Soru

Zorluk: ZorParasal Taban (Rezerv Para) ve Bileşenleri

Merkez Bankasının açık piyasa işlemleri (APİ) çerçevesinde bankacılık sistemine doğrudan devlet iç borçlanma senedi (DİBS) satışı gerçekleştirmesi durumunda, TCMB analitik bilançosu kalemleri ve parasal taban (BB) üzerindeki etkiye ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Merkez Bankasının aktifindeki iç varlıklar azalırken, pasifindeki bankalar mevduatı (rezervler) azalır ve parasal taban daralır.Cevap
  2. B
    Merkez Bankasının aktifindeki dış varlıklar artarken, pasifindeki emisyon hacmi azalır ve parasal taban toplam büyüklüğü değişmez.
  3. C
    Bankacılık sisteminin serbest rezervleri artacağı için para çarpanı yükselir ve bu durum parasal tabanın genişlemesine neden olur.
  4. D
    İşlem sonucunda sadece dar para arzı (M1M1) azalır; parasal taban bileşenleri sadece hanehalkı nakit talebine duyarlı olduğundan etkilenmez.
  5. E
    Merkez Bankasının yükümlülüklerindeki kamu mevduatı artarken emisyon hacmi azalır, dolayısıyla parasal tabanın kompozisyonu değişse de toplamı sabit kalır.

Cevap

Merkez Bankasının aktifindeki iç varlıklar azalırken, pasifindeki bankalar mevduatı (rezervler) azalır ve parasal taban daralır.
Merkez Bankası piyasaya (bankalara) DİBS sattığında, bu kağıtlar karşılığında bankaların Merkez Bankası nezdinde tuttuğu mevduat hesaplarından (rezervlerden) çekim yapılır. Bu durum Merkez Bankası bilançosunun aktifindeki iç varlıklar kalemini (menkul kıymetler) azaltırken, pasifindeki bankalar mevduatını da aynı oranda azaltır. Parasal taban (B=C+RB = C + R), emisyon ve rezervlerin toplamı olduğu için rezervlerdeki bu azalış toplam parasal tabanın daralmasına neden olur.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirle
Merkez Bankası bankalara kağıt (DİBS) satıp piyasadan nakit/likidite çekmektedir.
Açık Piyasa İşlemleri (APİ) kapsamında yapılan satışlar, piyasadaki para miktarını azaltmaya yönelik daraltıcı bir işlemdir.
2
Merkez Bankası bilançosu üzerindeki etkiyi analiz et
Aktifteki 'İç Varlıklar' (Menkul Kıymetler) azalır; Pasifteki 'Bankalar Mevduatı' (Rezervler) azalır.
Bankalar aldıkları kağıtların bedelini Merkez Bankası nezdindeki rezerv hesaplarından öderler.
3
Parasal taban formülüne uygula
B=C+RB = C + R formülünde RR (rezervler) azaldığı için BB (parasal taban) azalır.
Parasal taban (H veya B), emisyon (C) ve banka rezervlerinin (R) toplamından oluşur.

Anahtar Kavram

Parasal Taban ve Açık Piyasa İşlemleri İlişkisi
Bu soruyu puanla