'nın belirlediği adaylar arasından Cumhurbaşkanı tarafından beş yıl süreyle atanır.

Kurul, sadece genel bütçeli idareleri denetleyebilir; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve işçi sendikaları denetim alanı dışındadır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 2017 Anayasa değişikliği ile Kurula, denetlediği kurum ve kuruluşlar nezdinde doğrudan 'idari soruşturma' yapma yetkisi tanınmıştır.

Cevap

2017 Anayasa değişikliği ile Devlet Denetleme Kurulu'na (DDK) 'idari soruşturma' yapma yetkisi tanınmıştır.

2017 Anayasa değişikliği, Devlet Denetleme Kurulu'nun yetkilerini önemli ölçüde güçlendirmiştir. Bu değişiklikle birlikte Kurul, sadece bilgi toplamak ve rapor hazırlamakla kalmayıp, denetlediği kurumlarda idari soruşturma başlatma yetkisine de sahip olmuştur. Bu durum, Kurulun yürütme içerisindeki hiyerarşik olmayan denetim gücünü pekiştirmiştir.

Adım Adım Çözüm

DDK'nın anayasal statüsünü analiz etme

DDK, Cumhurbaşkanlığına bağlı bir üst denetim organıdır.

Anayasa'nın 108. maddesi bu kurumu yürütme organının denetim aracı olarak tanımlar.

2017 Anayasa değişikliklerini gözden geçirme

Kurulun yetkilerine 'idari soruşturma' ibaresi eklenmiştir.

Kurulun yaptırım gücünü ve denetim etkinliğini artırmak amaçlanmıştır.

Denetim alanı ve hukuki düzenleme biçimini doğrulama

Yargı organları kapsam dışıdır ve düzenlemeler CBK ile yapılır.

Yargı bağımsızlığı gereği istisna tutulmuş, idari özerklik gereği de CBK tercih edilmiştir.

Anahtar Kavram

Devlet Denetleme Kurulu'nun (DDK) Görev ve Yetki Alanı

Daha Fazla Pratik

Kurulun denetim sonuçlarının hukuki niteliğini (bağlayıcı olup olmadığı) araştırarak konuyu derinleştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:50s

ÖncekiSayfa 5 / 7Sonraki

Yürütme

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Alternatif Yöntem

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap