Examkin

Soru

Zorluk: Orta1960-1980 Dönemi: Planlı Kalkınma ve İthal İkameci Sanayileşme

Türkiye'de 19601960 yılında Devlet Planlama Teşkilatının kurulmasıyla başlayan planlı dönemde uygulanan İthal İkameci Sanayileşme (I˙I˙SİİS) stratejisi kapsamında; dayanıksız tüketim malları üretiminden ara ve yatırım malları üretimine geçişi hedefleyen "zor ithal ikamesi" evresinde karşılaşılan ve süreci krize sürükleyen temel yapısal sorun aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Tarımsal ihracat gelirlerinin, sanayi sektörünün ihtiyaç duyduğu hammadde ithalatını karşılamada yetersiz kalarak bütçe açığı yaratması
  2. Sanayileşme için gerekli olan sermaye ve ara mallarının ithalatına olan bağımlılığın devam etmesi sonucu ortaya çıkan kronik döviz darboğazıCevap
  3. C
    Yerli sanayi ürünlerine yönelik iç talebin, yüksek enflasyon nedeniyle aniden çökerek üretim fazlası ve stok birikimine yol açması
  4. D
    Yabancı sermaye girişlerinin serbest bırakılmasıyla yerli üreticilerin teknolojik olarak rekabet edemeyip piyasadan çekilmesi
  5. E
    2424 Ocak 19801980 Kararlarıyla uygulanan devalüasyonun, ithal girdi maliyetlerini düşürerek sanayi üretimini aşırı kapasiteye ulaştırması

Cevap

Sanayileşme için gerekli olan sermaye ve ara mallarının ithalatına olan bağımlılığın devam etmesi sonucu ortaya çıkan kronik döviz darboğazı
Doğru yanıt olan seçenek, 1960−19801960-1980 dönemindeki sanayileşme modelinin en zayıf noktasını ifade eder. Türkiye, tüketim mallarını yerli üretmeyi başarmış ancak bu üretimi gerçekleştirmek için gereken makine, teçhizat ve petrol gibi ara mallarını ithal etmeye devam etmiştir. İhracatın ihmal edilmesi ve kurun aşırı değerli tutulması, bu ithalatı finanse edecek dövizin bulunamamasına (döviz darboğazı) ve sanayinin durma noktasına gelmesine neden olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
1960−19801960-1980 dönemi stratejisinin temel mantığını analiz etme
Strateji, daha önce ithal edilen tüketim mallarının yerli üretimle ikame edilmesine (İthal İkameci Sanayileşme) dayanır.
Dönemin temel iktisat politikası olan I˙I˙SİİS çerçevesini belirlemek için gereklidir.
2
Sanayileşme evrelerini (Kolay vs. Zor) ayırt etme
Kolay evrede gıda ve tekstil gibi ürünler üretilirken, zor evrede dayanıklı tüketim, ara ve sermaye malları (otomotiv, beyaz eşya vb.) hedeflenir.
Soruda sorulan tıkanıklığın hangi aşamada gerçekleştiğini anlamak için gereklidir.
3
İthal bağımlılığını ve döviz ihtiyacını değerlendirme
Zor ithal ikamesi evresinde, yerli montaj ve üretim için gerekli olan hammadde, teknoloji ve ara malların dışarıdan satın alınması gerekmektedir.
I˙I˙SİİS stratejisinin dış ticaret üzerindeki etkisini saptamak için gereklidir.
4
Döviz arzı sorununu saptama
İhracat teşvik edilmediği ve döviz kuru yapay olarak düşük tutulduğu için yeterli döviz kazanılamaz, bu da döviz darboğazına yol açar.
19701970’lerin sonunda sürecin neden tıkandığını açıklayan temel faktördür.

Anahtar Kavram

İthal İkameci Sanayileşme Paradoksu ve Döviz Darboğazı

İpuçları

1
Sanayileşme stratejisinin dış ticaretle olan ilişkisini ve ithal girdi bağımlılığını düşünün.
2
Bir ülkede üretim yapabilmek için makine ithal etmek zorundaysanız ve ihracatınız azsa en büyük engel ne olur?
3
19701970’li yılların sonunda yaşanan döviz krizlerinin ve '7070 sente muhtaç olma' tabirinin nedenini hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

19701970 Devalüasyonu'nun nedenlerini ve sonuçlarını incelemek, bu dönemdeki tıkanıklığı anlamanıza yardımcı olabilir.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

1960-1980 Dönemi: Planlı Kalkınma ve İthal İkameci Sanayileşme

Bu konudan daha fazla soru