Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorParasal Taban (Rezerv Para) ve Bileşenleri

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) analitik bilançosu hiyerarşisinde; 'Rezerv Para' (Parasal Taban) ve 'Merkez Bankası Parası' arasındaki kavramsal farklar ile bu büyüklüklerin kaynakları (sources) ve kullanım alanları (uses) arasındaki dengeyi analiz eden bir iktisatçı, şu iki işlemin eş zamanlı gerçekleştiği bir dönemi incelemektedir:

I. Hazine, vergi tahsilatları sonucunda bankacılık sisteminden topladığı likiditeyi Merkez Bankası'ndaki mevduat hesabına aktarmıştır.
II. Merkez Bankası, piyasadaki likidite fazlasını çekmek (sterilizasyon) amacıyla portföyündeki Devlet İç Borçlanma Senetlerini (DİBS) bankalara doğrudan satmıştır.

Bu işlemler sonucunda, emisyon hacminin ve 'Net Dış Varlıklar' (NDVNDV) kaleminin değişmediği varsayıldığında; 'Parasal Taban' (HH) ve 'Net İç Varlıklar' (NI˙VNİV) kalemlerindeki değişim aşağıdakilerin hangisinde doğru olarak verilmiştir?

  1. Parasal Taban azalır, Net İç Varlıklar azalır.Cevap
  2. B
    Parasal Taban değişmez, Net İç Varlıklar azalır.
  3. C
    Parasal Taban azalır, Net İç Varlıklar değişmez.
  4. D
    Parasal Taban artar, Net İç Varlıklar artar.
  5. E
    Parasal Taban azalır, Net İç Varlıklar artar.

Cevap

Parasal Taban azalır, Net İç Varlıklar azalır.
Vergi tahsilatı, piyasadan Merkez Bankası'na likidite akışına neden olarak banka rezervlerini ve dolayısıyla yükümlülük tarafındaki Parasal Taban'ı azaltır; bu likidite kamu mevduatına dönüştüğü için aktif taraftaki Net İç Varlıklar (NİV) bu aşamada etkilenmez. Ancak Merkez Bankası'nın DİBS satması, hem aktif taraftaki menkul kıymet varlıklarını (NI˙VNİV) hem de pasif taraftaki rezervleri (HH) eş zamanlı olarak azalttığı için sonuç olarak her iki kalem de düşüş gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci işlemin (vergi tahsilatı) etkisini analiz etme
Rezerv Para (H) ↓\downarrow, Kamu Mevduatı ↑\uparrow, NI˙VNİV Değişmez
Hazine vergi topladığında, bankaların Merkez Bankası'ndaki rezervleri (pasif) azalırken Hazine'nin mevduatı (pasif) aynı oranda artar. Rezerv Para tanımına kamu mevduatı dahil olmadığı için HH azalır. Ancak NI˙V=H+Kamu Mevduatı−NDVNİV = H + \text{Kamu Mevduatı} - NDV denklemine göre, pasif taraftaki toplam değişim sıfır olduğu için NI˙VNİV değişmez.
2
İkinci işlemin (DİBS satışı) etkisini analiz etme
NI˙VNİV (DİBS Portföyü) ↓\downarrow, Rezerv Para (H) ↓\downarrow
Merkez Bankası bankalara DİBS sattığında, aktif taraftaki menkul kıymet cüzdanı (dolayısıyla NI˙VNİV) küçülür. Bunun karşılığında bankaların rezervleri (pasif taraf - Rezerv Para) de azalır. Bu işlem bilançoyu iki taraflı daraltır.
3
Nihai durumu belirleme
Hem HH hem de NI˙VNİV azalır
Birinci işlem HH'yi azaltıp NI˙VNİV'yi sabit bırakırken, ikinci işlem hem HH'yi hem de NI˙VNİV'yi azaltmıştır. Neticede her iki büyüklük de başlangıç seviyesinin altına inmiştir.

Anahtar Kavram

TCMB Analitik Bilançosu Kaynak-Kullanım Dengesi

Daha Fazla Pratik

Merkez Bankası'nın kamu mevduatı karşılığında döviz satması durumunda NDVNDV, HH ve NI˙VNİV arasındaki değişimi analiz ediniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Parasal Taban (Rezerv Para) ve Bileşenleri

Bu konudan daha fazla soru