Kişilerin Fiil Ehliyeti Bakımından Sınıflandırılması

16 soru

Soru 1Soru

Ayırt etme gücüne sahip olan ancak savurganlığı sebebiyle kısıtlanarak kendisine vasi atanan 2626 yaşındaki (A)(A), vasisinin rızası olmadan bir beyaz eşya mağazasından taksitle buzdolabı satın almıştır. Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre, (A)(A)'nın fiil ehliyeti yönünden sınıflandırılması ve yaptığı bu sözleşmenin hukuki akıbeti hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (A)(A) sınırlı ehliyetsizdir; yapılan sözleşme vasinin icazetine (onayına) kadar (A)(A)'yı bağlamaz.

Cevap

(A)(A) sınırlı ehliyetsizdir ve vasisi icazet (onay) verene kadar sözleşme kendisini bağlamaz.
Ayırt etme gücüne sahip kısıtlılar, hukukumuzda 'sınırlı ehliyetsiz' olarak sınıflandırılır. Bu kişilerin kendi başlarına yaptıkları borçlandırıcı işlemler yasal temsilcilerinin (vasi) onayına tabidir. Onay verilene kadar işlem diğer tarafı bağlarken, sınırlı ehliyetsizi bağlamaz; bu duruma 'tek taraflı bağlamazlık' denir.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin ehliyet grubunu belirleme
(A)(A), ayırt etme gücüne sahip bir kısıtlı olduğu için 'sınırlı ehliyetsiz' grubundadır.
Türk Medeni Kanunu'na göre ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılar sınırlı ehliyetsiz olarak tanımlanır.
2
Yapılan işlemin niteliğini ve akıbetini değerlendirme
Taksitle buzdolabı alımı borçlandırıcı bir işlemdir ve 'yasak işlemler' kapsamında değildir; bu nedenle vasi onayı ile geçerlilik kazanabilir.
Sınırlı ehliyetsizlerin tek başlarına yaptıkları işlemler, yasal temsilcinin rızası (önceden) veya icazeti (sonraden) ile geçerli olur; aksi halde tek taraflı bağlamazlık söz konusudur.

Anahtar Kavram

Sınırlı Ehliyetsizlerin İşlem Yetkisi ve Tek Taraflı Bağlamazlık

İpuçları

1
Kişinin 'ayırt etme gücü' olması ile 'kısıtlı' olması arasındaki farka dikkat edin.

Daha Fazla Pratik

Sınırlı ehliyetsizlerin kesinlikle yapamayacağı 'yasak işlemler' konusunu tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 2Soru

Ayırt etme gücüne sahip olan ancak henüz ergin olmamış veya ergin olduğu hâlde kısıtlanmış kişiler, Türk Medeni Kanunu'ndaki fiil ehliyeti sınıflandırmasına göre aşağıdakilerden hangisi kapsamında yer alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınırlı ehliyetsizler

Cevap

Sınırlı ehliyetsizler kategorisinde yer alırlar.
Sınırlı ehliyetsizler grubu, ayırt etme gücüne sahip olan ancak fiil ehliyetinin diğer şartları olan erginlik veya kısıtlı olmama şartlarını taşımayan kişileri (ayırt etme gücü olan küçükler ve kısıtlılar) kapsar.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin ayırt etme gücü olup olmadığını belirleyin.
Soruda kişinin ayırt etme gücüne sahip olduğu belirtilmiştir.
Ehliyet sınıflandırmasında ilk temel kriter ayırt etme gücüdür.
2
Kişinin erginlik ve kısıtlılık durumunu kontrol edin.
Kişinin ergin olmadığı veya kısıtlı olduğu belirtilmiştir.
Ayırt etme gücü varken ergin olmama veya kısıtlı olma durumu kişiyi 'sınırlı ehliyetsiz' grubuna sokar.

Anahtar Kavram

Sınırlı ehliyetsizlerin ayırt etme gücüne sahip olması ancak yaş veya kısıtlılık engeline takılması.

Daha Fazla Pratik

Sınırlı ehliyetsizlerin yasal temsilcilerinin rızasıyla bile yapamayacağı yasak işlemleri (vakıf kurma, bağış yapma, kefil olma) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru

Ayırt etme gücüne sahip olan 1717 yaşındaki (A), yasal temsilcisinin haberi ve rızası olmaksızın bir teknoloji mağazasından taksitle oyun konsolu satın almıştır.

Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre, (A)'nın fiil ehliyeti yönünden dahil olduğu grup ve gerçekleştirdiği işlemin hukuki akıbeti aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınırlı ehliyetsizdir - İşlem askıda hükümsüzdür.

Cevap

Söz konusu kişi sınırlı ehliyetsizdir ve yaptığı işlem yasal temsilcisinin onayı alınana kadar askıda hükümsüzdür.
Kişi ayırt etme gücüne sahip olduğu halde henüz ergin olmadığı için 'sınırlı ehliyetsiz' kategorisindedir. Bu gruptakilerin kendilerini borç altına sokan işlemleri (taksitle alışveriş gibi) yasal temsilcilerinin rızasıyla yapmaları gerekir. Rıza alınmadan yapılan bu işlem 'tek taraflı bağlamazlık' veya diğer adıyla 'askıda hükümsüzlük' yaptırımına tabidir; yani temsilci onay verene kadar işlem geçerlilik kazanmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin ehliyet durumunu tespit etme
Ayırt etme gücü var + Reşit değil (17 yaş) = Sınırlı Ehliyetsiz
Türk Medeni Kanunu'na göre ayırt etme gücü olan ancak ergin olmayanlar sınırlı ehliyetsizdir.
2
İşlemin niteliğini belirleme
Taksitle satın alma = Borçlandırıcı işlem
Sınırlı ehliyetsizlerin karşılıksız kazanma veya kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar dışındaki borçlandırıcı işlemleri temsilci iznine tabidir.
3
Hukuki sonucu belirleme
Askıda hükümsüzlük (Tek taraflı bağlamazlık)
Yasal temsilcinin rızası olmadan yapılan borçlandırıcı işlemler, temsilci onay verene (icazet) kadar hüküm doğurmaz.

Anahtar Kavram

Sınırlı ehliyetsizlerin işlem ehliyeti ve tek taraflı bağlamazlık (askıda hükümsüzlük) ilkesi.
Soru 4Soru

Türk Medeni Kanunu'na göre, ayırt etme gücüne sahip küçükler ile ayırt etme gücüne sahip kısıtlıların (sınırlı ehliyetsizler) fiil ehliyeti ve hukuki durumuna ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ayırt etme gücüne sahip olmalarına rağmen, fiil ehliyetleri tam olmadığı için haksız fiilleriyle başkalarına verdikleri zararlardan hukuken sorumlu tutulamazlar.

Cevap

Ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılar (sınırlı ehliyetsizler), ayırt etme gücüne sahip oldukları için haksız fiillerinden dolayı hukuken sorumludurlar.
Türk Medeni Kanunu'nun 16. maddesinin 2. fıkrası açıkça 'Ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılar, haksız fiillerinden sorumludurlar' hükmünü içermektedir. Dolayısıyla, fiil ehliyetlerinin tam olmaması onları haksız fiil sorumluluğundan kurtarmaz. Bu kişilerin haksız fiillerinden dolayı tazminat ödeme yükümlülükleri şahsen doğar.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin ehliyet grubunu belirleyin.
Ayırt etme gücü var + Küçük/Kısıtlı = Sınırlı Ehliyetsiz.
Fiil ehliyeti sınıflandırmasında ayırt etme gücü olan ancak ergin olmayan veya kısıtlı olanlar bu gruba girer.
2
Grubun haksız fiil sorumluluğunu kontrol edin.
Sınırlı ehliyetsizler haksız fiillerinden sorumludur.
Türk Medeni Kanunu Madde 16/2 uyarınca, ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılar haksız fiillerinden sorumlu tutulmuştur.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu TMK hükümlerine göre kıyaslayın.
Haksız fiillerden sorumlu tutulamazlar ifadesinin yanlış olduğu ortaya çıkar.
Sorumluluk için tam fiil ehliyeti değil, sadece ayırt etme gücüne sahip olmak yeterlidir.

Anahtar Kavram

Sınırlı Ehliyetsizlerin Fiil Ehliyeti Sınırları ve Sorumlulukları
Soru 5Soru

Ayırt etme gücüne sahip olan 1515 yaşındaki (A)(A), yasal temsilcisinden habersiz bir spor mağazasından taksitle bir bisiklet satın almıştır. Türk Medeni Kanunu hükümleri çerçevesinde, (A)(A)'nın fiil ehliyeti bakımından yer aldığı grup ve yaptığı bu işlemin hukuki sonucu aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınırlı ehliyetsiz - İşlem askıda hükümsüzdür.

Cevap

Kişi sınırlı ehliyetsiz grubundadır ve yaptığı işlem askıda hükümsüzdür.
Ayırt etme gücüne sahip küçükler (olayda 15 yaşındaki çocuk), Türk Medeni Kanunu uyarınca 'sınırlı ehliyetsiz' olarak sınıflandırılır. Bu kişilerin kendi başlarına borç altına girdikleri işlemler (bisiklet satın almak gibi), yasal temsilcileri tarafından onaylanana kadar 'askıda hükümsüz' (tek taraflı bağlamazlık) yaptırımına tabidir. Bu durumda işlem karşı taraf olan mağazayı bağlarken, sınırlı ehliyetsiz olan çocuğu icazet verilene kadar bağlamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin ehliyet grubunu belirle.
Sınırlı Ehliyetsiz
Kişi 1515 yaşındadır (küçük) ve ayırt etme gücüne sahiptir. Türk Medeni Kanunu'na göre ayırt etme gücü olan küçükler ve kısıtlılar sınırlı ehliyetsizdir.
2
İşlemin niteliğini ve rıza durumunu analiz et.
Yasal temsilci rızası eksik olan borçlandırıcı işlem.
Bisiklet satın almak kişiyi borç altına sokan bir işlemdir ve sınırlı ehliyetsizler bu tür işlemleri yasal temsilcilerinin rızası (izin veya icazet) olmadan yapamazlar.
3
Hukuki yaptırımı belirle.
Askıda Hükümsüzlük (Tek Taraflı Bağlamazlık)
Sınırlı ehliyetsizin yasal temsilcisinin rızasını almadan yaptığı borçlandırıcı işlemler, temsilci onay verene kadar askıda hükümsüz kalır; karşı tarafı bağlar ancak sınırlı ehliyetsizi bağlamaz.

Anahtar Kavram

Fiil Ehliyeti Grupları ve Sınırlı Ehliyetsizlerin İşlem Yetkisi

İpuçları

1
Kişinin yaşını ve ayırt etme gücüne sahip olup olmadığını kontrol edin.

Daha Fazla Pratik

Sınırlı ehliyetsizlerin tek başlarına yapabilecekleri 'karşılıksız kazandırma' ve 'kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar' konusunu tekrar edin.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru

Ayırt etme gücüne sahip 1717 yaşındaki (A)(A), yasal temsilcisinden izin almadan bir müzik mağazasından taksitle bir piyano satın almıştır. Mağaza işletmecisi (B)(B), sözleşme imzalandıktan sonra (A)(A)'nın henüz reşit olmadığını fark etmiştir.

Türk Medeni Kanunu hükümleri çerçevesinde, bu sözleşmenin akıbeti ve mağaza işletmecisi (B)(B)'nin hukuki durumu ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sözleşme 'tek taraflı bağlamazlık' (askıda hükümsüzlük) hükmündedir; işletmeci (B)(B), (A)(A)'nın yasal temsilcisine uygun bir süre tanıyarak işlemin onaylanıp onaylanmadığını sorma hakkına sahiptir.

Cevap

Sözleşme tek taraflı bağlamazlık (askıda hükümsüzlük) hükmündedir ve karşı tarafın yasal temsilciye icazet için süre tanıma hakkı bulunmaktadır.
Türk Medeni Kanunu m. 452 uyarınca, ayırt etme gücüne sahip bir küçüğün (sınırlı ehliyetsiz) yasal temsilcisinin izni olmadan yaptığı borçlandırıcı işlemler tek taraflı bağlamazlık hükmündedir. Bu durumda sözleşme, yasal temsilci onay (icazet) verene kadar askıda kalır. Tam ehliyetli olan karşı taraf, bu belirsizliği gidermek amacıyla yasal temsilciye makul bir süre tanıyabilir. Bu süre içinde onay verilmezse karşı taraf sözleşmeyle bağlı olmaktan kurtulur.

Adım Adım Çözüm

1
Ehliyet grubunun belirlenmesi
Ayırt etme gücüne sahip 1717 yaşındaki (A)(A), 'sınırlı ehliyetsizler' grubuna girer.
Türk Medeni Kanunu'na göre ayırt etme gücü olan küçükler ve kısıtlılar sınırlı ehliyetsizdir.
2
Hukuki işlemin niteliğinin ve rıza şartının incelenmesi
Taksitle piyano alımı bir 'borçlandırıcı işlem'dir ve yasal temsilcinin rızası (izin veya icazet) gerekir.
Sınırlı ehliyetsizler, kendilerine sadece menfaat sağlayan işlemler (bağış kabulü gibi) dışında borç altına girecekleri işlemler için rızaya tabidir.
3
Sözleşmenin akıbetinin ve karşı tarafın haklarının belirlenmesi
İşlem askıda hükümsüzdür; satıcı yasal temsilciye onay için süre tanıyabilir, bu süre sonunda onay gelmezse bağlılıktan kurtulur.
TMK m. 452 uyarınca karşı tarafa belirsizliği sona erdirmek için süre tanıma hakkı verilmiştir.

Anahtar Kavram

Sınırlı ehliyetsizlerin borçlandırıcı işlemlerinde 'tek taraflı bağlamazlık' ve karşı tarafın süre tanıma hakkı.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru

Ayırt etme gücüne sahip olan 3232 yaşındaki (A)(A), alkol bağımlılığı sebebiyle kısıtlanmış ve kendisine vasi atanmıştır. (A)(A), vasisinin haberi ve rızası olmadan bir spor salonu işletmesiyle 1212 aylık bir üyelik sözleşmesi imzalamış ve aylık ödeme taahhüdünde bulunmuştur.

Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca, (A)(A)'nın fiil ehliyeti yönünden hukuki durumu ve yaptığı sözleşmenin akıbeti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (A)(A) sınırlı ehliyetsizdir; yaptığı sözleşme vasisinin icazetine kadar tek taraflı bağlamazlık (askıda hükümsüzlük) hükümlerine tabidir.

Cevap

Ayırt etme gücüne sahip kısıtlı olan kişi sınırlı ehliyetsizdir ve yaptığı borçlandırıcı işlem vasisinin icazetine kadar askıda hükümsüzdür.
Türk Medeni Kanunu uyarınca, ayırt etme gücüne sahip olmasına rağmen hakkında kısıtlama kararı verilmiş olan ergin kişiler 'sınırlı ehliyetsiz' olarak sınıflandırılır. Bu kişilerin tek başlarına borçlandırıcı işlem yapma yetkileri yoktur; yaptıkları sözleşmeler yasal temsilcilerinin (vasi) icazetine kadar askıda hükümsüzlük (tek taraflı bağlamazlık) hükümlerine tabi olur. Vasi icazet verirse işlem geçerli hale gelir, vermezse geçersiz kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin hukuki durumunu analiz et.
(A)(A) ergindir ve ayırt etme gücüne sahiptir, ancak hakkında kısıtlama kararı verilmiştir.
Fiil ehliyeti sınıflandırması ayırt etme gücü, erginlik ve kısıtlılık kriterlerine göre yapılır.
2
Ehliyet grubunu belirle.
Ayırt etme gücü var + Kısıtlı = Sınırlı Ehliyetsiz.
Türk Medeni Kanunu'na göre ayırt etme gücü olan küçükler ve kısıtlılar bu grupta yer alır.
3
İşlemin niteliğini ve hukuki sonucunu saptas.
Borçlandırıcı bir işlem olan üyelik sözleşmesi 'askıda hükümsüz' (tek taraflı bağlamazlık) statüsündedir.
Sınırlı ehliyetsizlerin yasal temsilci rızası olmadan yaptıkları borçlandırıcı işlemler temsilci onay verene kadar geçersizdir.

Anahtar Kavram

Sınırlı Ehliyetsizlerin İşlem Ehliyeti
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 8Soru

Türk Medeni Kanunu’na göre; ayırt etme gücüne sahip küçükler ile ayırt etme gücüne sahip kısıtlıların (sınırlı ehliyetsizlerin) işlem ehliyeti ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Karşılıksız kazanma (bağış kabulü gibi) içeren işlemleri yasal temsilcilerinin rızası olmaksızın bizzat yapabilirler.

Cevap

Karşılıksız kazanma içeren işlemleri yasal temsilcilerinin rızası olmaksızın bizzat yapabilirler.
Türk Medeni Kanunu'nun 1616. maddesi uyarınca, ayırt etme gücüne sahip küçükler ve kısıtlılar, kendilerini borç altına sokmayan karşılıksız kazanmalarda (örneğin bir bağışı kabul etme) ve kişiye sıkı sıkıya bağlı haklarını kullanmada yasal temsilcilerinin rızasına ihtiyaç duymazlar. Bu nedenle bağış kabulü gibi işlemleri bizzat yapabilmeleri hukuken doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin ehliyet grubunu tespit etme
Ayırt etme gücüne sahip küçük veya kısıtlılar 'sınırlı ehliyetsiz' grubuna girer.
Hukuki işlem yetkisi, kişinin ayırt etme gücü ve erginlik durumuna göre belirlenir.
2
Sınırlı ehliyetsizlerin işlem yetkisi kuralını uygulama
Bu kişiler kural olarak yasal temsilci rızasıyla işlem yapabilir; ancak bazı istisnalar vardır.
Türk Medeni Kanunu Madde 1616 uyarınca, bu kişilerin iradeleri tamamen yok sayılmaz ancak korunmaya muhtaçtırlar.
3
İstisnaları kontrol etme
Karşılıksız kazanmalar (bağış kabulü vb.) ve kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar temsilci rızası gerektirmeyen istisnalardır.
Bu işlemler kişinin malvarlığını eksiltmediği veya tamamen kişisel iradesine bağlı olduğu için serbest bırakılmıştır.

Anahtar Kavram

Sınırlı ehliyetsizlerin hukuki işlem ehliyeti ve istisnaları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru

Savurganlığı nedeniyle kısıtlanmış olan ve kendisine vasi atanmış bulunan ergin bir kişi, ayırt etme gücüne sahip olmasına rağmen vasisinin rızasını almadan bir mağazadan taksitle televizyon satın almıştır. Türk Medeni Kanunu çerçevesinde, bu olaydaki kişinin fiil ehliyeti bakımından sınıflandırılması ve yapılan işlemin akıbeti hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bu kişi sınırlı ehliyetsizdir; yaptığı işlem vasisinin sonradan vereceği icazete kadar askıda hükümsüzdür.

Cevap

Söz konusu kişi ayırt etme gücüne sahip bir kısıtlı olduğu için sınırlı ehliyetsiz grubundadır ve yaptığı işlem vasisinin icazetine kadar askıda hükümsüzdür.
Türk Medeni Kanunu'na göre, ayırt etme gücüne sahip olan ancak kısıtlanmış bulunan erginler 'sınırlı ehliyetsizler' grubuna girer. Bu kişilerin kendilerini borç altına sokan (beyaz eşya alımı gibi) işlemleri yapabilmesi için yasal temsilcilerinin (vasi) önceden rızası veya sonradan icazeti gerekir. İcazet verilene kadar işlem askıda hükümsüzdür.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin durumunu analiz etme
Ayırt etme gücü var + Ergin + Kısıtlı
Fiil ehliyeti sınıflandırmasını belirlemek için temel şartlar kontrol edilir.
2
Ehliyet grubunu belirleme
Sınırlı Ehliyetsiz
Ayırt etme gücü olan küçükler ve ayırt etme gücü olan kısıtlılar bu grupta yer alır.
3
İşlemin niteliğini ve hukuki sonucunu belirleme
Askıda Hükümsüzlük
Sınırlı ehliyetsizlerin kendilerini borç altına sokan işlemleri yasal temsilci rızası/icazeti olmadan geçerli olmaz.

Anahtar Kavram

Sınırlı Ehliyetsizlerin İşlem Ehliyeti
Soru 10Soru

Ayırt etme gücüne sahip olan ancak alkol bağımlılığı sebebiyle kısıtlanarak kendisine vasi atanan KK, vasisinin rızası dışında çeşitli hukuki işlemler gerçekleştirmiştir.

Buna göre, Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre KK tarafından yapılan aşağıdaki işlemlerden hangisi, yasal temsilcisinin rızası veya sonradan vereceği onayı (icazeti) olsa dahi geçerli hale gelemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir yakınının borcuna kefil olması

Cevap

Bir yakınının borcuna kefil olması işlemi, Türk Medeni Kanunu uyarınca yasal temsilcinin rızasıyla dahi yapılamayacak yasak işlemlerden biri olduğu için kesin olarak hükümsüzdür.
Türk Medeni Kanunu uyarınca, ayırt etme gücüne sahip kısıtlılar (sınırlı ehliyetsizler) kural olarak yasal temsilcilerinin rızasıyla borç altına girebilirler. Ancak kanun koyucu; kefil olma, vakıf kurma ve önemli bağışlarda bulunma gibi işlemleri 'yasak işlemler' olarak belirlemiştir. Bu işlemler, yasal temsilcinin rızası veya sonradan vereceği icazetle dahi geçerlilik kazanamaz; yapıldıkları takdirde kesin hükümsüzdürler.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin ehliyet grubunu tespit etme
KK, ayırt etme gücüne sahip bir kısıtlı olduğu için 'sınırlı ehliyetsiz' grubuna dahildir.
Tam ehliyetsizlikten farkı ayırt etme gücünün bulunması, tam ehliyetlilikten farkı ise kısıtlı olmasıdır.
2
İşlemlerin niteliğini ve ehliyet grubunun yetkilerini karşılaştırma
Sınırlı ehliyetsizler; karşılıksız kazanmaları tek başına yapabilir, borç altına giren işlemleri rıza ile yapabilir ancak yasak işlemleri hiçbir şekilde yapamaz.
TMK m. 449, vesayet altındaki kişi adına kefil olunmasını, vakıf kurulmasını ve önemli bağışlarda bulunulmasını yasaklamıştır.
3
Hukuki sonucu belirleme
Kefalet sözleşmesi bir 'yasak işlem' olduğu için vasinin icazeti bu işlemi geçerli kılmaz.
Yasal temsilcinin rızası ancak 'askıda hükümsüz' olan işlemleri (satım, kredi vb.) geçerli hale getirir.

Anahtar Kavram

Sınırlı ehliyetsizlerin (ayırt etme gücü olan küçük ve kısıtlılar) yasal temsilci rızasıyla dahi yapamayacağı 'yasak işlemler' (TMK m. 449).
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru

3030 yaşında, ayırt etme gücüne sahip ve hakkında herhangi bir kısıtlama kararı bulunmayan bir kişiye, sadece bazı işlemleri için görüşü alınmak üzere mahkemece bir yasal danışman atanmıştır. Bu kişi, Türk Medeni Kanunu’ndaki fiil ehliyeti sınıflandırmasına göre aşağıdakilerden hangisi kapsamında yer alır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınırlı ehliyetli

Cevap

Sınırlı ehliyetli (Yasal danışman atanmış ergin kişi)
Sınırlı ehliyetli grubu, aslen tam ehliyetli olma şartlarını (erginlik, ayırt etme gücü, kısıtlı olmama) taşıyan ancak bazı nedenlerle (genellikle malvarlığını korumak amacıyla) kendisine yasal danışman atanan kişileri ifade eder. Sorudaki kişi 3030 yaşında olması ve kısıtlı olmaması nedeniyle tam ehliyetli şartlarını sağlasa da, yasal danışman atanması onu bu sınıfa dahil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin temel ehliyet şartları (yaş, ayırt etme gücü, kısıtlılık) incelenir.
3030 yaşında (ergin), ayırt etme gücü var ve kısıtlı değil.
Bu üç şartı taşıyan kişi normalde tam ehliyetlidir.
2
Kişiye ek bir sınırlama veya hukuki statü atanıp atanmadığı kontrol edilir.
Kişiye bir 'yasal danışman' atanmıştır.
Tam ehliyetli olma şartlarını taşımasına rağmen yasal danışman atanan kişiler ehliyet yönünden kısıtlanır.
3
Türk Medeni Kanunu'ndaki dörtlü ayrım üzerinden sınıflandırma yapılır.
Kişi 'Sınırlı Ehliyetli' grubuna dahil edilir.
Yasal danışmanlık kurumu sadece sınırlı ehliyetliler grubuna özgüdür.

Anahtar Kavram

Fiil Ehliyeti Grupları ve Yasal Danışmanlık

Alternatif Yöntem

Ehliyet gruplarını ayırmak için şu iki soruyu sorabilirsiniz: 1) Ayırt etme gücü var mı? (Hayır ise direkt Tam Ehliyetsiz). 2) Ergin ve kısıtlı mı? (Küçük veya kısıtlı ise Sınırlı Ehliyetsiz). Eğer her ikisi de olumluysa ve yasal danışman varsa Sınırlı Ehliyetli olur.
Tahmini Süre:45s
Soru 12Soru

Ayırt etme gücüne sahip olan ancak savurganlığı nedeniyle kısıtlanarak kendisine vasi atanan (A)(A), vasisinin yazılı rızasını alarak bir yakınının banka borcuna kefil olmuştur. Türk Medeni Kanunu'na göre, bu hukuki işlemin geçerliliği ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İşlem, vasinin rızası alınmış olsa dahi kanunun emredici hükmü gereği kesin hükümsüzdür.

Cevap

İşlemin vasinin rızası alınmış olsa dahi kanunun emredici hükmü (TMK m. 449) gereği kesin hükümsüz olmasıdır.
Türk Medeni Kanunu'nun 449449. maddesine göre; vesayet altındaki kişi adına kefil olmak, vakıf kurmak ve önemli bağışlarda bulunmak kesin olarak yasaklanmıştır. Bu nedenle ayırt etme gücüne sahip bir kısıtlı (sınırlı ehliyetsiz), vasisinin rızasını almış olsa bile bir başkasının borcuna kefil olamaz. Bu kural emredici nitelikte olduğundan, kurala aykırı yapılan işlem kesin hükümsüz (butlan) ile sakattır.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin fiil ehliyeti grubunu belirlemek.
Kişi ayırt etme gücüne sahip ve kısıtlı olduğu için 'sınırlı ehliyetsiz' grubuna girer.
Ayırt etme gücü olan küçükler ve kısıtlılar sınırlı ehliyetsizdir.
2
Yapılan hukuki işlemin niteliğini analiz etmek.
Yapılan işlem bir 'kefalet' sözleşmesidir.
Sınırlı ehliyetsizlerin yapabileceği işlemler kategorilere ayrılmıştır.
3
TMK m. 449 (Yasak İşlemler) hükmünü uygulamak.
Kefalet, vakıf kurma ve önemli bağışlar sınırlı ehliyetsizler için 'yasak işlemler' arasındadır.
Yasal temsilci (vasi/veli) bile bu işlemler için rıza gösteremez; gösterse dahi işlem geçersizdir.

Anahtar Kavram

Sınırlı Ehliyetsizlerin Yasak İşlemleri (TMK m. 449)

Daha Fazla Pratik

Sınırlı ehliyetsizlerin kendi başlarına yapabileceği işlemler (kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar ve karşılıksız kazanmalar) konusunu tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 13Soru

Akıl zayıflığı nedeniyle kısıtlanarak kendisine vasi atanan ve ayırt etme gücüne sahip olan 2525 yaşındaki (A)(A), vasisinin rızasını almadan bir taşınmaz satış vaadi sözleşmesi akdetmiştir.

**Buna göre (A)(A)'nın fiil ehliyeti bakımından sınıflandırmadaki yeri ve yaptığı işlemin hukuki sonucu aşağıdakilerden hangisidir?**

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınırlı ehliyetsizdir; yaptığı işlem vasi icazet verene kadar askıda hükümsüzdür.

Cevap

Sınırlı ehliyetsiz statüsündedir ve yaptığı işlem vasi icazet verene kadar tek taraflı bağlamazlık (askıda hükümsüzlük) yaptırımına tabidir.
Ayırt etme gücüne sahip olan ancak bir kısıtlılık sebebiyle (burada akıl zayıflığı) kendisine vasi atanan kişiler, Türk Medeni Kanunu uyarınca sınırlı ehliyetsiz grubunda yer alır. Bu kişilerin tek başlarına yaptıkları ve yasak işlemler kapsamında olmayan borçlandırıcı işlemler, yasal temsilcileri tarafından onanana kadar 'tek taraflı bağlamazlık' (askıda hükümsüzlük) hükümlerine tabidir. Taşınmaz satış vaadi yasak işlemlerden (bağışlama, kefalet, vakıf kurma) biri olmadığı için vasinin icazetiyle geçerli hale gelebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin ehliyet unsurlarını tespit etme
2525 yaşında (ergin), ayırt etme gücü var, ancak kısıtlı.
Fiil ehliyeti sınıflandırması bu üç kriterin bileşimine göre yapılır.
2
Ehliyet grubunu belirleme
Sınırlı Ehliyetsiz
Ayırt etme gücü olan küçükler ve ayırt etme gücü olan kısıtlılar 'sınırlı ehliyetsiz' olarak adlandırılır.
3
İşlemin hukuki akıbetini değerlendirme
Tek taraflı bağlamazlık (Askıda hükümsüzlük)
Sınırlı ehliyetsizlerin kendi başlarına yaptıkları borçlandırıcı işlemler, yasal temsilcinin rızası (önceden) veya icazeti (sonradan) ile geçerli olur.

Anahtar Kavram

Sınırlı ehliyetsizlerin hukuki işlem ehliyeti ve rıza sistemi.

Daha Fazla Pratik

Sınırlı ehliyetsizlerin tek başlarına yapabilecekleri 'karşılıksız kazanma' işlemlerini inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 14Soru

Ayırt etme gücüne sahip 1717 yaşındaki (A)(A), yasal temsilcisinden izin almadan bir arkadaşının kendisine bedelsiz olarak verdiği antika saati kabul etmiş, ardından bir müzik marketten taksitle bir gitar satın alma konusunda anlaşmış; son olarak ise babasının yazılı onayıyla bir yakınının banka borcuna kefil olmuştur.

Türk Medeni Kanunu uyarınca, (A)(A)'nın gerçekleştirdiği bu işlemlerin hukuki akıbeti hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Antika saatin kabulü geçerli, gitar satım sözleşmesi askıda hükümsüz, kefalet sözleşmesi ise kesin hükümsüzdür.

Cevap

Antika saatin kabulü karşılıksız kazandırma olduğu için geçerli, taksitle gitar alımı borçlandırıcı işlem olduğu için askıda hükümsüz, kefalet ise yasak işlem olduğu için kesin hükümsüzdür.
Ayırt etme gücü olan reşit olmayan birey (sınırlı ehliyetsiz), karşılıksız kazanmaları (antika saat kabulü) tek başına yapabilir. Ancak kendisini borç altına sokan işlemler (taksitle gitar alımı) yasal temsilci rızasına tabidir ve rıza alınana kadar askıda hükümsüzdür. Kefalet ise yasal temsilci izni olsa dahi yapılamayacak olan mutlak yasak işlemlerden biridir ve başından itibaren kesin hükümsüzdür.

Adım Adım Çözüm

1
Kişinin ehliyet grubunu belirle
Ayırt etme gücü olan 1717 yaşındaki çocuk, 'Sınırlı Ehliyetsiz' grubuna girer.
Ayırt etme gücü olan küçükler ve kısıtlılar bu kategoridedir.
2
Antika saatin kabulünü (bağış kabulü) değerlendir
Geçerli.
Sınırlı ehliyetsizler, kendilerini borç altına sokmayan karşılıksız kazandırmaları tek başlarına yapabilirler.
3
Taksitle gitar alımını değerlendir
Askıda hükümsüz (Topallayan işlem).
Borçlandırıcı işlemler yasal temsilcinin rızasını gerektirir; rıza yoksa işlem yasal temsilci onay verene kadar sınırlı ehliyetsizi bağlamaz.
4
Kefalet işlemini değerlendir
Kesin hükümsüz.
TMK m. 449 (ve kıyasen velayet altındakiler için) uyarınca kefalet, vakıf kurma ve önemli bağışlamalar yasak işlemlerdir; temsilci onayıyla dahi yapılamaz.

Anahtar Kavram

Sınırlı Ehliyetsizlerin İşlem Yetkisi ve Yasak İşlemler
Soru 15Soru

Türk Medeni Kanunu'na göre, kişilerin fiil ehliyeti gruplarına (tam ehliyetli, sınırlı ehliyetli, tam ehliyetsiz, sınırlı ehliyetsiz) ayrılmasında yaş, ayırt etme gücü ve kısıtlılık durumu esas alınmaktadır.

Buna göre, aşağıdaki durum ve fiil ehliyeti grubu eşleştirmelerinden hangisi hukuken yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ayırt etme gücüne sahip olan ve işlediği bir suçtan dolayı hakkında üç yıl kesinleşmiş hapis cezası infaz edilen ergin kişi — Sınırlı ehliyetli

Cevap

İşlediği suçtan dolayı hapis cezası alan ve ayırt etme gücüne sahip olan ergin kişinin 'sınırlı ehliyetli' olarak gösterildiği eşleştirme yanlıştır; bu durumdaki bir kişi 'sınırlı ehliyetsiz' olarak sınıflandırılır.
Türk Medeni Kanunu'na göre, bir yıl veya daha uzun süreli hapis cezasına mahkûm olan ergin kişiler kısıtlanır. Ayırt etme gücüne sahip olan kısıtlılar, tıpkı ayırt etme gücüne sahip küçükler gibi 'sınırlı ehliyetsiz' grubunda yer alır. Bu kişilerin 'sınırlı ehliyetli' olarak nitelendirilmesi hatalıdır; çünkü sınırlı ehliyetliler, ehliyetleri kısıtlanmamış ancak kendilerine yasal danışman atanmış kişilerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Durum-ehliyet grubu eşleştirmelerini Türk Medeni Kanunu'ndaki dörtlü sınıflandırma kriterlerine (erginlik, ayırt etme gücü, kısıtlılık) göre analiz etmek.
Hangi eşleştirmenin hatalı yapıldığını bulmak için her bir hukuki statünün fiil ehliyetine etkisinin değerlendirilmesi gerektiği tespit edilir.
Kişilerin ehliyet grubu doğrudan taşıdıkları şartlara bağlıdır.
2
Hapis cezası alan ergin kişinin hukuki statüsünü değerlendirmek.
Bir yıl veya daha uzun süreli hapis cezası alan erginler yasal olarak kısıtlanır ve kendilerine vasi atanır. Ayırt etme gücüne sahip kısıtlılar hukuken 'sınırlı ehliyetsiz' grubundadır.
Hükümlülük bir yasal danışmanlık hali değil, doğrudan kısıtlama (vesayet) halidir.
3
Sınırlı ehliyetli grubunun kapsamını hatırlamak.
Kural olarak tam ehliyetli olmakla birlikte, sadece korunmaları amacıyla kendilerine yasal danışman atanan kişiler 'sınırlı ehliyetli' grubunu oluşturur.
Sınırlı ehliyetli ile sınırlı ehliyetsiz kavramları arasındaki temel hukuki ayrım bu noktadadır.

Anahtar Kavram

Kişilerin ehliyet durumlarına (yaş, ayırt etme gücü, kısıtlılık, yasal danışman) göre dört ana grupta sınıflandırılması.
Soru 16Soru

Kasten işlediği bir suçtan dolayı iki yıl hapis cezasına mahkûm olan ve cezası kesinleşerek infazına başlanan ayırt etme gücüne sahip ressam (R)'ye kanun gereği vasi atanmıştır. (R), cezaevinde bulunduğu sırada eserlerinin satımı için bir sanat galerisiyle sözleşme imzalamıştır. Aynı gün, üniversite öğrencisi yeğeninin bankadan çekeceği eğitim kredisi sözleşmesini kefil sıfatıyla imzalamıştır.

Buna göre (R)'nin fiil ehliyeti durumu ve yaptığı hukuki işlemlerin akıbetiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: (R) sınırlı ehliyetsizdir; kefalet sözleşmesi vasisinin izni olsa dahi kesin hükümsüzken, satım sözleşmesi vasisinin icazetiyle geçerlilik kazanabilir.

Cevap

Doğru seçenek, (R)'nin sınırlı ehliyetsiz olduğunu, kefalet işleminin tamamen geçersiz (yasak işlem) olduğunu ve satım sözleşmesinin ise vasinin onayına (icazete) bağlı olduğunu belirten seçenektir.
Türk Medeni Kanunu gereğince, ayırt etme gücüne sahip kısıtlılar sınırlı ehliyetsizdir. Bu gruptaki kişiler kendilerini borç altına sokan işlemleri ancak yasal temsilcilerinin onayıyla (askıda hükümsüzlük) yapabilirler; dolayısıyla satım sözleşmesi icazetle geçerli hâle gelebilir. Ancak kefil olmak, önemli bağışlamalarda bulunmak ve vakıf kurmak, yasak işlemler kapsamında olup hiçbir şekilde geçerlilik kazanamaz.

Adım Adım Çözüm

1
(R)'nin fiil ehliyeti grubunu tespit etme
(R) ergin ve ayırt etme gücüne sahiptir ancak bir yıldan uzun hapis cezası aldığı için kendisine yasal temsilci (vasi) atanmıştır. Bu özellikler onu 'sınırlı ehliyetsiz' grubuna dâhil eder.
Türk Medeni Kanunu'na göre ayırt etme gücüne sahip küçükler ile ayırt etme gücüne sahip kısıtlılar sınırlı ehliyetsizdir.
2
Eser satımı sözleşmesinin geçerliliğini değerlendirme
Satım sözleşmesi, kişiyi borç altına sokan bir hukuki işlemdir. Sınırlı ehliyetsizler bu işlemleri ancak yasal temsilcilerinin önceden vereceği izin veya sonradan vereceği icazet (onay) ile geçerli olarak yapabilirler.
Yasal temsilcinin onayı verilene kadar işlem 'askıda hükümsüz' (tek taraflı bağlamazlık) durumundadır.
3
Kefalet sözleşmesinin geçerliliğini değerlendirme
Kefil olmak, kanunda sayılan mutlak yasak işlemlerden biridir. Bu işlemi sınırlı ehliyetsiz kişi kendisi yapamayacağı gibi, yasal temsilcisi de onun adına yapamaz veya işleme onay vererek geçerli hâle getiremez.
Kefalet sözleşmesi yasak işlem olduğu için en başından itibaren kesin hükümsüzdür (mutlak butlan).

Anahtar Kavram

Sınırlı Ehliyetsizlerin Fiil Ehliyeti ve Yasak İşlemleri