Finansal teknolojilerdeki gelişmeler ve dijital ödeme sistemlerinin (mobil bankacılık, tem… — KPSS İktisat

Finansal teknolojilerdeki gelişmeler ve dijital ödeme sistemlerinin (mobil bankacılık, temassız ödeme vb.) toplum genelinde yaygınlaşması sonucunda, hanehalkının nakit tercih oranının ( $c$ ) kalıcı olarak azaldığı varsayılmaktadır. Ekonomideki diğer değişkenler (zorunlu karşılık oranı $r$ ve serbest rezerv oranı $e$ ) sabitken, bu gelişmenin para çarpanı ( $m$ ) üzerindeki etkisi ve temel gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Para çarpanı artar; çünkü bankacılık sisteminden nakit sızıntısının azalması, bankaların kaydi para yaratma kapasitesini güçlendirir.Cevap
B
Para çarpanı azalır; çünkü hanehalkının daha az nakit tutması, merkez bankasının bastığı emisyon miktarını ve dolayısıyla parasal tabanı doğrudan daraltır.
C
Para çarpanı değişmez; çünkü nakit tercih oranı sadece para talebiyle ilgilidir ve para arzı sürecini belirleyen katsayıları etkilemez.
D
Para çarpanı azalır; çünkü dijitalleşme bankaların likidite ihtiyacını artırarak serbest rezerv oranlarının yükselmesine neden olur.
E
Para çarpanı artar; ancak bu artış sadece Merkez Bankası'nın zorunlu karşılık oranlarını ( $r$ ) eş zamanlı olarak düşürmesiyle gerçekleşebilir.

Cevap

Para çarpanı artar; çünkü nakit sızıntısının azalması bankacılık sisteminin kaydi para yaratma potansiyelini güçlendirir.

Para çarpanı (

m = \frac{1 + c}{c + r + e}

) formülünde payda kısmında yer alan sızıntı kalemlerinden biri nakit tercih oranıdır (

c

). Dijitalleşme ile

c

oranının azalması, bankacılık sisteminden dışarı çıkan nakit miktarının azalması anlamına gelir. Bu durum, bankaların ellerine geçen mevduatın daha büyük bir kısmını kredi olarak dağıtabilmesine olanak tanır ve böylece 'kaydi para yaratma' süreci daha etkin hale gelerek çarpanı büyütür.

Adım Adım Çözüm

Para çarpanı formülünü tanımlama

m = \frac{1 + c}{c + r + e}

Değişkenlerin çarpan üzerindeki etkisini matematiksel olarak görmek için temel formül gereklidir.

Nakit tercih oranındaki (

c

) değişimin yönünü belirleme

c

↓ (azalmaktadır)

Dijitalleşme, kişilerin cebinde taşıdığı nakdin mevduata oranını düşürür.

Matematiksel türev veya değişim analizi yapma

\frac{\partial m}{\partial c} < 0

olduğu için

c

azaldığında

m

artar.

r+e < 1

olduğu sürece

c

ile

m

arasında ters yönlü bir ilişki vardır. Nakit, bankacılık sisteminden bir sızıntıdır.

İktisadi yorumu sonuçlandırma

Sızıntı (nakit) azaldığı için bankalar daha fazla kredi açabilir, bu da para arzını ve çarpanı büyütür.

Sisteme dönen her bir birim mevduat, rezervler düşüldükten sonra tekrar krediye dönüşerek para yaratma sürecini hızlandırır.

Anahtar Kavram

Para Çarpanı ve Sızıntılar (Leakages)

İpuçları

Para çarpanı formülünü (

m = (1+c)/(c+r+e)

) hatırlayın. Formülde

c

düştüğünde değerin nasıl değişeceğini düşünün.

Bankacılık sistemindeki 'sızıntı' kavramını düşünün. Kişiler paralarını nakit olarak ceplerinde tutmak yerine bankada mevduat olarak tutarlarsa, bankalar daha fazla kredi verebilir mi?

Daha Fazla Pratik

Nakit tercih oranının (

c

) artması durumunda Merkez Bankası'nın para arzını sabit tutmak için zorunlu karşılık oranlarını (

r

) ne yönde değiştirmesi gerektiğini analiz edin.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Konular

Bu konudan daha fazla soru