Açık Ekonomi Makroiktisadı

120 soru

Swan Diyagramı (İç ve Dış Denge Analizi) modeline göre, bir ekonominin aynı anda işsizlik (yetersiz istihdam) ve dış ticaret fazlası sorunu yaşadığı bir durumda, hem iç hem de dış dengeyi aynı anda sağlamak için uygulanması gereken en uygun politika bileşimi aşağıdakilerden hangisidir?

Harcama artırıcı politikalar ve harcama kaydırıcı (revalüasyon) politikalar

Harcama kısıcı politikalar ve harcama kaydırıcı (devalüasyon) politikalar

Harcama artırıcı politikalar ve harcama kaydırıcı (devalüasyon) politikalar

Sadece harcama kısıcı maliye politikası

Sadece harcama kaydırıcı revalüasyon politikası

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Harcama artırıcı politikalar ve harcama kaydırıcı (revalüasyon) politikalar

Cevap

Ekonominin hem iç hem de dış dengesini sağlamak için harcama artırıcı politikalar ile harcama kaydırıcı (revalüasyon) politikalarının birlikte uygulanması gerekir.

Doğru cevap, harcama artırıcı politikalar ile revalüasyonun birlikte uygulanması gerektiğini belirten seçenektir. İşsizlik (yetersiz istihdam), ekonominin iç denge eğrisinin solunda olduğunu ve toplam talebin artırılması gerektiğini gösterir. Dış ticaret fazlası ise dış denge eğrisinin solunda/üstünde olunduğunu ve yerli paranın aşırı değerli olmadığını, aksine revalüasyon ile dengelenmesi gerektiğini ifade eder.

Adım Adım Çözüm

İç denge durumunu analiz etme

Ekonomide işsizlik (yetersiz istihdam) varsa, toplam harcama düzeyi tam istihdam düzeyinin altındadır. Bu durumu düzeltmek için harcama artırıcı (genişlemeci para/maliye) politikalar gereklidir.

İç dengeyi sağlamak için toplam talebin artırılması gerekir.

Dış denge durumunu analiz etme

Ekonomide dış ticaret fazlası varsa, bu durum dış denge çizgisinin solunda/üstünde olunduğunu gösterir. Bu fazlayı azaltmak için yerli paranın değer kazanması (revalüasyon) gerekir.

Revalüasyon yerli malları pahalılaştırıp ithal malları ucuzlatarak dış ticaret fazlasını dengeler.

Politika bileşimini belirleme

Hem harcama artırıcı hem de harcama kaydırıcı (revalüasyon) politikaların eş zamanlı kullanımı ile ekonominin orijine (denge noktasına) dönmesi sağlanır.

Swan Diyagramı'na göre her iki dengesizlik türü farklı politika araçlarının koordinasyonunu gerektirir.

Anahtar Kavram

Swan Diyagramı Politika Karması

Daha Fazla Pratik

Swan Diyagramı'nda 'Zone 2' (Enflasyon ve Dış Açık) durumu için gereken politika bileşimini inceleyiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 82Soru →

Esnek (dalgalı) döviz kuru rejiminin uygulandığı bir ekonomide, piyasadaki arz ve talep koşullarına bağlı olarak ulusal paranın yabancı paralar karşısındaki değerinin düşmesi süreci aşağıdakilerden hangisi ile ifade edilir?

Devalüasyon

Revalüasyon

Depresiasyon

Appresiasyon

Sterilizasyon

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Depresiasyon

Cevap

Esnek kur rejimlerinde piyasa koşullarıyla gerçekleşen değer kaybına 'depresiasyon' denir.

Döviz kuru sistemlerinde terminoloji, kurun nasıl belirlendiğine göre değişir. Esnek (dalgalı) kur rejiminde kur piyasadaki arz ve talep tarafından belirlendiği için, bu süreçte ulusal paranın değer kaybetmesi 'depresiasyon' (paranın değer yitirmesi) olarak tanımlanır.

Adım Adım Çözüm

Döviz kuru rejimini belirle.

Soru kökünde 'Esnek (dalgalı) döviz kuru rejimi' belirtilmiştir.

Kur sistemine göre değer değişimlerini ifade eden terminoloji farklılık gösterir.

Değer değişim yönünü saptayın.

Paranın değerinin 'düşmesi' süreci sorulmaktadır.

Değer artışı ve azalışı farklı kavramlarla tanımlanır.

Rejime uygun doğru terimi seçin.

Esnek kurda değer kaybı 'depresiasyon' olarak adlandırılır.

Devalüasyon sabit kur rejimine özgü bir kavramdır.

Anahtar Kavram

Döviz Kuru Terminolojisi

Daha Fazla Pratik

Sabit kur rejiminde devalüasyon kararı sonrası dış ticaret dengesinin zamanla nasıl değiştiğini inceleyen 'J-Eğrisi' etkisine göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:35s

Soru 83Soru →

Bir ekonomide bir yıllık süre zarfında yurt içi fiyatlar genel seviyesi $\%20$ , dış dünya fiyatlar genel seviyesi ise $\%5$ oranında artış göstermiştir. Aynı dönemde nominal döviz kuru (TL/Dolar) $\%10$ oranında arttığına göre, reel döviz kuru ve ülkenin uluslararası rekabet gücü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Reel döviz kuru düşmüştür; bu durum yerli paranın reel değer kazandığını ve ülkenin uluslararası rekabet gücünün azaldığını ifade eder.

Reel döviz kuru yükselmiştir; bu durum yerli paranın reel değer kaybettiğini ve ülkenin uluslararası rekabet gücünün arttığını ifade eder.

Nominal döviz kurundaki artış oranı (

\%10

), enflasyon farkından (

\%15

) daha küçük olduğu için reel döviz kuru değişmemiştir.

Yerli para hem nominal hem de reel olarak değer kaybettiği için ülkenin ihracat kapasitesi artış eğilimine girmiştir.

Yurt içi enflasyonun dış enflasyondan yüksek olması, nominal kur artışına bakılmaksızın reel döviz kurunun her zaman artmasına neden olur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel döviz kuru düşmüştür; bu durum yerli paranın reel değer kazandığını ve ülkenin uluslararası rekabet gücünün azaldığını ifade eder.

Cevap

Reel döviz kurunun düşmesi, yerli paranın reel olarak değer kazandığını ve uluslararası piyasalarda fiyat rekabet gücünün azaldığını gösterir.

Reel döviz kuru (

q

) hesaplanırken nominal kurdaki artış (

\%10

) ile dış fiyatlardaki artış (

\%5

) birleşik etkisi (

\%15,5

), yurt içi fiyatlardaki artıştan (

\%20

) daha düşük kalmıştır. Bu durum paydanın paydan daha fazla büyümesine, dolayısıyla reel döviz kurunun düşmesine yol açar. Reel kurun düşmesi yerli paranın reel değer kazandığını, bu da yerli ürünlerin yabancılar için pahalılaşarak rekabet gücünün azaldığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

Değişkenlerin oransal değişimlerini belirle.

Nominal kur değişimi (

\Delta E

) =

+\%10

, Dış fiyat değişimi (

\Delta P^*

) =

+\%5

, Yurt içi fiyat değişimi (

\Delta P

) =

+\%20

Reel döviz kuru formülündeki bileşenlerin yönünü ve miktarını anlamak gerekir.

Reel döviz kuru (

q

) formülünü oransal olarak değerlendir.

q

değişim çarpanı =

\frac{1.10 \times 1.05}{1.20} = \frac{1.155}{1.20} \approx 0.9625

Reel kur

q = \frac{E \cdot P^*}{P}

formülü ile hesaplanır; pay kısmındaki artış

\%15,5

iken paydadaki artış

\%20

'dir.

Sonucu yorumla.

0.9625 < 1

olduğu için reel döviz kuru azalmış (reel değerlenme gerçekleşmiş) ve rekabet gücü düşmüştür.

Reel döviz kurunun azalması, yerli malların yabancı mallara göre nispi olarak daha pahalı hale geldiğini ifade eder.

Anahtar Kavram

Reel döviz kuru, nominal kur ve fiyatlar genel seviyesi arasındaki ilişkiyi kurarak bir ülkenin gerçek satın alma gücünü ve rekabet kapasitesini belirler.

Daha Fazla Pratik

Satın Alma Gücü Paritesi'nin geçerli olduğu bir durumda nominal kurun nasıl değişmesi gerektiğini inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 84Soru →

Bir ekonomide toplam harcamaların tam istihdam düzeyinin üzerinde seyretmesi sonucu enflasyonist baskıların oluştuğu ve aynı dönemde ödemeler bilançosu açığının bulunduğu varsayılmaktadır. Swan Diyagramı çerçevesinde, söz konusu ekonomide hem fiyat istikrarını (iç denge) hem de dış dengeyi eş anlı olarak sağlamak için aşağıdaki politika bileşimlerinden hangisi uygulanmalıdır?

