Türkiye'de 1960-1980 dönemini kapsayan planlı kalkınma sürecinde benimsenen İthal İkameci … — KPSS İktisat

Türkiye'de 1960-1980 dönemini kapsayan planlı kalkınma sürecinde benimsenen İthal İkameci Sanayileşme ( $İİS$ ) stratejisinin; özellikle 1970'li yılların ikinci yarısında 'zor aşama' olarak adlandırılan ara ve sermaye malları üretimine geçişte başarısız olmasının temel yapısal nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

İthal ikamesi yapılan sanayi kollarının üretim süreçlerinde ithal girdi ve makine bağımlılığının sürmesi ve döviz gelirlerinin bu ithalatı karşılayamamasıCevap
B
Planlı dönemde sanayi yatırımlarının sadece dayanıksız tüketim mallarına odaklanması ve ağır sanayi hamlesinin kalkınma planlarında tamamen göz ardı edilmesi
C
Kalkınma planlarının hukuki niteliği gereği, sanayi yatırımlarının hem kamu hem de özel sektör için emredici (zorunlu) tutulmasının girişimciliği engellemesi
D
1970 devalüasyonunun yerli sanayi ürünlerinin dış rekabet gücünü artırması sonucunda iç piyasada sanayi ürünleri kıtlığının yaşanması
E
Geleneksel tarım ürünleri ihracatının sanayi sektörünü korumak amacıyla tamamen yasaklanması sonucu dış ticaret dengesinin bozulması

Cevap

İthal ikamesi yapılan sanayi kollarının üretim süreçlerinde ithal girdi ve makine bağımlılığının sürmesi ve döviz gelirlerinin bu ithalatı karşılayamaması

Doğru seçenek olan sanayi kollarının ithal girdi bağımlılığı, Türkiye'nin 1960-1980 dönemindeki sanayileşme tecrübesinin en temel sorunudur. İthal ikamesi 'kolay aşama' olan tüketim mallarında başarılı olmuş ancak bu üretim için gereken ara ve sermaye mallarının ithalatla karşılanması, dış ticaret açığını ve döviz ihtiyacını kronikleştirmiştir. İhracatın (özellikle kur politikası nedeniyle) bu ihtiyacı karşılayamaması stratejik bir tıkanıklığa yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

İthal İkameci Sanayileşme (İİS) mantığını analiz etme

İİS, daha önce ithal edilen malların (başta tüketim malları) gümrük duvarları ve kotalarla korunarak yurt içinde üretilmesini hedefler.

Stratejinin temel amacını anlamak için gereklidir.

Üretim yapısını ve girdi ihtiyacını değerlendirme

Tüketim malları içeride üretilmeye başlandığında, bu üretimi gerçekleştirmek için gerekli olan makine, teçhizat, ara malı ve enerjinin ithal edilmesi zorunluluğu ortaya çıkar.

Üretimin dışa bağımlı niteliğini tespit etmek için gereklidir.

Döviz arz ve talep dengesini inceleme

Aşırı değerli kur politikası ihracatı caydırırken, sanayinin ithal girdi talebi döviz ihtiyacını artırır. Bu durum 'Döviz Darboğazı'na yol açar.

1970'lerin sonundaki ekonomik krizin temel nedenini belirlemek için gereklidir.

Stratejik tıkanıklığı sonuçlandırma

Döviz bittiğinde ithal girdi alınamaz, bu da sanayi üretiminin durmasına (stagflasyon) ve İİS modelinin iflasına neden olur.

Zor aşamadaki başarısızlığın yapısal nedenini doğrular.

Anahtar Kavram

İthal İkameci Sanayileşmenin Yapısal Tıkanıklığı (Döviz Darboğazı)

İpuçları

İthal ikameci modelde yerli üretim yapmak için hangi girdilere ihtiyaç duyulduğunu ve bu girdilerin nereden geldiğini düşünün.

Üretim için gerekli olan makineler yurt içinde mi üretiliyordu yoksa dışarıdan mı alınıyordu? Bu durum döviz dengesini nasıl etkiler?

İİS modelinin çöküşüne neden olan 'Döviz Darboğazı' kavramı, sanayinin dışa bağımlı girdi yapısı ile doğrudan ilgilidir.

Daha Fazla Pratik

1960-1980 dönemindeki bu tıkanıklığın 24 Ocak 1980 Kararları ile hangi sanayileşme modeline geçişi zorunlu kıldığını araştırabilirsiniz.

Tahmini Süre:2m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru