Soru

Zorluk: Orta1960-1980 Dönemi: Planlı Kalkınma ve İthal İkameci Sanayileşme

Türkiye'de 196019801960-1980 yılları arasında uygulanan Planlı Kalkınma ve İthal İkameci Sanayileşme (I˙I˙SİİS) stratejisi kapsamında, özellikle 19701970 yılına gelindiğinde dış ödemeler dengesinde yaşanan ciddi tıkanıklığın ve 1010 Ağustos 19701970 devalüasyonuna gidilmesinin temel yapısal nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Sanayileşmenin ara ve yatırım malları ithalatına bağımlı yapısı nedeniyle ortaya çıkan kronik döviz darboğazıCevap
  2. B
    İhracata yönelik sanayileşme modeline geçilmesiyle birlikte yerli üretimin dünya pazarlarındaki rekabet gücünü tamamen kaybetmesi
  3. C
    Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı'nın (196319671963-1967) sanayi yerine sadece tarımsal modernizasyonu hedeflemesi sonucu sanayi üretiminin durma noktasına gelmesi
  4. D
    2424 Ocak Kararları ile tüm ithalat kısıtlamalarının kaldırılmasının yarattığı ani dış ticaret açığı
  5. E
    Merkezi yönetim bütçe açığının sadece emisyon (para basımı) yoluyla finanse edilmesi sonucu ortaya çıkan bütçe disiplinsizliği

Cevap

Sanayileşmenin ara ve yatırım malları ithalatına bağımlı yapısı nedeniyle ortaya çıkan kronik döviz darboğazı
Doğru seçenek olan ara ve yatırım malları ithalatına bağımlılık ifadesi, 196019801960-1980 döneminin en temel yapısal sorununu tanımlar. İthal ikameci modelde, tüketim malları içeride üretilirken bu üretimi gerçekleştirecek olan fabrikaların ihtiyacı olan makineler ve ham maddeler dışarıdan alınmaya devam edilmiştir. İhracatın düşük kalması bu ithalatın finansmanını imkansız hale getirmiş ve 'döviz darboğazı' denilen krizlere yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Dönemin iktisat politikasını belirle.
Bu dönemde 'İthal İkameci Sanayileşme' (I˙I˙SİİS) stratejisi uygulanmıştır.
196019801960-1980 dönemi planlı kalkınma ve iç piyasaya dönük korumacı bir yapıdadır.
2
Stratejinin işleyişindeki yapısal sınırı analiz et.
'Kolay' aşamadan 'zor' aşamaya (ara ve yatırım malları üretimi) geçişte dışa bağımlılığın arttığı görülür.
Yerli sanayinin üretim yapabilmesi için gerekli olan girdi ve teknolojinin ithal edilmesi zorunludur.
3
19701970 yılındaki krizin nedenini bu bağımlılıkla ilişkilendir.
İthalat faturası artarken, ihracat gelirlerinin yetersiz kalması sonucu döviz darboğazı yaşandığı sonucuna ulaşılır.
Dış ödemeler dengesindeki bu kronik açık, 1010 Ağustos 19701970 devalüasyonunu zorunlu kılmıştır.

Anahtar Kavram

İthal İkameci Sanayileşme ve Döviz Darboğazı İlişkisi

Daha Fazla Pratik

İthal ikameci sanayileşmenin 'kolay' ve 'zor' aşamaları arasındaki farkı belirleyen temel mal gruplarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla