1961 Anayasası ile anayasal bir zorunluluk haline gelen ve 1963 yılında Birinci Beş Yıllık… — KPSS İktisat

$1961$ Anayasası ile anayasal bir zorunluluk haline gelen ve $1963$ yılında Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı ile uygulama safhasına geçen "Planlı Dönem", Türkiye ekonomisinin yapısal dönüşümünü hedeflemiştir. Bu dönemde Devlet Planlama Teşkilatı ( $DPT$ ) tarafından hazırlanan planlar, hem ekonomik büyümeyi hem de sosyal hedefleri bir arada yürütmeyi amaçlamıştır.

Buna göre, $1960-1980$ döneminde uygulanan planlama disiplini ve stratejik yaklaşım ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Kalkınma planları, $15$ yıllık uzun vadeli hedefleri belirleyen bir 'perspektif' çerçevesinde hazırlanmış; kamu kesimi için emredici, özel kesim için ise yol gösterici bir nitelik taşımıştır.Cevap
B
Birinci ( $1963-1967$ ) ve İkinci ( $1968-1972$ ) planlarda, döviz rezervlerinin bolluğuna güvenilerek temel strateji olarak 'İhracata Dayalı Sanayileşme' modeli benimsenmiştir.
C
Devlet Planlama Teşkilatı ( $DPT$ ), sadece özel sektör yatırımlarını finanse etmek ve kredi dağıtmak amacıyla kurulmuş bir kalkınma bankası niteliği taşımaktadır.
D
Planlı dönemde sosyal adaletin sağlanması amacıyla tarım sektörüne sağlanan destekler, sanayi sektörünün ihtiyaç duyduğu hammadde ve kaynak akışını tamamen durdurmuştur.
E
Planlama disiplini gereği, yerli üretimin dış rekabetle gelişmesi için gümrük duvarları tamamen indirilmiş ve dış ticaret rejimi tamamen serbestleştirilmiştir.

Cevap

Kalkınma planlarının

15

yıllık bir perspektif çerçevesinde hazırlanması ve kamu için emredici, özel kesim için yol gösterici olması dönemin temel özelliğidir.

Doğru seçenek, dönemin iki temel yapısal özelliğini birleştirir: Uzun vadeli planlama disiplini (Perspektif Plan) ve karma ekonomik yapının gerektirdiği hukuki ayrım (kamuya emredici, özele yol gösterici).

1963-1977

yıllarını kapsayan ilk perspektif plan, Beş Yıllık Kalkınma Planlarının temel stratejik çerçevesini oluşturmuştur.

Adım Adım Çözüm

Planlama Hiyerarşisini Analiz Et

1960-1980

dönemi planlaması üç katmanlıdır:

15

yıllık Perspektif Plan (Strateji),

5

yıllık Kalkınma Planları (Hedef) ve Yıllık Programlar (Uygulama).

Planlamanın zaman ufkunu ve sistematik yapısını anlamak için gereklidir.

Planların Hukuki Niteliğini Belirle

Karma ekonominin bir gereği olarak planlar kamu sektörü için bağlayıcı/emredici; özel sektör için teşvikler yoluyla yönlendirici/yol göstericidir.

Planın uygulama gücünü ve sektörlere etkisini ayırt etmek gerekir.

Dönemin Temel İktisadi Stratejisini Kontrol Et

1960-1980

dönemi, dışa kapalı ve yerli üretimi koruyan İthal İkameci Sanayileşme (

İİS

) dönemidir.

İhracata dayalı model (serbestleşme) ancak

1980

sonrası başlamıştır.

Anahtar Kavram

Planlı Kalkınma ve İthal İkameci Sanayileşme Hiyerarşisi

İpuçları

1960-1980

dönemi planlarının kamu ve özel sektör için aynı hukuki bağlayıcılıkta olup olmadığını düşünün.

Dönemin sanayileşme stratejisinin ithalata mı yoksa ihracata mı dayalı olduğunu hatırlayın.

Beş yıllık planların üzerinde daha uzun vadeli (stratejik) bir planlama katmanı olup olmadığını (Perspektif Plan) araştırın.

Daha Fazla Pratik

İthal İkameci Sanayileşme modelinin

1970

'li yılların sonunda neden 'döviz darboğazına' girdiğini araştırarak konuyu pekiştirebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru