Examkin

Soru

Zorluk: Orta1960-1980 Dönemi: Planlı Kalkınma ve İthal İkameci Sanayileşme

Türkiye'de 1960−19801960-1980 yılları arasında uygulanan planlı kalkınma ve ithal ikameci sanayileşme stratejisi çerçevesinde, yerli üretimin korunması amacıyla yüksek gümrük duvarları ve kotalar uygulanmıştır. Bu stratejinin 'zor' aşamasına (dayanıklı tüketim ve ara mallar) geçildiğinde, sanayi üretiminin sürdürülebilmesi için ithal girdi ihtiyacı artmış ancak yeterli döviz geliri elde edilememiştir.

Buna göre, 19701970'li yılların sonunda Türkiye ekonomisinde yaşanan 'döviz darboğazı'nın temel yapısal nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Sanayinin üretim yapısının ara malı ve sermaye malı ithalatına bağımlı bir nitelik kazanmasıCevap
  2. B
    Planlı dönemin başlangıcında 19301930'lı yılların sanayi planlarının içeriğinin herhangi bir değişiklik yapılmadan aynen uygulanması
  3. C
    Kalkınma planlarının hem kamu sektörü hem de özel sektör yatırımları için hukuki açıdan emredici nitelikte olması
  4. D
    İhracatın teşvik edilmesi amacıyla Türk lirasının bu dönemin tamamında bilinçli olarak aşırı değersiz tutulması
  5. E
    Tarımsal destekleme alımlarının bütçe üzerindeki yükünün sanayi yatırımlarını planlı dönem boyunca tamamen durdurması

Cevap

Sanayinin üretim yapısının ara malı ve sermaye malı ithalatına bağımlı bir nitelik kazanması
Doğru cevap, sanayi üretiminin ara malı ve sermaye malı ithalatına bağımlı hale gelmesini vurgulayan seçenektir. İthal ikameci strateji, ithal edilen tüketim mallarını içeride üretmeyi başarmış olsa da bu üretim süreci için gerekli olan makinelerin ve ara malların dışarıdan alınması zorunluluğu, ekonomiyi yeni bir tür dışa bağımlılığa sürüklemiştir. İhracatın teşvik edilmediği ve döviz kurunun aşırı değerli tutulduğu bu yapıda, sanayi üretimi için gerekli döviz bulunamamış ve sistem 19701970'li yılların sonunda tıkanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İthal ikameci sanayileşme (İİS) stratejisinin mekanizmasını analiz etmek
İİS, daha önce ithal edilen tüketim mallarının yerli üretimini hedefler.
Stratejinin temel amacı dışa bağımlılığı azaltmak ve yerli sanayiyi kurmaktır.
2
Stratejinin aşamalarını ve girdi ihtiyacını değerlendirmek
Tüketim mallarından ara ve sermaye mallarına geçildikçe sanayinin 'teknoloji ve ham madde' ithalatı ihtiyacı artar.
Yerli sanayi, montaj ve üretim için gerekli olan sermaye mallarını henüz içeride üretemediği için dışarıya muhtaç kalır.
3
Dış ticaret dengesi ve döviz gelirleri arasındaki ilişkiyi kurmak
İç piyasaya odaklanan ve ihracatı ihmal eden yapı, artan ithalat faturasını karşılayacak döviz üretemez.
Döviz girişi sınırlı kalırken girdi ithalatı zorunluluğu döviz darboğazına yol açar.

Anahtar Kavram

İthal İkameci Sanayileşme Tuzağı (Dışa Bağımlı Sanayileşme)

İpuçları

1
İthal ikameci modelin üretim yapabilmek için nelere ihtiyaç duyduğunu düşünün.
2
Sanayinin 'yerli' üretimi gerçekleştirmek için dışarıdan makine veya ham madde alıp almadığını sorgulayın.

Daha Fazla Pratik

İthal ikameci stratejiden dışa açık büyüme modeline geçişi sağlayan 2424 Ocak 19801980 kararlarının temel gerekçelerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 15s
Bu soruyu puanla

Konular

1960-1980 Dönemi: Planlı Kalkınma ve İthal İkameci Sanayileşme

Bu konudan daha fazla soru