Soru

Zorluk: Kolay1960-1980 Dönemi: Planlı Kalkınma ve İthal İkameci Sanayileşme

Türkiye'de 19631963 yılında Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planı ile başlayan "Planlı Dönem"de uygulanan kalkınma planlarının hukuki niteliği ve sektörler üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Kalkınma planları kamu sektörü için emredici, özel sektör için ise yol gösterici (teşvik edici) niteliktedir.Cevap
  2. B
    Kalkınma planları hem kamu hem de özel sektör için hukuken tamamen bağlayıcı ve emredici bir yapıdadır.
  3. C
    Kalkınma planları sadece özel sektör yatırımlarını kısıtlamak amacıyla hazırlanmış emredici belgelerdir.
  4. D
    Kalkınma planları 19601960 sonrası dönemde devletin ekonomiden tamamen çekilmesini öngören tavsiye kararlarıdır.
  5. E
    Kalkınma planları sadece tarımsal destekleme alımlarını düzenleyen yol gösterici metinlerdir.

Cevap

Kalkınma planları kamu sektörü için emredici, özel sektör için ise yol gösterici (teşvik edici) niteliktedir.
Doğru yanıt olan seçenek, Türkiye'nin 196019801960-1980 dönemindeki karma ekonomik yapısını tam olarak yansıtmaktadır. Bu dönemde kalkınma planları devletin (kamunun) ne yapacağını kesin olarak belirleyen 'emredici' bir belge iken, özel sektöre müdahale etmek yerine onu teşviklerle sanayileşme hedeflerine çekmeyi amaçlayan 'yol gösterici' bir nitelik taşımaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Planlı dönemin ekonomik modelini belirle.
Karma ekonomi modeli (kamu ve özel sektörün birlikte var olduğu yapı).
19601960 sonrası Türkiye ekonomisi hem devletin üretimde olduğu hem de özel teşebbüsün desteklendiği bir yapıdadır.
2
Planın sektörlere göre uygulama gücünü analiz et.
Kamu için disiplin (emir), özel sektör için motivasyon (rehberlik).
Devlet kendi bütçesini ve yatırımlarını planla kesin olarak sınırlandırırken, özel sektörü vergi iadesi ve kredi gibi araçlarla plana uygun yatırımlara yönlendirir.

Anahtar Kavram

Planlı Kalkınmanın Niteliği (Emredici vs. Yol Gösterici)

İpuçları

1
Türkiye'nin o dönemdeki 'Karma Ekonomi' modelini düşünün.
2
Devlet kendi yatırımlarını planla sınırlar, ancak özel sektörü zorlamak yerine teşvik eder.

Daha Fazla Pratik

İthal ikameci sanayileşmenin 'zor' safhasına geçişte yaşanan döviz darboğazlarını ve 19701970 devalüasyonunu inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Bu soruyu puanla