Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorParasal Taban (Rezerv Para) ve Bileşenleri

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) analitik bilançosu tanımları ve hiyerarşisi dikkate alındığında; aşağıdaki işlemlerden hangisi sonucunda Parasal Taban (HH) büyüklüğü artarken, Merkez Bankası Parası (CBMCBM) büyüklüğünün değişmemesi beklenir?

  1. A
    Merkez Bankası'nın bankacılık sistemine sağladığı reeskont kredileri miktarında artışa gitmesi
  2. Hazinenin, Merkez Bankası nezdindeki mevduat hesabını kullanarak kamu çalışanlarına maaş ödemesi yapmasıCevap
  3. C
    Merkez Bankası'nın piyasadan doğrudan satın alım yoluyla Açık Piyasa İşlemi (APİ) gerçekleştirmesi
  4. D
    Merkez Bankası'nın döviz karşılığı Türk lirası swap piyasasında bankalara Türk lirası likiditesi sağlaması
  5. E
    Bankaların, Merkez Bankası nezdindeki serbest rezervlerinin bir kısmını zorunlu karşılık yükümlülükleri için bloke etmesi

Cevap

Hazinenin, Merkez Bankası nezdindeki mevduat hesabını kullanarak piyasaya ödeme yapması (maaş ödemesi vb.) durumunda Parasal Taban artarken Merkez Bankası Parası sabit kalır.
TCMB analitik bilançosunda Merkez Bankası Parası (CBMCBM); Parasal Taban (HH) ile Kamu Mevduatı'nın toplamına eşittir (CBM=H+Kamu MevduatıCBM = H + \text{Kamu Mevduatı}). Hazine, Merkez Bankası'ndaki hesabından (Kamu Mevduatı) maaş ödemesi yaptığında, Kamu Mevduatı kalemi azalır. Bu para hanehalkı veya firmaların eline geçtiğinde ya nakit (Emisyon) olarak dolaşıma girer ya da banka hesaplarına yatarak bankaların Merkez Bankası'ndaki rezervlerini artırır. Emisyon ve rezervler Parasal Taban'ın (HH) bileşenleri olduğu için HH büyüklüğü artar. Ancak CBMCBM tanımı gereği, bir bileşendeki artış (HH) diğer bileşendeki azalışla (Kamu Mevduatı) tam olarak dengelendiği için CBMCBM toplamı değişmez.

Adım Adım Çözüm

1
TCMB analitik bilanço kalemleri arasındaki hiyerarşik ilişkinin tanımlanması
CBM=H+Kamu MevduatıCBM = H + \text{Kamu Mevduatı} formülünün elde edilmesi
İşlemlerin hangi büyüklüğü etkilediğini belirlemek için pasif taraf hiyerarşisini kurmak gerekir.
2
Hazinenin yaptığı ödemenin bilanço üzerindeki etkisinin analiz edilmesi
Pasif tarafta 'Kamu Mevduatı' kalemi azalırken, bu tutar piyasaya çıktığı için 'Emisyon' veya 'Bankalar Mevduatı' kalemleri artar.
Çift taraflı kayıt sistemi gereği pasif kalemler arasındaki geçişin yönü belirlenmelidir.
3
Değişimlerin parasal büyüklükler üzerindeki net etkisinin hesaplanması
Parasal Taban (HH) 'Emisyon' ve 'Rezervleri' kapsadığı için artar; Merkez Bankası Parası (CBMCBM) ise hem HH'yi hem de 'Kamu Mevduatını' kapsadığı için net değişim sıfır olur.
Tanımlara göre bir kalemin artışı diğerinin azalışıyla dengelenmiş olur.

Anahtar Kavram

TCMB Parasal Büyüklükler Hiyerarşisi

İpuçları

1
TCMB analitik bilançosunda Parasal Taban ile Merkez Bankası Parası arasındaki temel farkın Kamu Mevduatı olduğunu hatırlayın.
2
Hazinenin ödeme yapması durumunda, Merkez Bankası pasifindeki Kamu Mevduatı azalırken, bu tutarın kime ve nereye gittiğini (Emisyon veya Rezervler) düşünün.
3
CBM=H+Kamu MevduatıCBM = H + \text{Kamu Mevduatı} denkleminde, bileşenler arası bir kayma olduğunda toplamın (CBMCBM) sabit kalıp kalmayacağını analiz edin.

Daha Fazla Pratik

Merkez Bankası bilançosunda 'Net Dış Varlıklar' ve 'Net İç Varlıklar' değişimlerinin parasal taban üzerindeki etkilerini inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Analitik bilançonun pasif tarafındaki kalemleri hiyerarşik bir şema olarak çizmek, hangi işlemin hangi katmanı etkilediğini görmeyi kolaylaştırır.
Tahmini Süre:3m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Parasal Taban (Rezerv Para) ve Bileşenleri

Bu konudan daha fazla soru