Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorParasal Taban (Rezerv Para) ve Bileşenleri

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) analitik bilançosu hiyerarşisi ve parasal taban (rezerv para) tanımları çerçevesinde; Merkez Bankası'nın açık piyasa işlemleri (APİ) kapsamında piyasadan doğrudan DİBS satın alarak sisteme likidite enjekte etmesine rağmen, aynı dönemde rezerv para toplam hacminin daralmasına neden olabilecek gelişme aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Bankacılık sistemindeki vadesiz mevduat hacminin artması sonucunda bankaların Merkez Bankası nezdinde daha fazla zorunlu karşılık tesis etmesi
  2. Hazinenin vergi tahsilatlarını artırarak bu tutarları Merkez Bankası nezdindeki kendi mevduat hesabında tutmaya başlamasıCevap
  3. C
    Ekonomik birimlerin nakit tercihlerinin artması sonucunda emisyon miktarının (dolaşımdaki para) banka rezervleri aleyhine yükselmesi
  4. D
    Merkez Bankası'nın ticari bankalara sağladığı reeskont kredisi limitlerini ve kullanım hacmini artırması
  5. E
    Bankaların ellerindeki serbest rezervleri bankalar arası para piyasasında diğer bankalara borç vererek değerlendirmesi

Cevap

Hazinenin vergi tahsilatlarını artırarak bu tutarları Merkez Bankası nezdindeki mevduat hesabında tutması, parasal tabanı daraltan bir işlemdir.
Parasal taban (H), Merkez Bankası analitik bilançosunun pasifinde 'Rezerv Para' kalemi altında izlenir. Hazinenin Merkez Bankası nezdindeki mevduatı ise rezerv paraya dahil olmayan bir pasif kalemdir. Kamu birimleri vergi topladığında, bu fonlar ticari bankalardaki rezervlerden (pasif/rezerv para) çıkarak Hazinenin Merkez Bankası'ndaki hesabına (pasif/rezerv para dışı) geçer. Bu durum, Merkez Bankası APİ ile piyasaya likidite verse bile, eğer vergi tahsilatı bu enjeksiyondan büyükse parasal tabanın net bazda daralmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
Parasal tabanın (Rezerv Para) bileşenlerini tanımla.
H=C+RH = C + R (Burada CC dolaşımdaki para, RR ise banka rezervleridir).
Değişimin toplam hacim mi yoksa bileşim üzerinde mi olduğunu anlamak için tanım gereklidir.
2
Analitik bilanço üzerinden kaynakları (aktif) ve kullanım alanlarını (pasif) ilişkilendir.
H=NetDıs\cVarlıklar(NDV)+NetI˙c\cVarlıklar(NI˙V)H = Net Dış Varlıklar (NDV) + Net İç Varlıklar (NİV).
Merkez Bankası işlemlerinin parasal tabana etkisini bilanço denkliği üzerinden izlemek gerekir.
3
Açık Piyasa İşlemlerinin (APİ) etkisini analiz et.
Doğrudan DİBS alımı →\rightarrow Aktif (DİBS Portföyü) ↑\uparrow →\rightarrow Pasif (Rezerv Para) ↑\uparrow.
Soruda verilen genişletici işlemin yönü budur.
4
Hazinenin mevduat hesabının etkisini analiz et.
NI˙V=(KamuyaAc\cılanKrediler−KamuMevduatı)+BankalaraKrediler+API˙NİV = (Kamuya Açılan Krediler - Kamu Mevduatı) + Bankalara Krediler + APİ.
Hazinenin Merkez Bankası nezdindeki mevduatı rezerv paraya dahil değildir; bu kalemin artması NI˙VNİV üzerinden HH'yi azaltır.

Anahtar Kavram

Parasal Tabanın Kaynakları ve Hazine İşlemlerinin Likidite Etkisi

İpuçları

1
Parasal tabanın formülünü (H=C+RH = C + R) hatırlayın ve hangi kalemlerin bu tanımın dışında kaldığını düşünün.
2
Merkez Bankası'nın analitik bilançosunda Hazinenin mevduat hesabı bir 'pasif' kalemdir ancak 'Rezerv Para' hiyerarşisinin içinde yer almaz.
3
Piyasadan Merkez Bankası'na para 'sızıntısı' yaratan (kamu mevduatı gibi) işlemler, aktif taraftaki genişletici işlemleri dengeleyebilir veya aşabilir.

Daha Fazla Pratik

Hazinenin vergi toplamasının para çarpanı üzerindeki etkisini ve bunun para arzına (M1/M2) yansımasını inceleyin.

Alternatif Yöntem

Net İç Varlıklar (NİV) denklemini kullanarak kamu mevduatının etkisini matematiksel olarak görün: ΔH=ΔNDV+ΔAPI˙+ΔKrediler−ΔKamuMevduatı\Delta H = \Delta NDV + \Delta APİ + \Delta Krediler - \Delta Kamu Mevduatı. Eğer ΔKamuMevduatı>ΔAPI˙\Delta Kamu Mevduatı > \Delta APİ ise ΔH<0\Delta H < 0 olur.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Parasal Taban (Rezerv Para) ve Bileşenleri

Bu konudan daha fazla soru