Para arzı sürecinde, merkez bankası tarafından kontrol edilen parasal tabanın (H) para arz… — KPSS İktisat

Para arzı sürecinde, merkez bankası tarafından kontrol edilen parasal tabanın ( $H$ ) para arzına ( $M$ ) dönüşme hızını belirleyen para çarpanı ( $k$ ), çeşitli ekonomik birimlerin kararlarına bağlı olarak değişim göstermektedir.

Buna göre, para çarpanı ( $k = \frac{1+c}{c+r+e}$ ) ve onu belirleyen değişkenler arasındaki ilişkiye dair aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Hanehalkının likidite tercihinin artması sonucu nakit tercih oranının ( $c$ ) yükselmesi, bankacılık sistemine fon akışını azaltarak para çarpanını düşürür.Cevap
B
Ticari bankaların rezervlerini borç olarak verme eğiliminin artması sonucu serbest rezerv oranının ( $e$ ) azalması, para çarpanını küçültücü etki yapar.
C
Merkez bankasının reeskont faiz oranlarını düşürerek bankaları likit kalmaya teşvik etmesi, serbest rezerv oranını ( $e$ ) azaltarak para çarpanını artırır.
D
Piyasa faiz oranlarının yükselmesi, parayı nakit olarak tutmanın fırsat maliyetini azaltarak nakit tercih oranının ( $c$ ) artmasına ve çarpanın küçülmesine yol açar.
E
Parasal taban ( $H$ ) miktarındaki bir artış, çarpan katsayısının değerini doğrudan yükselterek para arzının genişlemesine neden olur.

Cevap

Hanehalkının likidite tercihinin artması sonucu nakit tercih oranının yükselmesi, bankacılık sistemine fon akışını azaltarak para çarpanını düşürür.

Hanehalkı daha fazla nakit tutmayı tercih ettiğinde (

c

artışı), bankalara yatırılan mevduat azalır. Bankalar ellerine geçen mevduat üzerinden kredi (kaydi para) yarattıkları için, mevduat tabanının daralması para çarpanının değerini düşürür. Formülde de görüleceği üzere

c

değişkenindeki artış paydayı paydan daha fazla büyüterek

k

değerini küçültür.

Adım Adım Çözüm

Para çarpanı formülünü yazınız.

k = \frac{1+c}{c+r+e}

Çarpanın hangi değişkenlere bağlı olduğunu ve bu değişkenlerin pay/payda konumunu görmek gerekir.

Nakit tercih oranının (

c

) çarpan üzerindeki etkisini matematiksel olarak inceleyiniz.

\frac{\partial k}{\partial c} = \frac{r+e-1}{(c+r+e)^2}

Genellikle

(r+e) < 1

olduğu için türev negatiftir. Yani

c

arttıkça

k

azalır.

Ekonomik mantık çerçevesinde bankacılık sistemi dışına sızıntıları değerlendiriniz.

Nakit tercihi (c), zorunlu karşılık (r) ve serbest rezerv (e) oranlarındaki artışlar, sızıntı niteliğinde olup para yaratım sürecini yavaşlatır.

Bankaların kredi verebileceği kaynak miktarını azaltan her unsur çarpanı düşürür.

Anahtar Kavram

Para Çarpanının Belirleyenleri ve Ters Yönlü İlişkiler

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru