Examkin

Çağdaş İktisat Okulları

108 soru

Soru 21Soru →

İktisadi analize 'işlem maliyetleri' (transactiontransaction costscosts) kavramını dahil ederek Yeni Kurumsal İktisat okulunun temellerini atan ve 19911991 yılında Nobel İktisat Ödülü'ne layık görülen iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ronald Coase

Cevap

Yeni Kurumsal İktisat'ın öncüsü ve işlem maliyetleri kavramının yaratıcısı Ronald Coase'dir.
Ronald Coase, iktisadi faaliyetlerin yürütülmesi sırasında ortaya çıkan arama, pazarlık ve denetim maliyetlerini 'işlem maliyetleri' olarak tanımlayarak Yeni Kurumsal İktisat'ın doğuşuna öncülük etmiştir. 19911991 yılında kazandığı Nobel ödülü de bu katkılarından dolayı verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökündeki anahtar kavramları belirleyin.
'İşlem maliyetleri' ve 'Yeni Kurumsal İktisat' kavramları tespit edildi.
Bu kavramlar doğrudan belirli bir iktisat okulu ve temsilcisi ile ilişkilidir.
2
Bu kavramların literatürdeki ilk ve en önemli temsilcisini hatırlayın.
Ronald Coase'in işlem maliyetleri teorisi ve Nobel ödülü bilgisi ile eşleşme sağlandı.
Coase, piyasada işlem yapmanın bir maliyeti olduğunu savunarak Neoklasik varsayımları eleştirmiştir.

Anahtar Kavram

Yeni Kurumsal İktisat ve İşlem Maliyetleri

İpuçları

1
Bu düşünür, piyasada her alışverişin bedava olmadığını, bilgi toplamanın ve sözleşme yapmanın bir maliyeti olduğunu savunur.
2
'Dışsallıklar' sorununun mülkiyet hakları netleşirse piyasa tarafından çözülebileceğini söyleyen teoremiyle ünlüdür.
3
'Firma'nın varlık nedenini, piyasadaki işlem maliyetlerinden kaçınmak olarak açıklayan 19911991 Nobel ödüllü iktisatçıdır.

Daha Fazla Pratik

Douglas North'un kurumlar ve ekonomik performans arasındaki ilişkiye dair görüşlerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 22Soru →

Kamu Tercihi Teorisi'nin (Public Choice) "siyasal piyasa" analizi çerçevesinde; aktörlerin rasyonel çıkar maksimizasyonu davranışı, NiskanenNiskanen tarafından geliştirilen bürokrasi modeli ve "oy ticareti" (logrollinglogrolling) mekanizması birlikte ele alındığında, demokratik karar alma süreçlerinin çıktılarına ilişkin aşağıdaki çıkarımlardan hangisi bu okulun "kamu başarısızlığı" (government failuregovernment\ failure) tezini en kapsamlı ve doğru şekilde açıklar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Siyasetçilerin seçmen desteği için başvurduğu oy ticareti süreçlerinin, bütçe hacminden kişisel fayda sağlayan bürokratların asimetrik bilgi avantajıyla birleşmesi; kamu harcamalarının toplumsal açıdan optimal (Pareto etkin) seviyenin ötesinde aşırı büyümesine neden olur.

Cevap

Siyasetçilerin oy ticareti ve bürokratların bütçe maksimizasyonu güdüsü ile asimetrik bilgi gücünün birleşerek kamu kesimini Pareto etkin düzeyin ötesinde bir boyuta taşıması.
Kamu Tercihi Teorisi'ne göre, siyasal piyasanın arz tarafında yer alan bürokratlar (Niskanen Modeli uyarınca) bütçe büyüklüğünü maksimize etme eğilimindedir çünkü bütçe büyüdükçe güçleri artar. Siyasetçiler ise belirli seçmen gruplarından destek almak için oy ticareti (logrollinglogrolling) yoluyla toplumsal maliyeti yüksek olan yerel projeleri onaylarlar. Bu iki mekanizmanın etkileşimi, kamu kesiminin toplumsal fayda-maliyet dengesini gözetmeksizin Pareto etkin düzeyin üzerinde büyümesine (Leviathan etkisi) ve kaynak israfına (kamu başarısızlığına) yol açar.

Adım Adım Çözüm

1
Aktörlerin motivasyonlarını belirle
Kamu Tercihi Teorisi'ne göre seçmenler, siyasetçiler ve bürokratlar kendi çıkarlarını (fayda, oy, bütçe) maksimize etmeye çalışırlar.
Teorinin 'metodolojik bireycilik' varsayımı gereği siyasal alandaki aktörlerin piyasa aktörlerinden farklı davranmadığı kabul edilir.
2
Niskanen Bürokrasi Modeli'ni analiz et
Bürokratlar, bütçe hacmi ile güç, statü ve gelirleri arasında pozitif ilişki olduğu için bütçeyi maksimize etmek isterler.
Bürokratlar hizmet sundukları siyasetçilere (sponsorlara) karşı 'asimetrik bilgi' avantajına sahiptirler.
3
Oy ticareti (logrolling) mekanizmasını dahil et
Siyasetçiler, kendi seçim bölgelerine yönelik verimsiz projeleri hayata geçirmek için birbirlerinin projelerine destek verirler.
Bu durum, azınlık çıkar gruplarının fayda sağladığı ancak toplam maliyetin tüm topluma yayıldığı projelerin onaylanmasına yol açar.
4
Sentez ve sonuç çıkarımı yap
Bürokratik genişleme arzusu ve siyasal oy ticareti birleşerek kamu kesiminin optimal (MSB=MSC) noktanın ötesine geçmesine neden olur.
Bu durum Public Choice okulunun 'Kamu Başarısızlığı' (Government Failure) tezinin temel kanıtıdır.

Anahtar Kavram

Siyasal Piyasa ve Kamu Başarısızlığı Sentezi

Daha Fazla Pratik

Bürokrasi modelindeki asimetrik bilgi sorununu 'Asil-Vekil' (Principal-Agent) problemi çerçevesinde tekrar inceleyiniz.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 23Soru →

Modern makroiktisat teorilerinden biri olan Reel İş Döngüsü Teorisi (RBCRBC), piyasaların her zaman dengede olduğunu ve ekonomik dalgalanmaların dışsal reel şoklara verilen optimal tepkiler olduğunu ileri sürer. Bu teorik çerçevede, olumlu bir teknoloji şoku sonrası reel ücretlerdeki geçici yükselişin bireylerin boş zaman tüketiminden vazgeçip daha fazla çalışmaya yönelmelerine neden olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Emeğin zamanlararası ikamesi

Cevap

Reel İş Döngüsü Teorisi'nde istihdam dalgalanmalarını açıklayan temel mekanizma emeğin zamanlararası ikamesidir.
Reel İş Döngüsü Teorisi'ne göre, teknolojik bir gelişme emeğin marjinal verimliliğini artırarak reel ücretlerin yükselmesine neden olur. Rasyonel bireyler, reel ücretlerin yüksek olduğu bu dönemi değerlendirmek için boş zamanlarını azaltıp çalışma sürelerini artırırlar. Bu davranış 'emeğin zamanlararası ikamesi' olarak adlandırılır ve RBC modellerinde istihdamdaki büyük dalgalanmaları açıklayan temel mikro ekonomik temeldir.

Adım Adım Çözüm

1
Teorik çerçeveyi belirle
Söz konusu olan Kydland ve Prescott tarafından geliştirilen Reel İş Döngüsü Teorisi (RBCRBC)'dir.
Soruda bahsedilen reel şoklar ve sürekli piyasa dengesi bu teorinin temel özellikleridir.
2
Şokun kaynağını ve etkisini analiz et
Olumlu teknoloji şoku, emeğin marjinal verimliliğini ve dolayısıyla reel ücretleri (ww) artırır.
Teknolojik ilerleme üretim fonksiyonunu yukarı kaydırarak emeği daha verimli hale getirir.
3
Bireylerin davranışsal tepkisini tanımla
İşçiler, bugünkü yüksek ücreti gelecekteki olası düşük ücretlere göre daha cazip bularak çalışma saatlerini artırırlar (emeğin zamanlararası ikamesi).
RBC teorisinde bireyler rasyoneldir ve çalışma/boş zaman tercihlerini zaman içinde optimize ederler.

Anahtar Kavram

Emeğin Zamanlararası İkamesi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 24Soru →

1970'li yılların sonunda stagflasyon sorununa çözüm olarak geliştirilen ve Robert Mundell ile Arthur Laffer tarafından savunulan "Mundell-Laffer Politika Karması" (Policy Mix) yaklaşımına göre; bir ekonomide fiyat istikrarı ile ekonomik büyümeyi eş anlı olarak sağlayabilmek için uygulanması gereken temel strateji aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Enflasyonla mücadele için sıkı bir para politikası uygulanırken, üretim ve çalışma teşviklerini artırmak için marjinal vergi oranlarının düşürülmesine dayalı bir maliye politikası izlenmelidir.

Cevap

Enflasyonu düşürmek için sıkı para politikası ve üretimi teşvik etmek için düşük marjinal vergi oranlarının kullanıldığı seçenek doğrudur.
Arz Yanlı İktisat, stagflasyondan kurtulmak için para politikasının enflasyonu düşürmek amacıyla 'sıkı', maliye politikasının ise üretim kapasitesini artırmak amacıyla (vergi indirimleri yoluyla) 'genişletici' olması gerektiğini savunur. Bu ikili yapı, hem talebi kontrol eder hem de arzı teşvik ederek büyüme sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Politika araçlarının hedeflerle eşleştirilmesi (Assignment Problem)
Para politikası →\rightarrow Fiyat İstikrarı; Maliye Politikası →\rightarrow Ekonomik Büyüme
Mundell'e göre, her politika aracı en etkili olduğu hedefe yönlendirilmelidir.
2
Enflasyon analizi
Sıkı para politikası (yüksek faiz/düşük para arzı artışı)
Parasal genişlemenin sadece fiyatlar genel düzeyini artıracağı varsayılır.
3
Üretim ve arz analizi
Düşük marjinal vergi oranları
Vergiler; çalışma, tasarruf ve yatırım kararlarını doğrudan etkileyen bir maliyet unsurudur. Vergilerin düşürülmesi 'vergi takozu'nu azaltarak toplam arz eğrisini sağa kaydırır.

Anahtar Kavram

Mundell-Laffer Politika Karması

İpuçları

1
Arz yanlı iktisatçıların vergi oranları ile üretim şevki arasındaki ilişkiye nasıl baktığını hatırlayın.
2
Stagflasyon hem yüksek enflasyon hem de durgunluk demektir; bu nedenle iki farklı soruna iki farklı araç tahsis edilmelidir.
3
Mundell, para politikasının fiyatları, maliye politikasının ise vergiler üzerinden reel sektörü kontrol etmesi gerektiğini savunur.

Daha Fazla Pratik

Laffer Eğrisi'nin 'yasak bölge' kavramı ve vergi oranlarının vergi hasılatı üzerindeki etkilerini inceleyen diğer sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 25Soru →

Yeni Keynesyen iktisat literatüründe rasyonel bekleyişler varsayımı kabul edilmesine rağmen, piyasaların neden her zaman temizlenmediği (market clearing) mikro temelli modellerle açıklanmaktadır. Bu kapsamda geliştirilen "koordinasyon başarısızlıkları" (coordination failures) yaklaşımı, firmaların bireysel olarak optimal kararlar almalarına rağmen makro düzeyde verimsiz bir dengenin oluşabileceğini savunur.

Buna göre, koordinasyon başarısızlıkları modelinde fiyatların yapışkan (sticky) kalmasına ve ekonominin tam istihdam düzeyine dönmekte zorlanmasına neden olan temel mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Firmalar arası stratejik tamamlayıcılık nedeniyle, firmaların fiyatlarını ayarlamak için diğer firmaların da aynı yönde hareket etmesini beklemesi ve bu koordinasyon eksikliğinin nominal katılık yaratması

Cevap

Firmalar arası stratejik tamamlayıcılık gereği, firmaların fiyat ayarlama kararlarında birbirlerini beklemesi ve koordinasyon kurulamaması nedeniyle fiyatların katı kalmasıdır.
Doğru cevap, Yeni Keynesyenlerin nominal katılıkları açıklarken kullandığı stratejik tamamlayıcılık ilişkisine dayanmaktadır. Bu modele göre, bir firma fiyatını ancak diğer firmaların da fiyatlarını değiştireceğinden emin olduğunda değiştirmek ister. Eğer firmalar arasında bu yönde bir koordinasyon sağlanamazsa, toplam talep değişse bile fiyatlar sabit kalma eğilimi gösterir ve ekonomi eksik istihdam dengesinde kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Yeni Keynesyenlerin 'koordinasyon başarısızlığı' kavramını analiz etme
Bu kavram, firmaların kararlarının birbirine bağımlı olduğu bir ortamda, herkesin ortak bir iyileştirme yapamaması durumunu ifade eder.
Yeni Keynesyenler, rasyonel bireylerin neden toplumsal olarak verimsiz bir sonuçta (yapışkan fiyatlar) takılı kaldığını açıklamak isterler.
2
Stratejik tamamlayıcılık (strategic complementarity) mekanizmasını uygulama
Bir firmanın fiyatını düşürmesi, diğer firmalar da düşürürse anlamlıdır; aksi halde firma pazar payı kaybedebilir veya kâr marjı gereksizce düşebilir.
Firmalar arası etkileşim, bireysel rasyonalitenin toplumsal rasyonalite ile çelişmesine yol açar.
3
Nominal katılık ile bağlantı kurma
Fiyatlar genel düzeyindeki değişim, tüm firmaların koordineli hareket etmesini gerektirdiğinden ve bu koordinasyon zor olduğundan fiyatlar 'yapışkan' kalır.
Koordinasyon eksikliği, talep şoklarına karşı fiyatların uyum sağlamasını geciktiren bir mikro temeldir.

Anahtar Kavram

Stratejik Tamamlayıcılık ve Koordinasyon Başarısızlığı
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 26Soru →

Arz Yanlı İktisat (Supply-Side Economics) düşüncesinin temelini oluşturan Laffer Eğrisi analizine göre, vergi oranlarının belirli bir eşik değerin üzerine çıkmasının vergi hasılatını azaltmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bireylerin çalışma, tasarruf ve yatırım yapma teşviklerinin azalması

Cevap

Bireylerin çalışma, tasarruf ve yatırım yapma teşviklerinin azalması
Doğru yanıt olan bireylerin çalışma, tasarruf ve yatırım teşviklerinin azalması, Arz Yanlı İktisat'ın merkezindeki 'teşvik' (incentive) mekanizmasını ifade eder. Laffer Eğrisi'ne göre, vergi oranları optimal noktayı geçtiğinde (yasak bölgeye girildiğinde), vergi yükü o kadar ağırlaşır ki insanlar daha az çalışmayı veya yasal olmayan yollara sapmayı tercih eder; bu da vergi tabanını daraltarak toplam hasılatı düşürür.

Adım Adım Çözüm

1
Laffer Eğrisi'nin temel mantığını kavrayın.
Vergi oranları ile vergi hasılatı arasındaki ilişkiyi gösteren ters 'U' şeklinde bir eğri tanımlanır.
Sıfır ve yüzde yüz vergi oranlarında hasılatın sıfır olacağı varsayılır.
2
Vergi oranlarındaki artışın iki farklı etkisini analiz edin.
Aritmetik etki (oran artışı) ve ekonomik etki (vergi tabanı daralması) belirlenir.
Oranlar aşırı yükseldiğinde ekonomik etki, aritmetik etkiyi bastırır.
3
Teşvik mekanizmasını değerlendirin.
Yüksek vergilerin çalışma şevkini kırarak vergi matrahını küçülttüğü sonucuna varılır.
Arz Yanlı İktisatçılara göre vergi indirimi, üretimi teşvik ederek uzun vadede hasılatı artırabilir.

Anahtar Kavram

Laffer Eğrisi ve Vergi Teşvikleri

Daha Fazla Pratik

Laffer Eğrisi üzerindeki 'optimal vergi oranı' ile 'yasak bölge' kavramlarını bir grafik üzerinden çalışmak konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:45s
Soru 27Soru →

Yeni Kurumsal İktisat yaklaşımının öncülerinden biri olan Douglass North'a göre; bir toplumdaki siyasi, sosyal ve ekonomik etkileşimi şekillendiren, belirsizliği azaltarak işlem maliyetlerini düşüren ve 'oyunun kuralları' (rulesrules ofof thethe gamegame) olarak nitelendirilen temel kavram aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kurumlar

Cevap

Kurumlar
Kurumlar kavramı, Douglass North tarafından toplumdaki bireyler arası etkileşimi sınırlayan ve düzenleyen 'oyunun kuralları' olarak tanımlanmıştır. North'a göre bu kurallar belirsizliği azaltarak işlem maliyetlerini düşürür ve ekonomik kalkınmanın temelini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen 'oyunun kuralları' (rulesrules ofof thethe gamegame) ifadesinin hangi kuramcıya ait olduğunu belirleyin.
Bu ifade Yeni Kurumsal İktisatçı Douglass North'a aittir.
North, ekonomik performansı açıklarken formel ve enformel kuralların önemini vurgulamıştır.
2
Seçeneklerdeki kavramların hangi iktisadi okullara ait olduğunu karşılaştırın.
Say Yasası ve Ücret Esnekliği Klasik Okul, Doğal Düzen Fizyokrasi, Tam Bilgi ise Neoklasik Okul kavramlarıdır.
Doğru seçeneğe ulaşmak için Yeni Kurumsal İktisat'ın ana odağını belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Kurumların Tanımı ve Douglass North
Soru 28Soru →

Kamu Tercihi Teorisi (Public Choice) çerçevesinde; siyasal karar alma sürecinde yer alan aktörlerin, kendileri için öncelikli olan konularda destek sağlamak amacıyla diğer aktörlerin projelerine karşılıklı olarak destek vermeleri ve bu yolla gerçekleştirilen 'oy ticareti' aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Logrolling (Oy Ticareti)

Cevap

Logrolling (Oy Ticareti), siyasal aktörlerin karşılıklı destek yoluyla oy takası yapmalarını ifade eden kavramdır.
Logrolling veya Türkçe karşılığıyla 'Oy Ticareti', Kamu Tercihi Teorisi'nde siyasal aktörlerin kendi projelerini yasalaştırmak için diğer aktörlerin projelerine destek vermesi şeklinde gerçekleşen bir rasyonel takas mekanizmasıdır. Bu durum, siyasal piyasanın işleyiş biçimlerinden biri olarak kabul edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Siyasal piyasa kavramını analiz etme
Kamu Tercihi Teorisi'nin siyaseti bir pazar gibi gördüğü ve aktörlerin takas (exchange) yaptığı belirlenir.
Teorinin temel varsayımı olan rasyonel çıkar maksimizasyonu siyasal süreçte 'takas' mekanizmalarını doğurur.
2
Karşılıklı destek ve oy takası kavramını eşleştirme
Birden fazla projenin onaylanması için aktörlerin birbirine destek vermesinin 'Logrolling' olduğu tespit edilir.
Logrolling, özellikle parlamenter süreçlerde azınlıkta kalan tercihlerin birleşerek çoğunluk oluşturmasını sağlayan temel bir Kamu Tercihi kavramıdır.

Anahtar Kavram

Siyasal piyasada rasyonel takas ve Logrolling

Daha Fazla Pratik

Logrolling mekanizmasının kamu harcamaları üzerindeki genişletici etkisini ve 'paralı askerlik' (logrolling yan etkisi) gibi sonuçlarını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 29Soru →

İktisadi dalgalanmaların temel nedeninin para arzındaki düzensiz değişmeler olduğunu ileri süren ve merkez bankasının para arzını ekonominin büyüme hızına paralel olarak sabit bir oranda artırmasını (kk-yüzde kuralı) öneren iktisat okulu aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Monetarizm (Parasalcı Okul)

Cevap

Para arzının sabit bir oranda artırılması gerektiğini savunan iktisat okulu Monetarizm'dir.
Monetarist okulun kurucusu Milton Friedman, ekonomik istikrarsızlıkların temelinde para arzındaki öngörülemeyen dalgalanmaların yattığını savunur. Bu nedenle, para politikasının takdir yetkisinden çıkarılıp, para arzının yıllık GSYH büyüme hızına eşit sabit bir oranda (kk-yüzde kuralı) artırılmasını önermiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen temel anahtar kavramları belirle.
Anahtar kavramlar: 'Para arzındaki düzensiz değişmeler', 'k-yüzde kuralı' ve 'sabit oranda artış'.
Bu kavramlar belirli bir iktisadi düşünce okulunun karakteristik özellikleridir.
2
Bu kavramların hangi iktisatçı ve okul ile özdeşleştiğini hatırla.
Milton Friedman ve Monetarist (Parasalcı) okul bu görüşlerin öncüsüdür.
Friedman, para arzının politikacıların keyfi kararlarından kurtarılması için sabit bir kurala bağlanması gerektiğini savunmuştur.

Anahtar Kavram

Monetarist Para Politikası ve k-yüzde Kuralı

İpuçları

1
Enflasyonun parasal bir olgu olduğunu savunan okulu düşünün.
2
Milton Friedman'ın kurucusu olduğu iktisadi düşünce akımını hatırlayın.

Daha Fazla Pratik

Monetaristlerin uyarlayıcı beklentiler (adaptive expectations) varsayımını nasıl kullandığını inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 30Soru →

Yeni Keynesyen iktisat literatüründe, işverenlerin çalışanlarına piyasada oluşan denge ücretinin üzerinde bir ücret ödeyerek işçilerin işten ayrılma oranlarını düşürmeyi, iş disiplinini sağlamayı ve üretim verimliliğini artırmayı amaçladıkları mikro tabanlı açıklama aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Etkin ücret teorisi

Cevap

Etkin ücret teorisi, Yeni Keynesyen iktisatçıların ücret katılıklarını açıklamak için kullandıkları mikro temelli bir yaklaşımdır.
Etkin ücret teorisi, Yeni Keynesyen iktisatçıların ücretlerin neden piyasa denge düzeyine inmediğini açıklamak için kullandıkları bir mikro temeldir. Bu teoriye göre, firmalar denge ücretinin üzerinde ödeme yaptıklarında işçilerin işten kaytarma maliyeti artar, moral ve motivasyon yükselir, böylece firmanın birim maliyetleri düşer.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen mikro temelli açıklamanın temel özelliğini belirlemek.
İşverenlerin denge ücretinin üzerinde ödeme yaparak verimlilik artışı hedeflemesi.
Yeni Keynesyenlerin 'neden ücretler düşmüyor?' sorusuna verdikleri temel cevaplardan biri budur.
2
Bu tanıma uyan iktisadi kavramı seçenekler arasından teşhis etmek.
Etkin ücret teorisi (Efficiency Wage Theory).
Yüksek ücretin işçinin fırsat maliyetini artırarak daha sıkı çalışmasını sağladığı düşüncesi bu teorinin özüdür.

Anahtar Kavram

Yeni Keynesyen iktisatta ücret katılığı ve etkin ücret teorisi.
Soru 31Soru →

Yeni Kurumsal İktisat ekolünün mikro temellerini ve firma teorisini geliştiren Oliver Williamson'ın "İşlem Maliyeti İktisadı" (TransactionTransaction CostCost EconomicsEconomics) analizine göre; ekonomik işlemlerin piyasa mekanizması yerine hiyerarşik bir yapı (firma) içinde organize edilmesini zorunlu kılan "davranışsal varsayımlar" ile "işlem özellikleri" arasındaki temel etkileşim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınırlı rasyonellik ve belirsizlik etkileşimi ile fırsatçı davranış ve varlık özgüllüğü birlikteliği

Cevap

Sınırlı rasyonellik ve belirsizlik etkileşimi ile fırsatçı davranış ve varlık özgüllüğü birlikteliği
Oliver Williamson'ın modelinde, piyasa yerine firmanın (hiyerarşinin) tercih edilmesinin temel nedeni dört değişkenin etkileşimidir: Sınırlı rasyonellik belirsizlik altında tam bir sözleşme yazılmasını imkansız kılar. Varlık özgüllüğü ise tarafları birbirine bağımlı hale getirir; bu durumda fırsatçı davranış sergileyen tarafın diğerini sömürme riski doğar. Bu riskleri yönetmek için işlem hiyerarşik bir yapıya taşınır.

Adım Adım Çözüm

1
Davranışsal varsayımları tanımla
Sınırlı rasyonellik (bilgi işleme kapasitesinin sınırı) ve fırsatçı davranış (çıkar maksimizasyonu için hileye başvurma potansiyeli).
Yeni Kurumsal İktisat, Neoklasik iktisadın "homo economicus" varsayımını esnetir.
2
İşlem özelliklerini tanımla
Belirsizlik (geleceğin öngörülememesi) ve varlık özgüllüğü (yatırımın belirli bir işleme veya partnere bağlı kalması).
İşlemin niteliği, hangi yönetim yapısının (piyasa vs. firma) daha az maliyetli olduğunu belirler.
3
Değişkenlerin etkileşimini analiz et
(Sınırlı Rasyonellik + Belirsizlik) nedeniyle tam sözleşmeler yapılamaz. (Fırsatçı Davranış + Varlık Özgüllüğü) nedeniyle partnerlerden biri diğerini rehin alabilir (hold−uphold-up problemproblem).
Bu iki grup değişken aynı anda var olduğunda piyasa başarısız olur.
4
Kurumsal sonucu belirle
İşlem maliyetlerini minimize etmek için bu işlem piyasadan çekilir ve firma bünyesinde (hiyerarşi) gerçekleştirilir.
Hiyerarşi, kontrol ve denetim mekanizmalarıyla fırsatçı davranışı sınırlar.

Anahtar Kavram

İşlem Maliyeti İktisadı ve Yönetişim Yapıları

İpuçları

1
Williamson'ın analizinde 'Varlık Özgüllüğü' (AssetAsset SpecificitySpecificity) kavramı piyasa başarısızlığının anahtarıdır.
2
Sözleşmelerin neden 'eksik' (incompleteincomplete) olduğunu ve neden tarafların birbirini sömürebileceğini düşünün.

Daha Fazla Pratik

Williamson'ın bu yaklaşımının dikey bütünleşme (vertical integration) kararlarıyla ilişkisini inceleyebilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Piyasayı 'rekabetçi bir ihale' olarak, hiyerarşiyi ise 'idari bir emir komuta zinciri' olarak düşünün. Eğer bir makine sadece tek bir firma için üretim yapabiliyorsa (varlık özgüllüğü), o firmanın iflas etmesi durumunda makinenin değeri düşer. Bu riski yönetmek için makine sahibi ve firma tek bir çatı altında birleşir.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 32Soru →

Temel belirsizlik (fundamentalfundamental uncertaintyuncertainty) ortamında yatırım kararlarının bağımsız olduğunu savunan Joan Robinson ve Nicholas Kaldor gibi Post-Keynesyen iktisatçılar; Klasik iktisadi düşüncenin aksine yatırım (II) ve tasarruf (SS) ilişkisi konusunda aşağıdaki yaklaşımlardan hangisini benimsemişlerdir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yatırımların bağımsız bir değişken olarak tasarrufları belirlediği yaklaşımı

Cevap

Post-Keynesyen iktisatçılara göre yatırımlar bağımsız bir değişkendir ve tasarrufları belirler.
Doğru cevap, yatırımların bağımsız bir değişken olarak tasarrufları belirlediğini ifade eden seçenektir. Post-Keynesyen iktisatta 'Efektif Talep İlkesi' uyarınca, girişimcilerin temel belirsizlik ortamında aldıkları bağımsız yatırım kararları gelir düzeyini belirler; gelir düzeyi ise bu yatırımları dengeleyecek miktarda tasarrufun oluşmasını sağlar. Yani nedensellik Klasiklerin aksine yatırımdan tasarrufa doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Klasik modeldeki nedenselliği incele.
Klasiklerde tasarruflar (SS) yatırımları (II) belirler (S→IS \rightarrow I).
Say Yasası ve ödünç verilebilir fonlar piyasası bu ilişkiyi zorunlu kılar.
2
Post-Keynesyenlerin Efektif Talep ilkesini uygula.
Bağımsız yatırım kararları, çoğaltan mekanizmasıyla geliri artırır.
Yatırım, ekonomideki harcama düzeyini ve dolayısıyla üretim/gelir hacmini belirleyen aktif unsurdur.
3
Gelir ve tasarruf arasındaki bağı kur.
Artan gelir düzeyi, yatırımları finanse edecek olan tasarrufları yaratır (I→SI \rightarrow S).
Post-Keynesyen sistemde tasarruf, pasif bir sonuçtur ve yatırımın bir fonksiyonudur.

Anahtar Kavram

Yatırımın Tasarrufa Önceliği (Priority of Investment over Saving)

Daha Fazla Pratik

Post-Keynesyen iktisadın 'içsel para' (endogenous money) teorisini inceleyerek yatırımların nasıl finanse edildiğini araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 33Soru →

Yeni Klasik iktisat okulunun temel taşlarından biri olan rasyonel beklentiler varsayımı altında, iktisadi birimlerin geleceğe yönelik tahminlerde bulunurken sistematik (kalıcı) hatalar yapmamalarının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tahmin sürecinde iktisat politikaları dahil erişilebilir tüm güncel bilgileri tam ve etkin kullanmaları

Cevap

İktisadi birimlerin tahmin sürecinde iktisat politikaları dahil erişilebilir tüm güncel bilgileri tam ve etkin kullanmaları rasyonel beklentiler varsayımının temelidir.
Rasyonel beklentiler hipotezine göre, iktisadi ajanlar ellerindeki tüm bilgiyi (geçmiş veriler + güncel ekonomik koşullar + ilan edilen politikalar) en verimli şekilde kullanırlar. Bu tam bilgi kullanımı sayesinde, geleceğe dair tahmin hataları sıfır olmasa bile, bu hatalar tesadüfi (rastsal) olur ve kalıcı bir eğilim (sistematik hata) göstermez.

Adım Adım Çözüm

1
Rasyonel beklentiler kavramını analiz et.
Rasyonel beklentiler, bireylerin geleceği tahmin ederken sadece geçmişi değil, bugünü ve gelecekteki olası politikaları da içeren geniş bir bilgi setini kullandığını ifade eder.
Yeni Klasik okulun mikro temellere dayalı analizinin başlangıç noktasıdır.
2
Sistematik hata kavramı ile ilişkilendir.
Eğer tüm bilgi kullanılıyorsa, hatalar sadece öngörülemeyen 'tesadüfi şoklardan' kaynaklanır.
Sistematik hata, aynı hatanın tekrar tekrar yapılması demektir; rasyonel bir birey mevcut bilgiyi kullanarak bu tür hatalardan kaçınır.
3
Sonuca ulaş.
Bireyler tüm bilgi setini (Ωt\Omega_t) kullandıkları için ortalamada doğru tahmin yaparlar.
Bu durum, Yeni Klasiklerin 'politika etkisizliği' önermesine zemin hazırlar.

Anahtar Kavram

Rasyonel Beklentiler (Rational Expectations)

İpuçları

1
Rasyonel beklentilerde kullanılan 'bilgi seti' kavramını düşünün.
2
Bireyler sadece geçmişe mi bakar yoksa gelecekteki politika değişikliklerini de hesaba katar mı?

Daha Fazla Pratik

Rasyonel beklentiler altında 'beklenen' bir para politikasının reel üretim üzerindeki etkisini (Politika Etkisizliği Önermesi) inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 34Soru →

Reel İş Döngüsü Teorisi (RBCRBC) savunucuları, ekonomideki üretim ve istihdam dalgalanmalarının bireylerin rasyonel tercihlerinin bir sonucu olduğunu ileri sürerler. Bu bağlamda, geçici bir verimlilik artışının (teknoloji şoku) reel faiz oranları üzerinden işgücü arzını etkileyerek konjonktürel bir genişlemeye yol açması süreci aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Verimlilik artışının sermayenin marjinal getirisini yükselterek reel faizleri artırması ve bireylerin yüksek faiz karşısında bugünkü çalışmayı gelecekteki boş zamana tercih etmesi

Cevap

Verimlilik artışının sermayenin marjinal getirisini yükselterek reel faizleri artırması ve bireylerin bugünkü çalışmayı gelecekteki boş zamana tercih etmesidir.
Reel İş Döngüsü Teorisi'ne göre, olumlu bir teknoloji şoku sermayenin marjinal verimliliğini artırarak piyasadaki denge reel faiz oranını yükseltir. Bireyler rasyoneldir ve yüksek reel faiz karşısında, bugünkü gelirlerini tasarruf ederek gelecekte daha fazla tüketim yapabileceklerini fark ederler. Bu durum, bugünkü boş zamanın maliyetini artırır ve bireyler gelecekteki boş zamanlarını bugün çalışmaya ikame ederler. Bu 'emeğin zamanlararası ikamesi' süreci, ekonomideki istihdam ve üretim artışının temel dinamiğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Teknoloji şokunun üretim faktörleri üzerindeki etkisini belirle.
Olumlu bir teknoloji şoku, hem emeğin hem de sermayenin marjinal verimliliğini artırır.
Üretim fonksiyonundaki dışsal verimlilik artışı (AA), mevcut girdi miktarlarıyla daha fazla çıktı alınmasını sağlar.
2
Sermayenin verimliliği ile reel faiz oranı arasındaki ilişkiyi kur.
Sermayenin marjinal ürününün (MPKMPK) artması, reel faiz oranlarını (rr) yukarı çeker.
Yatırım talebi artar ve pazarın dengeye gelmesi için reel faiz oranı yükselir.
3
Reel faiz değişiminin hanehalkı tercihlerine etkisini analiz et.
Yüksek reel faiz oranı, bugünkü tüketimin ve boş zamanın fırsat maliyetini artırır.
Bireyler, bugünkü çalışmadan elde edilecek geliri yüksek faizle değerlendirebilecekleri için 'emeğin zamanlararası ikamesi' (intertemporal substitution of labor) yoluna giderler.
4
İstihdam ve üretim dalgalanmasını sonuçlandır.
Bireyler gelecekteki boş zaman yerine bugünkü çalışmayı tercih eder, emek arzı artar ve üretim genişler.
Bu mekanizma, dalgalanmaların neden işsizlik değil de rasyonel tercihlerin sonucu olan istihdam değişimi olduğunu açıklar.

Anahtar Kavram

Emeğin Zamanlararası İkamesi

İpuçları

1
Reel İş Döngüsü Teorisi'nde paranın ve nominal değişkenlerin dalgalanmalar üzerinde kalıcı bir etkisi yoktur.
2
Teorinin en kritik varsayımlarından biri olan 'emeğin zamanlararası ikamesi', işçilerin çalışma saatlerini reel faiz oranına göre nasıl ayarladığını açıklar.
3
Olumlu bir şok sermayeyi daha verimli hale getirdiğinde reel faiz yükselir. Bu durum, bugünkü çalışmayı yarınki boş zamana göre daha cazip kılar.

Daha Fazla Pratik

Emeğin zamanlararası ikamesi varsayımının, teorinin reel verilerle (özellikle işsizlik dalgalanmalarının büyüklüğüyle) uyumu konusundaki eleştirilerini inceleyebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 35Soru →

Demokratik toplumlarda bireysel seçmenlerin, kendi oylarının seçim sonuçlarını değiştirme olasılığının çok düşük olması sebebiyle siyasal kararlar hakkında bilgi sahibi olmak için harcayacakları zaman ve emeğin marjinal maliyetinin, bu bilgiden elde edecekleri marjinal faydadan yüksek olması "rasyonel bilgisizlik" olarak tanımlanmaktadır. Bu olgu ile çıkar gruplarının "yoğunlaşmış fayda ve yaygınlaşmış maliyet" (concentrated benefits and diffuse costs) yaratan politikaları takip etme eğilimi birleştiğinde, siyasal karar alma sürecinde aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Seçmenlerin ilgisizliği nedeniyle organize azınlıkların (çıkar gruplarının) kendi lehlerine olan ancak maliyeti geniş toplumsal kesimlere yayılan politikaları kabul ettirme gücü artar.

Cevap

Rasyonel bilgisizliğin seçmen denetimini zayıflatması sonucunda, organize çıkar gruplarının maliyeti halka yayılan ancak faydası kendilerinde toplanan politikaları hayata geçirme başarısının artacağı yönündeki ifade doğrudur.
Doğru yanıt olan ifade, rasyonel bilgisizlik ve çıkar grupları arasındaki sinerjiyi tam olarak açıklar. Seçmenlerin bilgi edinme maliyetinden dolayı pasif kalması, siyasal piyasada bir denetim boşluğu yaratır. Bu boşluğu kullanan organize çıkar grupları, maliyeti tüm topluma yayılan (ve kişi başı etkisi düşük olduğu için tepki çekmeyen) ancak faydası sadece kendi üyelerine odaklanan politikaların (örneğin gümrük vergileri, teşvikler) yasalaşmasını sağlayarak güç kazanırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Seçmen davranışını analiz etme
Bireysel seçmenler için bilgi edinme maliyeti, bir oyun seçim sonucunu etkileme ihtimalinin düşüklüğü nedeniyle faydasından büyük çıkar; seçmen rasyonel olarak bilgisiz kalmayı tercih eder.
Rasyonel bilgisizlik kavramının temel mantığını kavramak için.
2
Çıkar grubu stratejisini değerlendirme
Çıkar grupları, üyeleri için 'yoğunlaşmış fayda' (örneğin spesifik bir sübvansiyon) sağlayan politikalar için örgütlenirken, bu politikanın maliyeti milyonlarca vergi mükellefine (yaygın maliyet) kişi başı çok düşük miktarlarda yansır.
Siyasal piyasadaki asimetrik örgütlenme yapısını anlamak için.
3
Seçmen ve çıkar grubu etkileşimini birleştirme
Bilgisiz ve denetim yapmayan seçmen kitlesi karşısında, güçlü ve örgütlü çıkar grupları siyasetçileri etkileyerek kendi lehlerine karar çıkartabilirler; çünkü seçmen bu küçük maliyeti fark etmez veya tepki vermez.
Hükümet başarısızlığının (government failure) nedenini saptamak için.
4
Nihai sonucu belirleme
Sonuç olarak, kamu kesimi etkin olmayan bir şekilde genişler ve özel çıkar gruplarının etkinliği artar.
Teorik öngörüyü doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Rasyonel Bilgisizlik ve Çıkar Grupları Etkileşimi

Alternatif Yöntem

Süreci 'maliyet-fayda' dengesi üzerinden düşünmek; eğer bir kararın bana maliyeti 1 TL, çıkar grubuna faydası 1 Milyon TL ise, çıkar grubu bunu geçirmek için lobicilik yaparken ben 1 TL için protesto etmem. İşte bu denge rasyonel bilgisizlik ve hükümet başarısızlığının özüdür.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 36Soru →

Yeni Keynesyen iktisat literatüründe, mikro düzeydeki küçük nominal katılıkların (menü maliyetleri gibi) makro düzeyde neden büyük refah kayıplarına yol açtığını açıklayan temel mekanizmalardan biri 'dışsallık' kavramıdır. Buna göre; bir firmanın fiyatını düşürmesi durumunda genel fiyat düzeyinin düşmesine katkı sağlayarak ekonomideki reel para balanslarını ve dolayısıyla toplam talebi artırması, ancak bu olumlu etkinin ilgili firma tarafından kâr maksimizasyonu kararında tam olarak dikkate alınmaması durumu aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplam talep dışsallığı

Cevap

Yeni Keynesyen modelde, firmaların fiyatlarını değiştirmemelerinin toplumsal maliyetinin özel maliyetinden büyük olması 'Toplam talep dışsallığı' (Aggregate Demand Externality) olarak adlandırılır.
Yeni Keynesyen iktisatçılar (özellikle Mankiw, Blanchard ve Kiyotaki), menü maliyetlerinin neden olduğu fiyat katılıklarının makro etkilerini 'toplam talep dışsallığı' ile açıklarlar. Bir firma fiyatını düşürdüğünde, reel para balanslarının artması yoluyla tüm firmaların mallarına olan talebi artırır. Ancak firma bu 'toplumsal faydayı' kendi kâr hesabına dahil etmediği için fiyatlarını düşürme konusunda isteksiz davranır. Bu durum, küçük menü maliyetlerinin neden büyük ekonomik dalgalanmalara yol açtığının temel gerekçesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Analiz Çerçevesini Belirleme
Yeni Keynesyen iktisat, makroekonomik dengesizlikleri eksik rekabet ve nominal katılıklar (mikro temeller) çerçevesinde açıklar.
Sorunun Yeni Keynesyen literatürdeki mikro-makro köprüsü ile ilgili olduğu saptanmalıdır.
2
Dışsallık Mekanizmasını İnceleme
Bir firma fiyatını düşürdüğünde, bu durum genel fiyat düzeyini (PP) bir miktar aşağı çeker ve reel para arzını (M/PM/P) artırarak ekonomideki toplam talebi uyarır.
Bireysel fiyat kararlarının toplam talep üzerindeki makroekonomik etkisi formüle edilmelidir.
3
Özel ve Sosyal Maliyet Karşılaştırması
Firma fiyatını değiştirmeyerek sadece küçük bir kâr kaybına (ikinci dereceden kayıp) uğrarken, toplum genelindeki toplam talep artışı fırsatının kaçırılması büyük bir refah kaybına (birinci dereceden kayıp) yol açar.
Bu durumun literatürdeki teknik adı olan 'Toplam talep dışsallığı' sonucuna ulaşılır.

Anahtar Kavram

Toplam Talep Dışsallığı (Aggregate Demand Externality)

İpuçları

1
Bu kavram, firmanın fiyat kararının genel fiyat düzeyi ve reel para arzı üzerindeki etkisini ifade eder.
2
N. Gregory Mankiw tarafından geliştirilen bu teori, mikro düzeydeki katılığın neden makro düzeyde büyük bir refah kaybı (piyasa başarısızlığı) yarattığını açıklar.
3
Bir firmanın fiyat indirimi yaparak ekonominin genel talep düzeyine katkı sağlamasına rağmen bu faydayı kârına yansıtamaması 'dışsallık' türlerinden hangisidir?

Daha Fazla Pratik

Menü maliyetleri ve reel katılıklar arasındaki etkileşimin 'toplam talep dışsallığını' nasıl büyüttüğünü inceleyen modelleri gözden geçirebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 37Soru →

Yeni Kurumsal İktisat (NIE) yaklaşımı, Neoklasik iktisadi analizin 'homo economicus' modelindeki tam rasyonellik varsayımını reddetmektedir. Özellikle Oliver Williamson tarafından vurgulanan; bireylerin karar alma süreçlerindeki bilişsel kapasite kısıtları ile kendi çıkarları peşinde koşarken stratejik olarak bilgi saklama veya yanıltma (hile) eğilimlerini ifade eden temel varsayım çifti aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınırlı rasyonellik - Fırsatçılık

Cevap

Sınırlı rasyonellik ve fırsatçılık seçenekleri Yeni Kurumsal İktisat'ın temel mikro varsayımlarını oluşturur.
Yeni Kurumsal İktisat, özellikle Oliver Williamson'ın işlem maliyetleri analizinde, Neoklasik iktisadın 'tam rasyonellik' ve 'tam dürüstlük' varsayımlarını terk eder. Bunun yerine, insanların bilişsel sınırları olduğunu ifade eden 'sınırlı rasyonellik' ile çıkarlarını korumak için hileli yollara başvurabileceklerini anlatan 'fırsatçılık' kavramlarını merkeze koyar.

Adım Adım Çözüm

1
Neoklasik varsayımların eleştirisini analiz edin.
Neoklasik iktisat bireyi tam rasyonel ve her türlü bilgiye sahip kabul eder.
Yeni Kurumsal İktisat, işlem maliyetlerinin varlığını bu varsayımların gerçek dışı olmasına bağlar.
2
Bilişsel kısıtları ifade eden kavramı belirleyin.
Sınırlı Rasyonellik (BoundedBounded RationalityRationality)
Herbert Simon'dan ödünç alınan bu kavram, insanın zihinsel sınırları nedeniyle karmaşık problemleri tam olarak çözemeyeceğini ifade eder.
3
Davranışsal riskleri ifade eden kavramı belirleyin.
Fırsatçılık (OpportunismOpportunism)
Oliver Williamson tarafından tanımlanan bu kavram, bireylerin stratejik olarak eksik veya yanlış bilgi vererek çıkar sağlama eğilimini açıklar.

Anahtar Kavram

Yeni Kurumsal İktisat'ın Davranışsal Varsayımları

Daha Fazla Pratik

Williamson'ın işlem maliyetlerini belirleyen diğer üç unsuru (belirsizlik, sıklık ve varlığa özgülük) incelemek bu konuyu pekiştirecektir.
Tahmini Süre:45s
Soru 38Soru →

Post-Keynesyen iktisatçılar, neoklasik iktisadın sunduğu marjinal analiz ve tam rekabet varsayımlarını gerçekçi bulmayarak reddederler. Özellikle Michal Kalecki ve Sidney Weintraub gibi isimler tarafından savunulan; fiyatların, birim değişken maliyetler (emek ve hammadde) üzerine firmaların piyasa gücünü temsil eden bir kâr payının eklenmesiyle oluştuğu yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Maliyet-artı (mark−upmark-up) fiyatlandırma

Cevap

Maliyet-artı (mark−upmark-up) fiyatlandırma
Post-Keynesyen iktisatta (Kalecki ve Weintraub gibi isimlerce), firmalar oligopolistik bir yapıda fiyat belirleyici konumundadır. Bu kurama göre fiyatlar, birim başına düşen emek ve hammadde gibi değişken maliyetlerin üzerine, sabit maliyetleri ve kâr hedefini kapsayan bir kâr marjının (mark−upmark-up) eklenmesiyle belirlenir. Bu yaklaşım, gelir dağılımının da fiyatlama süreciyle (ücretler ve kârlar arasındaki denge) ilişkili olduğunu savunur.

Adım Adım Çözüm

1
Post-Keynesyenlerin piyasa yapısı varsayımını analiz edin.
Post-Keynesyenler, neoklasik tam rekabet yerine oligopolistik piyasa yapılarını ve firmaların fiyat belirleme gücünü (price−setterprice-setter) esas alırlar.
Gerçek dünyadaki sanayi sektörlerinin yapısını açıklamak için bu temel varsayım gereklidir.
2
Fiyat oluşum mekanizmasını tanımlayın.
Fiyat (PP), ortalama değişken maliyetlerin (AVCAVC) üzerine bir kâr payı (mm) eklenmesiyle P=(1+m)AVCP = (1+m)AVC şeklinde formüle edilir.
Firmaların hedefi, değişken maliyetleri karşılamak ve üzerine piyasa güçlerine göre bir kâr elde etmektir.
3
Alternatif fiyatlama teorileriyle karşılaştırın.
Bu yöntem, neoklasiklerin marjinal maliyet-hasılat eşitliğini ve klasiklerin emek-değer kuramını dışlar.
Post-Keynesyen analiz, fiyatın üretim maliyetleri ve piyasa gücü bileşimiyle oluştuğunu vurgular.

Anahtar Kavram

Maliyet-Artı Fiyatlandırma (Mark−upMark-up PricingPricing)
Tahmini Süre:1m 15s
Soru 39Soru →

Kamu Tercihi Teorisi (Public Choice) çerçevesinde; dar kapsamlı çıkar gruplarının kendi lehlerine olan düzenlemeler (teşvik, kota, gümrük koruması gibi) için yürüttükleri faaliyetler sonucunda toplumsal kaynakların verimsiz alanlara transfer edilmesi bir 'hükümet başarısızlığı' olarak değerlendirilir. Bu süreçte, söz konusu politikalardan olumsuz etkilenen çok daha geniş seçmen kitlelerinin, bu kararları durdurmak için örgütlü bir muhalefet sergilememesini açıklayan temel iktisadi mekanizma aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Düzenlemeden elde edilecek faydaların küçük bir grupta yoğunlaşmasına karşın, maliyetlerin geniş kitlelere kişi başı ihmal edilebilir düzeyde dağılması ve bu durumun seçmenlerde 'rasyonel ilgisizlik' yaratması.

Cevap

Faydaların yoğunlaşması ve maliyetlerin yaygınlaşması sonucunda oluşan rasyonel ilgisizlik durumu
Doğru yanıt olan seçenek, kamu tercihi literatüründeki temel bir paradoksu açıklar: Bir politika (örneğin tekstil kotası) tekstil üreticilerine milyonlar kazandırırken (yoğunlaşmış fayda), her bir tüketicinin giyim harcamasını sadece birkaç kuruş artırır (yaygınlaşmış maliyet). Bu durumda üreticiler lobi için örgütlenirken, tüketiciler bu değişikliği fark etmez veya karşı çıkmaya değecek kadar büyük bir kayıp görmezler. Bu 'rasyonel ilgisizlik' (rational ignorance) durumu, hükümetlerin verimsiz transfer politikalarını sürdürebilmesinin temel iktisadi gerekçesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Çıkar gruplarının motivasyonu analiz edilir.
Belirli bir kota veya teşvikten yararlanan az sayıdaki üretici, kişi başına çok yüksek bir 'rant' elde edeceği için lobi faaliyetlerine büyük kaynak ayırır.
Yoğunlaşmış fayda (concentrated benefits), kolektif eylem için güçlü bir teşvik yaratır.
2
Seçmen kitlesinin motivasyonu analiz edilir.
Politikanın toplam maliyeti yüksek olsa da milyonlarca seçmene bölündüğünde, tek bir seçmenin ödediği ek vergi veya fiyat artışı (örneğin 1 TL) çok küçüktür.
Yaygınlaşmış maliyet (diffuse costs), bireysel muhalefetin getirisini düşürür.
3
Rasyonel ilgisizlik (rational ignorance) kavramı uygulanır.
Seçmen, bu politikayı öğrenmek ve durdurmak için harcayacağı zaman ve emeği (maliyet), elde edeceği küçük tasarruftan (fayda) daha yüksek bulur.
Bilgi edinmenin marjinal maliyetinin, bilgisiz kalmanın marjinal maliyetinden yüksek olması durumunda rasyonel birey bilgisiz kalmayı seçer.
4
Hükümet başarısızlığı sonucu ortaya konur.
Siyasetçiler, örgütlü azınlığın desteğini almak için sessiz çoğunluğun aleyhine olan verimsiz politikaları onaylar.
Asimetrik çıkar yapısı, siyasal piyasada refah kaybına yol açan kararların alınmasına neden olur.

Anahtar Kavram

Yoğunlaşmış Fayda - Yaygınlaşmış Maliyet Asimetrisi ve Rasyonel İlgisizlik

İpuçları

1
Bilgi edinmenin bir maliyeti olduğunu ve bu maliyetin olası kazançtan yüksek olduğu durumları düşünün.
2
Bir karardan 10 kişi 1'er milyon TL kazanırken, 80 milyon kişi 1'er TL kaybediyorsa kim daha çok ses çıkarır?

Daha Fazla Pratik

Niskanen'in bürokrasi modeli ile kamu tercihi teorisindeki siyasetçi davranışlarını karşılaştıran sorulara göz atabilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 40Soru →

Arz Yanlı İktisat (Supply-Side Economics) teorisine göre, marjinal gelir vergisi oranlarında yapılan bir indirimin iş gücü piyasası üzerindeki etkisiyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Vergi indiriminin boş zamanın nispi fiyatını (fırsat maliyetini) artırması sonucu ikame etkisinin gelir etkisine baskın gelmesi ve bireylerin çalışma süresini artırması.

Cevap

Arz Yanlı İktisat yaklaşımına göre marjinal vergi indirimleri, boş zamanın fırsat maliyetini artırarak ikame etkisinin gelir etkisinden daha büyük olmasına yol açar ve bireyleri daha fazla çalışmaya teşvik eder.
Doğru yanıt olan seçenek, Arz Yanlı İktisat'ın mikroekonomik temellerini tam olarak yansıtmaktadır. Marjinal vergi oranı düştüğünde, birey için çalışmanın net getirisi artar. Bu durum, 'boş zamanın' fırsat maliyetinin (vazgeçilen net ücretin) yükselmesi demektir. Arz Yanlı İktisatçılar (Laffer, Mundell vb.), bu süreçte bireylerin daha fazla çalışmayı tercih edeceği 'ikame etkisi'nin, daha az çalışarak aynı parayı kazanma eğilimi olan 'gelir etkisi'ne baskın geleceğini savunurlar.

Adım Adım Çözüm

1
Vergi ve Teşvik İlişkisinin Analizi
Yüksek marjinal vergi oranları, çalışmanın getirisini azaltarak 'boş zamanın' maliyetini düşürür.
Arz Yanlı İktisat'ta vergiler, ekonomik faaliyetlerin (çalışma, tasarruf, yatırım) 'fiyatı' olarak görülür.
2
İkame ve Gelir Etkilerinin Değerlendirilmesi
Vergi indirimi sonrası net ücret artar; bu da boş zamanın nispi fiyatını (çalışmamanın maliyetini) yükseltir.
Birey daha fazla çalışarak her ek saatten daha yüksek net gelir elde eder (İkame Etkisi).
3
Okulun Temel Varsayımının Uygulanması
Arz Yanlı İktisatçılar, ikame etkisinin gelir etkisinden (I˙kame Etkisi>Gelir Etkisi\text{İkame Etkisi} > \text{Gelir Etkisi}) daima büyük olduğunu varsayar.
Eğer gelir etkisi baskın olsaydı, vergi indirimleri üretimi artırmak yerine azaltırdı, bu da okulun temel teziyle çelişirdi.

Anahtar Kavram

İkame Etkisi ve Teşvik Mekanizması

Daha Fazla Pratik

Vergi indirimlerinin tasarruflar ve yatırımlar üzerindeki 'Sermayenin Maliyeti' odaklı etkilerini inceleyen bir soruyla devam edebilirsiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
ÖncekiSayfa 2 / 6Sonraki
Çağdaş İktisat Okulları Alıştırma Soruları — KPSS İktisat — Sayfa 2 | Examkin