İdari Teşkilat

120 soru

Soru 101Soru

1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi hükümleri uyarınca, bakanlık merkez teşkilatında yer alan birimler 'ana hizmet birimleri', 'danışma ve denetim birimleri' ve 'yardımcı birimler' olarak sınıflandırılmaktadır.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir bakanlığın merkez teşkilatında yer alan "yardımcı birimler"den biridir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Strateji Geliştirme Başkanlığı

Cevap

Strateji Geliştirme Başkanlığı, bakanlık merkez teşkilatının yardımcı birimleri arasında yer almaktadır.
Doğru cevap olan Strateji Geliştirme Başkanlığı, 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ve 5018 sayılı Kanun uyarınca bakanlıkların bütçe, stratejik planlama ve raporlama gibi lojistik ve idari destek süreçlerini yöneten bir 'yardımcı birim'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Yasal dayanağın belirlenmesi
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ne göre bakanlık teşkilatı incelenir.
Bakanlıkların iç yapısı ve birim kategorileri bu kararname ile düzenlenmiştir.
2
Birim kategorilerinin ayrıştırılması
Merkez teşkilatı; Ana Hizmet, Danışma ve Denetim ile Yardımcı Birimler olarak ayrılır.
Hangi birimin hangi fonksiyonu yerine getirdiğini belirlemek için bu sınıflandırma gereklidir.
3
Seçeneklerin tasnif edilmesi
Strateji Geliştirme Başkanlığı'nın bir 'yardımcı birim' olduğu tespit edilir.
Strateji Geliştirme, Personel, Bilgi İşlem ve Destek Hizmetleri gibi birimler idari işleyişe destek verdikleri için yardımcı birim kabul edilir.

Anahtar Kavram

Bakanlık Merkez Teşkilatı Birim Yapısı

İpuçları

1
Bakanlık merkez teşkilatı birimleri görevlerinin niteliğine göre ayrılır.
2
Bütçe ve planlama işlerini yürüten birimler 'yardımcı birim' olarak kabul edilir.
3
5018 sayılı kanunla kurulan ve mali işlere bakan bu birim yardımcı birimler arasındadır.

Daha Fazla Pratik

Bakan yardımcılıklarının hiyerarşik konumu ile bakanlık ana hizmet birimleri arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 102Soru

5393 sayılı Belediye Kanunu uyarınca, bir belediye sınırı içerisinde yeni bir mahalle kurulması, mevcut bir mahalle isminin değiştirilmesi veya mahallelerin birleştirilmesi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Belediye meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile gerçekleşir.

Cevap

Mahalle kurulması veya isim değişikliği; belediye meclisinin kararı ve kaymakamın görüşü üzerine valinin onayı ile gerçekleşir.
Belediye Kanunu'nun 9. maddesine göre mahalle düzeyindeki idari değişikliklerde belediye meclisinin iradesi, kaymakamın mütalaası ve valinin onayı kümülatif olarak aranan şartlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Yetkili yerel organın belirlenmesi
Belediye Meclisi
5393 sayılı Kanun uyarınca mahalle ile ilgili temel kararlar belediyenin en üst karar organı olan meclis tarafından alınır.
2
İdari vesayet makamlarının katılımının tespiti
Kaymakam görüşü ve Vali onayı
Kanun, yerel kararın kesinleşmesi için mülki idare amirlerinin (kaymakam ve vali) sürecin içinde yer almasını şart koşmuştur.

Anahtar Kavram

Mahalle Yönetimi ve Kuruluş Usulü

İpuçları

1
Mahalle düzeyindeki değişikliklerin belediye düzeyindeki değişikliklerden (Cumhurbaşkanı kararı) daha düşük bir onay makamı gerektirdiğini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Belediye isminin değiştirilmesi ile mahalle isminin değiştirilmesi arasındaki makam farklarını karşılaştırınız.
Tahmini Süre:50s
Soru 103Soru

Belediye meclisinin çalışma düzeni ve toplantı usulleriyle ilgili olarak 5393 sayılı Belediye Kanunu hükümleri çerçevesinde aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Olağanüstü toplantılarda, belediye başkanının gerekli görmesi halinde gündem dışı konular da görüşülebilir.

Cevap

Olağanüstü toplantılarda sadece çağrıyı gerektiren konunun görüşülebileceği ve gündem dışı konuların ele alınamayacağı hükmü doğrudur.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 20. maddesine göre, olağanüstü toplantılar acil durumlar için öngörülmüştür ve bu toplantılarda sadece çağrıyı gerektiren konu görüşülebilir. Belediye başkanının veya üyelerin talebiyle gündem dışı başka bir konunun görüşülmesi kanunen yasaklanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Belediye Kanunu'nun 20. maddesini inceleyin.
Olağan ve olağanüstü toplantı usulleri belirlenmiştir.
Toplantıların hukuki çerçevesini anlamak için temel maddedir.
2
Olağanüstü toplantılarda gündem sınırlamasını kontrol edin.
Kanun metni: 'Olağanüstü toplantılarda çağrıyı gerektiren konudan başkası görüşülemez.'
Olağanüstü toplantıların sadece acil ve belirli konulara hasredildiğini teyit etmek için.

Anahtar Kavram

Belediye Meclisinin Toplantı Usulü ve Gündem Sınırlaması

İpuçları

1
Olağanüstü toplantıların isminden de anlaşılacağı üzere belirli bir amaçla yapıldığını düşünün.

Daha Fazla Pratik

Belediye encümeninin toplantı usulleri ve karar yeter sayılarını belediye meclisi ile karşılaştırarak çalışınız.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 104Soru

1982 Anayasası’nın 135. maddesinde düzenlenen kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi, bu kuruluşların anayasal statüsü ve devletle olan hukuki ilişkisi bakımından doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meslek kuruluşları üzerinde devletin idari vesayet yetkisi bulunur ve bu kuruluşların sorumlu organlarının görevine son verilmesi yargı kararı ile olur.

Cevap

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları üzerinde devletin idari vesayet yetkisi bulunur ve bu kuruluşların sorumlu organlarının görevine son verilmesi ancak yargı kararı ile mümkündür.
Doğru ifade, devletin bu kuruluşlar üzerinde idari vesayet yetkisine sahip olduğunu ve organların görevden alınmasının yargı kararıyla gerçekleşebileceğini belirtmektedir. 1982 Anayasası'nın 135. maddesi uyarınca, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları idari ve mali özerkliğe sahip kamu tüzel kişileri olup, merkezi idare ile olan ilişkileri idari bütünlük çerçevesinde vesayet denetimiyle sınırlıdır. Ayrıca, organların seçimi ve güvencesi anayasal koruma altındadır.

Adım Adım Çözüm

1
Meslek kuruluşlarının hukuki niteliğini belirle.
Bu kuruluşlar, Anayasa'nın 135. maddesine göre kanunla kurulan ve kamu tüzel kişiliğine sahip olan hizmet yerinden yönetim kuruluşlarıdır.
Kuruluşun statüsü, devletle olan denetim ilişkisinin türünü belirler.
2
Devletin denetim yetkisinin türünü saptan.
Merkezi idare (Devlet) ile ayrı bir kamu tüzel kişiliği olan meslek kuruluşları arasındaki ilişki 'idari vesayet' ilişkisidir.
Hiyerarşi ancak aynı tüzel kişilik içinde mümkündür; farklı tüzel kişilikler arasında sadece kanunun öngördüğü ölçüde vesayet denetimi yapılabilir.
3
Organların görevden alınma usulünü incele.
Sorumlu organların görevine son verilmesi yetkisi idari makamlara değil, münhasıran yargı mercilerine verilmiştir.
Bu durum, meslek kuruluşlarının özerkliğini korumak amacıyla getirilmiş anayasal bir güvencedir.

Anahtar Kavram

İdari Vesayet ve Organ Güvencesi
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 105Soru

52165216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu uyarınca, büyükşehir belediye meclisi tarafından alınan kararların kesinleşme süreci ve bu kararlar üzerinde mülki idare amirinin (Vali) sahip olduğu yetkinin niteliği bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Büyükşehir belediye başkanı, hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarını 77 gün içinde meclise iade edebilir; meclis üye tam sayısının salt çoğunluğuyla kararında ısrar ederse karar kesinleşir ve mülki idare amirine gönderilmekle yürürlüğe girer.

Cevap

Büyükşehir belediye başkanı, hukuka aykırı gördüğü meclis kararlarını 77 gün içinde meclise iade edebilir; meclis üye tam sayısının salt çoğunluğuyla kararında ısrar ederse karar kesinleşir ve mülki idare amirine gönderilmekle yürürlüğe girer.
Doğru seçenek, 52165216 sayılı Kanun'un 1414. maddesinde düzenlenen prosedürü tam olarak yansıtmaktadır. Kararlar belediye başkanının iadesi üzerine salt çoğunlukla kesinleşir ve mülki idare amirine gönderildiği an icrailik kazanır. Valilik makamı burada bir onay makamı değil, sadece kendisine bildirim yapılması gereken bir denetim makamıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Belediye Başkanının İnceleme Yetkisini Belirle
Başkanın kararları 77 gün içinde iade etme yetkisi vardır.
52165216 sayılı Kanun'un 1414. maddesi bu yetkiyi düzenler.
2
Meclisin Israr Şartını Kontrol Et
Meclis, üye tam sayısının salt çoğunluğuyla (50%+150\% + 1) aynı kararı tekrar alırsa karar kesinleşir.
Başkanın veto yetkisini aşmak için nitelikli çoğunluk değil, salt çoğunluk aranır.
3
Yürürlüğe Giriş Şartını Belirle
Kararların icrai nitelik kazanması için valiliğe gönderilmesi gerekir.
Valinin onayı gerekmese de bildirim (gönderim) yürürlük şartıdır.

Anahtar Kavram

İdari Vesayet ve Meclis Kararlarının Kesinleşmesi

İpuçları

1
Belediye başkanı ile meclis arasındaki uyuşmazlıklarda meclisin kararına sahip çıkması için gereken çoğunluğa odaklanın.

Daha Fazla Pratik

Büyükşehir belediye encümeninin oluşumu ve belediye başkanının encümen üzerindeki yetkilerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 106Soru

442 sayılı Köy Kanunu ve mahalli idarelere ilişkin genel hukuk kuralları çerçevesinde; köy tüzel kişiliğinin kuruluşu, organları ve işleyişi ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Köydeki tüm seçmenlerden oluşan bir kurul olan köy derneği, köyün isteğe bağlı (ihtiyari) olan bir işini o köy için mecburi hale getirme yetkisine sahiptir.

Cevap

Köydeki tüm seçmenlerden oluşan köy derneğinin, köyün isteğe bağlı işlerini mecburi hale getirme yetkisine sahip olduğunu belirten seçenek doğrudur.
Köy derneği, köy tüzel kişiliğinin seçmenlerinden oluşan geniş tabanlı bir organıdır. 442 sayılı Köy Kanunu, bu organa doğrudan demokrasiyi andıran önemli bir yetki vermiştir: Köyün imkanlarına göre normalde isteğe bağlı olan bir hizmetin (örneğin köy konağı yapımı gibi), o köy için mecburi kılınmasına karar verebilir. Bu karar alındıktan sonra ilgili işin yapılması için köylüden imece (emek) veya salma (para) istenmesi yasal bir zemine oturur.

Adım Adım Çözüm

1
Köy idaresinin organlarını ve hukuki yapısını analiz etme.
Köyün üç organı vardır: Muhtar (yürütme), İhtiyar Meclisi (karar) ve Köy Derneği (seçmenler).
Soruda organların yetkileri sorgulandığı için öncelikle teşkilat yapısının bilinmesi gerekir.
2
Köy Derneği'nin özel yetkisini değerlendirme.
442 sayılı Köy Kanunu'na göre köy derneği, köyün isteğe bağlı işlerini o köy için zorunlu hale getirebilir.
Mahalli idarelerde doğrudan demokrasi örneği olan bu yetki, köy derneğine özgüdür.
3
Merkezi idare ile olan ilişkiyi (vesayet) ve kuruluş usulünü doğrulama.
Köy, İçişleri Bakanlığı kararı ile kurulur ve merkezi idare tarafından idari vesayet denetimine tabi tutulur.
Hiyerarşi ve vesayet ayrımı, idare hukukunun temel bir ayrımı olduğu için doğru seçeneği belirlemede kritiktir.

Anahtar Kavram

Köy İdaresi Organları ve Yetkileri

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet makamlarının (Kaymakam/Vali), köy ihtiyar meclisi kararları üzerindeki denetim yetkisinin sınırlarını (iptal edememe, onama/geri gönderme) inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 107Soru

İdari teşkilat yapısı içerisinde yerinden yönetim kuruluşları arasında özel bir statüye sahip olan 'kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları' (barolar, odalar, birlikler vb.) hakkında aşağıda verilen bilgilerden hangisi 1982 Anayasası'na göre yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu kuruluşlar üzerinde merkezi idarenin sahip olduğu denetim yetkisi bir hiyerarşi ilişkisidir.

Cevap

Merkezi idarenin bu kuruluşlar üzerindeki denetim yetkisinin hiyerarşi ilişkisi olduğunu belirten ifade yanlıştır; doğrusu idari vesayet olmalıdır.
Doğru cevap olan ifade, merkezi idarenin meslek kuruluşları üzerindeki denetimini hiyerarşi olarak tanımlamaktadır. Oysa idare hukukunda hiyerarşi, aynı tüzel kişilik (örneğin Devlet tüzel kişiliği) içerisindeki birimler arasında söz konusudur. Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ise ayrı birer kamu tüzel kişisidir. Bu nedenle, merkezi idarenin (devletin) bu kuruluşlar üzerindeki denetim yetkisi anayasal olarak 'idari vesayet' niteliğindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Kuruluşun tüzel kişilik yapısını belirleyin.
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, devletten ayrı bir kamu tüzel kişiliğine sahiptir.
Anayasa m. 135 uyarınca bu kuruluşlar özerk yapıdadır.
2
Merkezi idare ile arasındaki hukuki bağı teşhis edin.
Farklı kamu tüzel kişilikleri arasındaki denetim yetkisi 'idari vesayet'tir.
Hiyerarşi sadece aynı tüzel kişilik içerisindeki (örneğin bakanlık içi) üst-alt ilişkisinde geçerlidir.
3
Seçenekleri bu bilgiyle karşılaştırın.
Denetimin hiyerarşi olduğunu söyleyen seçenek hukuken hatalıdır.
İdarenin bütünlüğü ilkesi bu kuruluşlar üzerinde ancak vesayet yetkisiyle sağlanabilir.

Anahtar Kavram

İdari Vesayet ve Hiyerarşi Ayrımı

İpuçları

1
İdare hukukunda denetim türleri, denetleyen ve denetlenen birimlerin tüzel kişiliklerinin aynı olup olmamasına göre değişir.

Daha Fazla Pratik

İdari vesayet ve hiyerarşi arasındaki 5 temel farkı (emir talimat verme, onama, değiştirerek onama vb.) tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 108Soru

53025302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu hükümleri uyarınca, il özel idaresinin yürütme ve danışma organı olan "il encümeni"nin yapısı ve başkanlık usulü ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İl encümeni; valinin başkanlığında, üçü il genel meclisi üyelerinden, ikisi ise birim amirlerinden oluşan karma bir yapıya sahiptir.

Cevap

İl encümeni; valinin başkanlığında, il genel meclisinin kendi üyeleri arasından seçeceği üç üye ile valinin birim amirleri arasından seçeceği iki memur üyeden (biri genel sekreter) oluşan karma bir yapıya sahiptir.
İl encümeni, yapısı itibarıyla demokratik katılımı (seçilmiş meclis üyeleri) ve bürokratik uzmanlığı (birim amirleri) birleştiren karma bir organdır. 53025302 sayılı Kanun uyarınca valinin başkanlığında toplanır ve üyeleri her yıl yenilenir.

Adım Adım Çözüm

1
İl özel idaresinin organlarını belirle.
İl genel meclisi (karar), il encümeni (yürütme/danışma) ve vali (yürütme/temsil).
Organların görev ve yetki alanlarını ayırmak için gereklidir.
2
İl encümeninin üye kompozisyonunu analiz et.
Başkan (Vali) + 3 Seçilmiş Üye (Meclisten) + 2 Atanmış Üye (Birim amirlerinden).
Encümenin karma yapısını doğrulamak için 53025302 sayılı Kanun Madde 2525 incelenmelidir.
3
Başkanlık ve temsil yetkisini kontrol et.
Başkan validir, temsilci validir; vali yoksa başkan genel sekreterdir.
Meclis başkanı ile genel sekreterin görevlerini karıştırmamak için kritiktir.

Anahtar Kavram

İl encümeninin karma yapısı ve başkanlık divanı usulü

İpuçları

1
İl encümeninin hem seçilmiş hem atanmış üyelerden oluştuğunu hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Belediye encümeni ile il özel idaresi encümeninin üye sayıları ve seçim usullerini karşılaştırın.
Tahmini Süre:50s
Soru 109Soru

İdare hukukundaki yerinden yönetim ilkeleri çerçevesinde, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları üzerinde merkezi idarenin sahip olduğu "idari vesayet" yetkisinin kapsamı ve sınırları dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Merkezi idare, bu kuruluşların organ seçimlerine müdahale edemez; seçimler yargı gözetimi altında ve gizli oyla gerçekleştirilir.

Cevap

Merkezi idarenin bu kuruluşların organ seçimlerine müdahale edemeyeceği ve seçimlerin yargı gözetiminde yapılacağı ifadesi doğrudur.
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları üzerinde merkezi idarenin yetkisi 'idari vesayet' ile sınırlıdır. 1982 Anayasası m. 135, bu kuruluşların özerkliğini korumak adına seçimlerin yargı gözetimi altında yapılmasını zorunlu kılmış ve idarenin seçim sonuçlarına veya aday belirleme süreçlerine müdahalesini engellemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının idari teşkilat içindeki yerini belirle.
Bu kuruluşlar hizmet yerinden yönetim kuruluşlarıdır ve ayrı kamu tüzel kişilikleri vardır.
Denetim türünün (hiyerarşi mi vesayet mi) belirlenmesi için tüzel kişilik ayrımı kritiktir.
2
1982 Anayasası'nın 135. maddesindeki denetim ve seçim hükümlerini incele.
Seçimlerin yargı gözetiminde yapılacağı ve organların görevine son verilmesinin ancak yargı kararıyla olacağı hüküm altına alınmıştır.
Anayasal güvencelerin merkezi idarenin vesayet yetkisini sınırlandırdığı noktaları tespit etmek gerekir.
3
İdari vesayetin genel sınırları ile seçenekleri karşılaştır.
İdari vesayetin organları görevden alma veya seçimlere müdahale etme yetkisi vermediği doğrulanır.
Doğru cevaba ulaşmak için vesayet makamının müdahale edemeyeceği alanları netleştirmek gerekir.

Anahtar Kavram

İdari Vesayet ve Yargısal Denetim Ayrımı

İpuçları

1
Meslek kuruluşları üzerindeki denetim hiyerarşi midir yoksa idari vesayet mi?
2
Anayasa'nın 135. maddesinde organların görevine son verilmesi için hangi makamın kararı gerektiğine bakın.

Daha Fazla Pratik

Barolar ve Tabip Odaları gibi kuruluşların organlarının geçici olarak görevden uzaklaştırılmasında Danıştay'ın rolünü ve idari yargı sürecini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 110Soru

Güncel anayasal düzende ve idare hukuku mevzuatında; kamu hizmetlerinin gerekleri doğrultusunda yeni bir bakanlığın ihdas edilmesi, bu bakanlığın merkez teşkilatındaki ana hizmet birimlerinin tasarlanması ve yerel düzeyde hizmet sunumu için taşra teşkilatının kurulması sürecine ilişkin aşağıdaki yargılardan hangisi hukuken doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yeni bakanlığın kurulması, kaldırılması, görevleri ile merkez ve taşra teşkilatı yapısının düzenlenmesi Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile gerçekleştirilir; atanan bakan ise görevlerinden dolayı hiyerarşik olarak doğrudan Cumhurbaşkanına karşı sorumludur.

Cevap

Yeni bakanlığın kurulması ve teşkilatlanmasının Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlendiğini ve bakanın Cumhurbaşkanına hiyerarşik olarak sorumlu olduğunu ifade eden seçenek doğrudur.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 106.106. maddesine göre bakanlıkların kurulması, kaldırılması, görevleri ve yetkileri, teşkilat yapısı ile merkez ve taşra teşkilatlarının kurulması Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir. Aynı anayasal düzenleme uyarınca bakanlar, doğrudan Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevleriyle ilgili olarak bizzat Cumhurbaşkanına karşı sorumludurlar. Bu yapı, Devlet tüzel kişiliği içindeki en üst düzey hiyerarşik ilişkiyi tanımlar.

Adım Adım Çözüm

1
Bakanlıkların nasıl kurulduğunu ve hukuki dayanağını tespit et.
Anayasa'nın 106.106. maddesi uyarınca bakanlıkların kurulması, kaldırılması ve teşkilat yapısı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile düzenlenir.
Yürütme organının iç yapılanmasına dair temel kuralı belirlemek için.
2
Bakanların kime karşı sorumlu olduğunu ve bu denetimin hukuki niteliğini analiz et.
Bakanlar Cumhurbaşkanı tarafından atanır ve görevlerinden dolayı Cumhurbaşkanına karşı sorumludur. Aynı kamu tüzel kişiliği (Devlet) içinde oldukları için bu ilişki hiyerarşi ilişkisidir.
Başkent teşkilatındaki makamlar arası hukuki bağı tespit etmek için.
3
Seçeneklerdeki idari teşkilat kavramlarını (taşra, vesayet, yerinden yönetim) kontrol et.
Taşra birimlerinin ayrı tüzel kişiliği yoktur. Bakanlıklar hizmet yerinden yönetim kurumu değildir. MGK icrai karar alamaz.
Çeldiricilerdeki kavramsal hataları ayıklamak için.

Anahtar Kavram

Bakanlıkların Kurulması ve Hiyerarşik Yapı
Soru 111Soru

Bir grup eczacı, kendi bölgelerinde mesleki faaliyetlerini daha etkin yürütmek, meslek ahlakını korumak ve meslektaşları arasındaki haksız rekabeti önlemek amacıyla yeni bir eczacı odası kurulması için girişimde bulunmuştur. Kanun koyucu, bu talebi değerlendirerek söz konusu bölge için yeni bir odanın kurulmasına yasal düzenlemeyle onay vermiştir.

İdare hukuku ilkeleri ve 1982 Anayasası'nın ilgili kuralları çerçevesinde, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşu statüsünde kurulan bu yeni teşkilat ile ilgili aşağıdakilerden hangisi hukuken doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Odanın sorumlu organlarının seçimi, kanunda belirtilen usullere uygun olarak yargı gözetimi altında gerçekleştirilir.

Cevap

Doğru seçenek, meslek kuruluşlarının sorumlu organ seçimlerinin yargı gözetiminde yapılacağını belirten ifadedir.
1982 Anayasası'nın 135. maddesine göre, kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının organlarının seçimleri kanunda belirtilen usullere uygun olarak yargı gözetimi altında gizli oyla yapılır. Bu kural, meslek kuruluşlarının yönetimlerinin demokratik ve hukuka uygun şekilde, idarenin keyfi müdahalesinden uzak biçimde belirlenmesini sağlayan temel bir anayasal güvencedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda geçen 'eczacı odası' yapısının hukuki niteliğini belirlemek.
Bu kuruluşun bir 'kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu' olduğu tespit edilir.
Kuruluşun tabi olacağı anayasal ve idari rejimi (vesayet, tüzel kişilik vb.) doğru analiz edebilmek için gereklidir.
2
1982 Anayasası'nın 135. maddesinde bu kuruluşlar için öngörülen organ seçimi kurallarını hatırlamak.
Organların seçimlerinin kanunda gösterilen usullere göre yargı gözetimi altında yapıldığı sonucuna ulaşılır.
Meslek kuruluşlarının özerkliğini koruyan en temel güvence bu seçim usulüdür.
3
Merkezi idarenin bu kuruluşlar üzerindeki denetim yetkisini ve kuruluşun sivil toplum/vakıf yapılarından farkını değerlendirmek.
Denetimin hiyerarşi değil idari vesayet olduğu, kuruluşun özel hukuk değil kamu hukuku tüzel kişisi olduğu doğrulanarak yanlış seçenekler elenir.
Öğrencinin kurumlar arası denetim türlerini ve tüzel kişilik ayrımlarını doğru yapıp yapmadığını teyit etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşları ve Organlarının Seçimi
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 112Soru

A İline atanan Vali Y, kanun gereği başı ve tüzel kişiliğinin temsilcisi olduğu mahalli idarenin işleyişi hakkında birim amirlerinden brifing almaktadır. Brifing raporunda ildeki idari yapılanmaya ait üç farklı kurulun yapısı şu şekilde özetlenmiştir:

I. İlin mahalli müşterek ihtiyaçları konusunda en üst düzeyde karar alan ancak valinin başkanlık etmediği, kendi üyeleri arasından gizli oyla başkanını seçen mahalli idare organı.
II. İhale, bütçe ve kamulaştırma gibi işlemlerde valinin başkanlığında toplanan, seçilmiş (meclis üyelerinden) ve atanmış (birim amirlerinden) üyelerin karmasından oluşan mahalli idare yürütme ve danışma organı.
III. Hukuk işleri müdürü, defterdar, milli eğitim müdürü gibi ildeki bakanlık temsilcilerinden oluşan ve valiye hukuki/idari süreçlerde yardımcı olan merkezi idare taşra kurulu.

Buna göre; I, II ve III numaralı tanımlarda özellikleri verilen kurullar aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru isimlendirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İl Genel Meclisi – İl Encümeni – İl İdare Kurulu

Cevap

Doğru sıralama İl Genel Meclisi, İl Encümeni ve İl İdare Kuruludur.
Verilen tanımlar incelendiğinde; mahalli idarenin (il özel idaresinin) en üst karar organı İl Genel Meclisidir ve başkanı vali değildir (kendi içinden seçer). Hem seçilmiş (meclisten gelen) hem atanmış (birim amirleri) üyelerden oluşan ve valinin başkanlık ettiği yürütme/danışma organı İl Encümenidir. İldeki merkezi idare teşkilatı amirlerinden (defterdar, milli eğitim md. vb.) oluşan, devleti temsil eden kurul ise İl İdare Kuruludur. Bu nedenle sırasıyla İl Genel Meclisi, İl Encümeni ve İl İdare Kurulu doğru isimlendirmelerdir.

Adım Adım Çözüm

1
I numaralı tanımı analiz et.
İl özel idaresinin karar organıdır ve başkanı kendi üyeleri arasından seçilir. Bu organ İl Genel Meclisidir.
Vali il özel idaresinin başı olmasına rağmen meclise başkanlık etmez, meclis kendi başkanını kendi seçer.
2
II numaralı tanımı analiz et.
Valinin başkanlık ettiği, seçilmiş ve atanmış üyelerden oluşan yürütme/danışma organıdır. Bu organ İl Encümenidir.
İl Encümeni; vali (başkan), genel sekreter, meclisin seçtiği 3 üye ve valinin atadığı 3 birim amirinden oluşan karma bir yapıdır.
3
III numaralı tanımı analiz et.
İldeki müdürlerden oluşan merkezi idarenin taşra kuruludur. Bu organ İl İdare Kuruludur.
İl İdare Kurulu mahalli idare (il özel idaresi) organı değil, merkezi idarenin taşra teşkilatında yer alan istişari bir kuruldur.

Anahtar Kavram

İl Özel İdaresi Organları ve Merkezi/Mahalli İdare Ayrımı
Soru 113Soru

Türkiye'de serbest meslek mensuplarının kayıtlı olmak zorunda olduğu, mesleki ahlakı ve dayanışmayı korumak amacıyla faaliyet gösteren odalar ve birliklerin hukuki rejimi idare hukukunda özel bir yere sahiptir.

Bu bağlamda, bahsi geçen teşekküllerin hukuki nitelikleri ve idareyle olan ilişkileri hakkında yapılan aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi isabetlidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kamu tüzel kişiliğini haiz olan bu teşekküllerin organları yargı gözetimi altında gizli oyla seçilir ve sorumlu organların görevine son verilmesi kural olarak yalnızca mahkeme kararıyla gerçekleştirilebilir.

Cevap

Kamu tüzel kişiliğini haiz olan bu teşekküllerin organları yargı gözetimi altında gizli oyla seçilir ve sorumlu organların görevine son verilmesi kural olarak yalnızca mahkeme kararıyla gerçekleştirilebilir.
Anayasa'nın 135. maddesine göre kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları kanunla kurulur ve kamu tüzel kişiliğine sahiptir. Organları yargı gözetimi altında gizli oyla seçilir. Aynı madde uyarınca, amaçları dışında faaliyet gösteren bu kuruluşların sorumlu organlarının görevine ancak kanunun belirlediği merciin veya Cumhuriyet Savcısının istemi üzerine mahkeme kararıyla son verilebilir. İdari makamların doğrudan görevden alma yetkisi bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünde bahsedilen mesleki dayanışma teşekküllerinin hukuki statüsünün tespit edilmesi.
Bahsedilen kuruluşların Anayasa'nın 135. maddesinde düzenlenen 'kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları' olduğu belirlenir.
Odalar ve birlikler (Barolar, Tabipler Birliği vb.) anayasal olarak bu statüdedir.
2
Bu kuruluşların Anayasal özelliklerinin ve idareyle olan ilişkilerinin analiz edilmesi.
Kanunla kuruldukları, kamu tüzel kişiliğine sahip oldukları, merkezi idarenin hiyerarşisi altında değil idari vesayeti altında bulundukları saptanır.
Bu temel özellikler, onları dernek, vakıf veya sendikalardan ayıran en önemli ölçütlerdir.
3
Seçeneklerin bu özelliklerle karşılaştırılarak doğru olanın seçilmesi.
Organların yargı gözetiminde seçildiği ve ancak mahkeme kararıyla görevden alınabileceği bilgisini içeren ifadenin Anayasa'ya uygun olduğu sonucuna varılır.
Vesayet makamlarının (bakanlıkların) bu organları tek taraflı idari işlemle görevden alma yetkisi bulunmamaktadır, bu yetki yargıya bırakılmıştır.

Anahtar Kavram

Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşlarının Anayasal Statüsü ve İdari Vesayet
Soru 114Soru

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, kendi hizmet alanıyla ilgili faaliyette bulunan kamu kurumu niteliğindeki bir meslek kuruluşunun sorumlu organlarının, kanunda açıkça belirtilen kuruluş amaçlarının dışına çıkarak eylemlerde bulunduğunu ileri sürmektedir.

Anayasa'nın 135. maddesi hükümleri dikkate alındığında, bu durumda ilgili meslek kuruluşu organlarının görevine son verilmesi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi hukuken doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sorumlu organların görevine son verilmesi, ancak kanunun belirlediği merciin veya Cumhuriyet Savcısının istemi üzerine alınacak mahkeme kararı ile gerçekleşir.

Cevap

Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının sorumlu organlarının görevine, amaç dışı faaliyet göstermeleri halinde idari vesayet veya mülki idare makamlarının doğrudan kararıyla değil; yalnızca kanunun belirlediği merciin veya Cumhuriyet Savcısının istemi üzerine alınacak mahkeme kararıyla son verilir.
1982 Anayasası'nın 135. maddesinde açıkça ifade edildiği üzere, amaçları dışında faaliyet gösteren meslek kuruluşlarının sorumlu organlarının görevine, kanunun belirlediği merciin veya Cumhuriyet Savcısının istemi üzerine mahkeme kararıyla son verilir. Bu hüküm, meslek kuruluşlarına tanınan özerkliğin anayasal bir yargı güvencesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Sorudaki kurumun hukuki statüsünü belirleme
Söz konusu kurum bir 'Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşu'dur.
Bu kurumların anayasal statüsü, merkezden yönetimin kuruluşlarından ve özel hukuk tüzel kişilerinden (vakıf/sendika) farklı kurallara tabidir.
2
Organların görevden alınmasına ilişkin Anayasal kuralı hatırlama
Anayasa Madde 135 uyarınca organ seçimleri yargı gözetiminde yapılır ve görevlerine son verilmesi de yargı kararına bağlanmıştır.
Meslek kuruluşlarının idareye karşı özerkliğinin korunması ve keyfi idari müdahalelerin önlenmesi hedeflenmiştir.
3
Seçenekleri bu anayasal kural çerçevesinde değerlendirme
Sadece yetkili merci veya savcının istemiyle mahkeme kararı alınması şartını içeren seçenek doğru bulunur.
İdarenin tek taraflı idari işlemiyle (vesayet makamı veya mülki amir kararıyla) kesin olarak görevden alma hukuken mümkün değildir.

Anahtar Kavram

Kamu Kurumu Niteliğindeki Meslek Kuruluşlarında Yargısal Güvence ve İdari Vesayetin Sınırları
Soru 115Soru

Bir il sınırları içindeki ilçe belediyesi, sorumluluk alanındaki ulaşım güzergâhlarıyla ilgili yeni bir düzenleme kararı almıştır. İlgili bakanlık, söz konusu kararın kamu yararına ve hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle 'idarenin bütünlüğü' ilkesini sağlamak amacıyla müdahale etmiş, belediyenin aldığı kararı doğrudan kaldırmış ve bizzat kendi belirlediği yeni bir ulaşım planını yürürlüğe koymuştur.

İdari vesayet denetiminin hukuki niteliği ve sınırları dikkate alındığında, bakanlığın bu işlemi hakkında aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İdari vesayet makamlarının kural olarak yerindelik denetimi yapma ve vesayet altındaki makamın 'yerine geçerek' yeni bir idari işlem tesis etme yetkisi bulunmadığından, bakanlığın işlemi yetki yönünden sakattır.

Cevap

İdari vesayet makamlarının yerindelik denetimi yapma ve vesayet altındaki makamın yerine geçerek işlem yapma yetkisi bulunmadığını ifade eden seçenek doğrudur.
Anayasa'ya göre idarenin bütünlüğü ilkesi, merkezi idare ile yerinden yönetim kuruluşları arasında 'idari vesayet' denetimi yoluyla sağlanır. İdari vesayet istisnai bir denetim türüdür ve sınırları kanunla çizilir. Vesayet denetiminde kural olarak işlemi onama, onamama, yargı merciinden iptalini isteme veya erteleme yetkileri bulunur. Ancak vesayet makamı, yerinden yönetim kuruluşunun 'yerine geçerek' (ikame ederek) onun yetki alanındaki bir işlemi bizzat yapamaz. Bu duruma 'yerine geçme yasağı' denir. Olayda bakanlığın iptal ettiği kararın yerine kendi ulaşım planını koyması bu yasağın açık ihlalidir ve işlemi yetki unsuru bakımından sakatlar.

Adım Adım Çözüm

1
Olaydaki idari birimleri ve aralarındaki ilişkiyi tespit et.
Bakanlık merkezi idare (Devlet tüzel kişiliği), ilçe belediyesi ise mahalli idaredir (ayrı kamu tüzel kişiliği). Farklı kamu tüzel kişileri arasındaki denetim ilişkisi 'idari vesayet'tir.
Hiyerarşi ve idari vesayet kavramlarını doğru ayırmak, yetki sınırlarını belirlemenin ilk adımıdır.
2
İdari vesayetin özelliklerini ve yetki sınırlarını değerlendir.
İdari vesayet istisnai bir yetkidir, kanunla verilir. Kural olarak sadece hukukilik denetimi kapsar (yerindelik denetimi yapılmaz) ve vesayet makamı karar organı gibi hareket edemez.
İdarenin bütünlüğü sağlanırken mahalli idarelerin özerkliğinin ihlal edilmemesi gerekir.
3
Bakanlığın yaptığı 'yerine geçerek yeni işlem tesis etme' eylemini hukuki olarak nitelendir.
İdari vesayet hukukunda 'yerine geçme yasağı' geçerlidir. Vesayet makamı işlemi iptal ettirmek için yargıya başvurabilir veya kanunun açıkça izin verdiği durumlarda işlemi onamayabilir, ancak yeni bir ulaşım planı hazırlayarak yürürlüğe koyması yetki gasbına/tecavüzüne yol açar.
Vesayet makamı, yerinden yönetim kuruluşunun karar organının iradesini gasp edemez.

Anahtar Kavram

İdari Vesayet Denetiminin Sınırları ve Yerine Geçme Yasağı
Soru 116Soru

Mülki idare sistemimizde taşra teşkilatının hiyerarşik yapısı, görev alanları ve sahip oldukları idari yetkiler belirli yasal statülere bağlanmıştır.

Merkezi idarenin il ve ilçe düzeyindeki yapılanması dikkate alındığında, bu makamların yetki ve hukuki durumlarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi isabetlidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İl genel idaresinin başı olan vali, merkeze danışmadan Devlet tüzel kişiliği adına işlem yapmasına imkân tanıyan yetki genişliği ilkesinden doğrudan yararlanırken; ilçe idaresinin başı olan kaymakamın anayasal olarak böyle bir yetkisi bulunmamaktadır.

Cevap

Valilerin yetki genişliği ilkesinden tek başına yararlanabildiğini ve kaymakamların bu anayasal yetkiye sahip olmadığını belirten ifade doğrudur.
Doğru seçenek; Anayasa'nın 126. maddesinde yer alan idari teşkilatlanma kurallarını kusursuz şekilde ifade etmektedir. Yetki genişliği (merkeze danışmadan, merkez adına karar alma yetkisi), merkezi idarenin taşra teşkilatında yalnızca en yüksek hiyerarşik amir olan valiye tanınmış istisnai bir yetkidir. İlçe idaresinin başı olan kaymakamın veya mahalli idare organlarının böyle bir yetkisi anayasal düzlemde mevcut değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Taşra teşkilatının unsurları ile mahalli idareler arasındaki yapısal ayrımı belirle.
Taşra teşkilatı (İl ve İlçe), Devlet tüzel kişiliği içinde yer alır; ayrı bütçeleri yoktur. Mahalli idarelerin (İl özel idaresi, belediye) ise ayrı tüzel kişiliği vardır.
Kurumların statülerini ve bütçe/malvarlığı özelliklerini karıştırmamak için gereklidir.
2
Yetki genişliği ilkesinin kapsamını ve kimlere tanındığını tespit et.
Anayasa m. 126 uyarınca yetki genişliği yalnızca 'illerin idaresi' (Vali) için geçerlidir. Kaymakam veya belediye başkanları bu yetkiye sahip değildir.
Mülki idare amirleri arasındaki yetki farklarını netleştirmek içindir.
3
Valinin denetim yetkilerinin hukuki niteliğini sınıflandır.
Vali, taşradaki merkezi idare kuruluşları üzerinde 'hiyerarşi', mahalli idareler üzerinde ise 'idari vesayet' yetkisini kullanır.
Farklı tüzel kişilikler arasındaki denetim rejimini doğru uygulayabilmek içindir.

Anahtar Kavram

Valinin Yetki Genişliği ve Taşra Teşkilatının Statüsü
Soru 117Soru

İdari teşkilatlanma sistemimizde hizmetlerin merkeze danışılmadan, ancak merkez adına yürütülmesini sağlayan kurallar bütünü ile mülki idare amirlerinin hukuki statüleri incelendiğinde, il genel ve ilçe idaresine ilişkin aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Anayasal bir kural olarak yetki genişliği ilkesi yalnızca illerin idaresinde tanınmış olup, ilçe idaresinin başı olan kaymakamların bu yetkiyi kullanarak merkeze danışmadan merkezin bütçesinden harcama yapma salahiyeti yoktur.

Cevap

Anayasal bir kural olarak yetki genişliği ilkesi yalnızca illerin idaresinde tanınmış olup, ilçe idaresinin başı olan kaymakamların bu yetkiyi kullanarak merkeze danışmadan merkezin bütçesinden harcama yapma salahiyeti yoktur.
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 126. maddesi gereğince illerin idaresi 'yetki genişliği' esasına dayanır. Yetki genişliği, taşradaki yöneticinin (valinin) merkeze danışmadan merkezin bütçesinden harcama yapabilme ve merkez adına karar alabilme yetkisidir. Bu yetki istisnai olarak sadece illerde valilere verilmiştir; ilçelerin idaresinde kaymakamların yetki genişliği yoktur. Doğru ifade bu ilkeyi ve ilçe idaresinin sınırlarını eksiksiz yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yetki genişliği ilkesinin tanımını ve uygulama alanını Anayasal çerçevede belirlemek
Yetki genişliği, merkezin taşradaki temsilcisine merkeze danışmadan karar alma ve merkezin bütçesinden harcama yapma yetkisi vermesidir. Anayasa'nın 126. maddesine göre bu yetki sadece illerin idaresine (valiye) tanınmıştır.
Kaymakam ile vali arasındaki en temel yetki farkını tespit etmek için gereklidir.
2
Merkezi idarenin taşra teşkilatı ile mahalli idareler (yerel yönetimler) arasındaki kurumsal farkları analiz etmek
İl İdare Kurulu ve il idare şube başkanları taşra teşkilatının bir parçasıyken; İl Özel İdaresi, ayrı bir tüzel kişiliği olan mahalli idaredir.
Kurulların hangi tüzel kişiliğe ve idari yapıya ait olduğunu doğru sınıflandırmak için gereklidir.
3
İdare içindeki denetim yollarını değerlendirmek
Devlet tüzel kişiliği içindeki (bakanlık, vali, kaymakam, il müdürü arasındaki) denetim hiyerarşi iken; devletin mahalli idareler üzerindeki denetimi idari vesayettir.
Seçeneklerdeki hiyerarşi ve vesayet kavramlarının doğruluğunu test etmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

İl ve İlçe İdaresinin Statüsü ve Yetki Genişliği
Soru 118Soru

X İlçe Belediyesi meclisi, ilçe sınırlarındaki eski bir park alanının kullanım amacı değişikliğine dair bir karar alarak işlemi belediye başkanına sunmuştur. Belediye başkanı ise bu kararı kamu yararına uygun bulmayarak yeniden görüşülmek üzere meclise iade etmiştir.

Mevzuat hükümleri dikkate alındığında, belediye meclisi kararlarının iadesi, kesinleşmesi ve yürürlüğe girmesi süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Meclisin iade edilen kararda ısrar edebilmesi ve kararın kesinleşmesi için, kararın toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile aynen kabul edilmesi yeterlidir.

Cevap

Meclisin iade edilen kararda ısrar edebilmesi ve kararın kesinleşmesi için, kararın toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile aynen kabul edilmesi yeterlidir ifadesi yanlıştır.
Belediye meclis kararlarının iadesi durumunda, meclisin eski kararında direnebilmesi (ısrarı) ve kararın kesinleşebilmesi için toplantıya katılanların salt çoğunluğu yeterli değildir. Kanun koyucu burada nitelikli bir çoğunluk arayarak 'üye tam sayısının salt çoğunluğu' şartını getirmiştir. Bu nedenle toplantıya katılanların çoğunluğunu yeterli gören ifade mevzuata aykırıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Belediye başkanının meclis kararını iade yetkisini ve sürelerini incelemek.
Başkanın hukuka aykırı bulduğu kararları 5 gün içinde gerekçesiyle iade edebileceği doğrulanır.
Sürecin başındaki idari işlemin kanuna uygunluğunu teyit etmek.
2
Meclisin iade edilen karar üzerindeki ısrar çoğunluğunu belirlemek.
Meclisin iade edilen kararı aynen kabul etmesi için kanunun 'üye tam sayısının salt çoğunluğunu' aradığı tespit edilir.
Soru kökündeki söylenemez (yanlış) ifadeyi bulmak için kritik karar nisabını kontrol etmek.
3
Kesinleşen kararların yürürlüğe girme şartlarını değerlendirmek.
Kararların en geç 7 gün içinde mülki idare amirine gönderilmesi gerektiği, aksi halde yürürlüğe girmeyeceği kuralları teyit edilir.
Diğer seçeneklerin hukuki doğruluğunu onaylamak.

Anahtar Kavram

Belediye Meclisi Kararlarının Kesinleşmesi ve Yürürlüğe Girmesi
Soru 119Soru

Bir kamu kurumunda hukuk müşaviri olarak göreve başlayan yönetici, idari teşkilat içindeki danışma ve denetim mekanizmalarının işleyişine dair bir hukuki değerlendirme raporu hazırlamıştır. Raporda, idareye yardımcı olan kurulların anayasal sınırlarına ve son yıllarda geçirdikleri yapısal dönüşümlere yer verilmiştir.

Buna göre, söz konusu raporda merkezi idareye yardımcı kuruluşlarla ilgili olarak yer alan aşağıdaki tespitlerden hangisi hukuken hatalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Danıştay, idari yargı alanında temyiz mercii olarak yargısal yetki kullanmasının yanı sıra, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mali hesap ve işlemlerini denetleyerek kesin hükme bağlama görevini de üstlenen temel mali organdır.

Cevap

Danıştay'ın mali hesapları denetleyerek kesin hükme bağlama görevine sahip olduğunu öne süren ifadedir.
Mali hesap ve işlemleri Türkiye Büyük Millet Meclisi adına denetleyerek sorumluların hesaplarını kesin hükme bağlama yetkisi anayasal olarak Sayıştay'a aittir. Danıştay ise idari yargı alanında en üst derece mahkemesi olup, kamu hizmetleri ile ilgili sözleşmelerde istişari görüş bildiren ve idari uyuşmazlıkları çözen bir organdır. Dolayısıyla mali denetim ve kesin hüküm görevinin Danıştay'a atfedilmesi hukuken hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki kurumların (Sayıştay, Danıştay, MGK, DDK) güncel anayasal görevlerinin sınırlarını belirlemek.
Her kurumun yargısal, istişari ve denetimsel yetkileri netleştirilir.
Soruda merkezi idareye yardımcı kuruluşların yetkilerine ilişkin hatalı olan ifade istenmektedir.
2
İdari yargı ve mali denetim alanındaki yetki ayrımını analiz etmek.
İdari yargı alanında en üst derece mahkemesinin Danıştay olduğu, ancak mali hesapları kesin hükme bağlama görevinin Sayıştay'a ait olduğu tespit edilir.
Danıştay ile Sayıştay'ın anayasal denetim görevlerinin birbirine karıştırılması oldukça yaygın bir hatadır.
3
DDK ve MGK ile ilgili ifadeleri 2017 anayasa değişiklikleri kapsamında doğrulamak.
DDK'ya idari soruşturma yetkisi eklendiği, MGK'ya ise Cumhurbaşkanı yardımcılarının katıldığı teyit edilir ve bu seçeneklerin doğru olduğu görülerek elenir.
Yakın zamandaki anayasa değişiklikleri, kurumların görev alanlarında kritik yapısal dönüşümlere yol açmıştır.

Anahtar Kavram

Merkezi idareye yardımcı kuruluşların (Danıştay, Sayıştay, MGK, DDK) anayasal görev dağılımı ve yetki sınırları
Soru 120Soru

Bir bakanlık, hayata geçireceği büyük ölçekli bir altyapı projesi için özel bir şirketle 'kamu hizmeti imtiyaz sözleşmesi' akdetmeye hazırlanmaktadır. Aynı dönemde, projenin ihale öncesi hazırlık aşamasına ilişkin bazı mali usulsüzlük iddiaları ortaya çıkmış ve konuyla ilgili kapsamlı bir inceleme yapılması ihtiyacı doğmuştur.

Bu olay bağlamında, merkezi idareye yardımcı kuruluşların görev ve yetkileri dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sayıştay, ihale sürecindeki mali usulsüzlük iddialarını inceleyerek sorumluluğu tespit edilen kamu görevlilerine doğrudan disiplin cezası verebilir.

Cevap

Sayıştay'ın kamu görevlilerine doğrudan disiplin cezası verebileceğini belirten ifade hukuken yanlıştır.
Doğru cevap, Sayıştay'ın disiplin cezası verebileceğini iddia eden seçenektir. Sayıştay, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin mali faaliyetlerini TBMM adına denetler ve tespit edilen kamu zararlarını sorumlulardan tazmin edilmesine yönelik yargısal karar (tazmin hükmü) verir. Ancak Sayıştay bir disiplin makamı değildir; kamu görevlilerine uyarma, kınama veya meslekten çıkarma gibi disiplin cezaları verme yetkisi idarenin kendi bünyesindeki yetkili amir ve kurullara aittir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki idari işlemleri ve ilgili kurumları tespit et.
Senaryoda bir imtiyaz sözleşmesi süreci (Danıştay'ın görev alanı) ve mali usulsüzlük/denetim ihtiyacı (Sayıştay ve DDK'nın görev alanı) bulunmaktadır.
Kurumların yetki sınırlarını belirlemek için olayın hukuki nitelendirmesinin yapılması gerekir.
2
Danıştay'ın imtiyaz sözleşmelerindeki rolünü değerlendir.
Danıştay, imtiyaz sözleşmeleri hakkında iki ay içinde düşünce (istişari görüş) bildirmekle görevlidir. Bu görüş idareyi bağlamaz ancak alınması anayasal bir zorunluluktur.
Merkezi idareye yardımcı bir kuruluş olarak Danıştay'ın danışma fonksiyonunun sınırlarını teyit etmek.
3
Sayıştay ve DDK'nın denetim/soruşturma yetkilerini karşılaştır.
DDK, Cumhurbaşkanının emriyle idari soruşturma yapabilir. Sayıştay ise TBMM adına mali denetim yapar ve kamu zararını hükme bağlar (tazmin hükmü). Ancak Sayıştay'ın memurlara disiplin cezası (uyarma, kınama, meslekten çıkarma vb.) verme yetkisi kesinlikle yoktur.
Denetim ve yargı yetkisi ile idari disiplin yetkisinin birbirine karıştırılmasını önlemek.

Anahtar Kavram

Merkezi İdareye Yardımcı Kuruluşların Görev Sınırları ve Fonksiyonları
ÖncekiSayfa 6 / 6
İdari Teşkilat Alıştırma Soruları — KPSS Hukuk — Sayfa 6 | Examkin