Harcama kısıcı politikalar ve yerli paranın devalüasyonu

Harcama artırıcı politikalar ve yerli paranın devalüasyonu

Harcama kısıcı politikalar ve yerli paranın revalüasyonu

Sadece harcama kısıcı para ve maliye politikaları

Harcama artırıcı politikalar ve yerli paranın revalüasyonu

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Harcama kısıcı politikalar ve yerli paranın devalüasyonu

Cevap

Harcama kısıcı politikalar ve yerli paranın devalüasyonu politika bileşimi uygulanmalıdır.

Swan Diyagramı analizine göre, bir ekonomide iç dengeyi (enflasyonsuz tam istihdam) ve dış dengeyi (ödemeler bilançosu denkliği) aynı anda sağlamak için harcama değiştirici ve harcama kaydırıcı politikaların koordineli kullanılması gerekir. Enflasyon durumunda toplam talebi düşürecek harcama kısıcı politikalar, dış açık durumunda ise yerli malların dış dünyadaki cazibesini artıracak devalüasyon (harcama kaydırıcı) en uygun çözümdür.

Adım Adım Çözüm

İç denge durumunu analiz etme

Ekonomide enflasyonist baskı olması, toplam harcamaların (

A

) üretim kapasitesinden fazla olduğunu gösterir. Bu durumda harcama kısıcı (sıkı para/maliye) politikalar gerekir.

Toplam talebi düşürerek fiyatlar genel seviyesindeki artışı kontrol altına almak.

Dış denge durumunu analiz etme

Ödemeler bilançosu açığı, ithalatın ihracattan fazla olduğunu veya net döviz çıkışını ifade eder. Denge için harcama kaydırıcı (devalüasyon) politika gerekir.

Yerli paranın değerini düşürerek yerli malları ucuzlatmak ve dış rekabet gücünü artırmak.

Politika bileşimini Swan Diyagramı üzerinde sentezleme

Enflasyon ve dış açık bölgesi (genellikle Bölge IV),

YY

(İç Denge) eğrisinin sağında ve

EE

(Dış Denge) eğrisinin altında yer alır. Kesişim noktasına ulaşmak için harcamalar azaltılmalı ve reel kur artırılmalıdır.

İki bağımsız hedefe ancak iki farklı aracın (harcama değiştirici ve harcama kaydırıcı) birlikte kullanımıyla ulaşılabilir.

Anahtar Kavram

İç ve Dış Denge (Swan Diyagramı) Politika Bileşimi

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 85Soru →

Mundell-Fleming modelinin varsayımları altında, tam sermaye hareketliliğinin ve esnek döviz kuru rejiminin geçerli olduğu küçük bir açık ekonomide; yatırımcıların ülke riskine yönelik algılarının kötüleşmesi sonucunda risk priminin ( $\theta$ ) artması durumunda, yeni denge hasıla düzeyi ( $Y$ ) ve yerli paranın değeri nasıl değişir?

Hasıla düzeyi artar, yerli para değer kaybeder.

Hasıla düzeyi azalır, yerli para değer kazanır.

Hasıla düzeyi artar, yerli para değer kazanır.

Hasıla düzeyi azalır, yerli para değer kaybeder.

Hasıla düzeyi değişmez, yerli para değer kaybeder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hasıla düzeyi artar, yerli para değer kaybeder.

Cevap

Ekonomide hasıla düzeyi artarken, yerli para değer kaybeder.

Risk primindeki artış, yatırımcıların yerli varlıklardan kaçmasına ve sermaye çıkışına neden olur. Esnek döviz kuru rejiminde bu durum yerli paranın değer kaybetmesine yol açar. Değer kaybeden yerli para, Marshall-Lerner koşulu altında ülkenin rekabet gücünü artırarak net ihracatın ve dolayısıyla toplam hasılanın artmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

Risk primi etkisinin faiz denklemi üzerindeki yerini belirleme

Açık ekonomide denge faiz şartı

i = i^* + \theta

halini alır.

Risk primindeki (

\theta

) artış, yabancı yatırımcıların aynı miktarda sermayeyi tutmak için daha yüksek bir getiri talep etmesine neden olur.

Sermaye hareketlerini analiz etme

Mevcut faiz oranı yeni denge şartının altında kaldığından ülkeden sermaye çıkışı başlar.

Yatırımcılar artan risk karşısında varlıklarını daha güvenli limanlara taşımak isterler.

Döviz kuru değişimini belirleme

Esnek kur rejiminde sermaye çıkışı yerli paranın değer kaybetmesine (döviz kurunun yükselmesine) yol açar.

Yerli varlıkların satılıp döviz talep edilmesi piyasada döviz kurunu yukarı çeker.

Dış ticaret ve hasıla etkisini saptama

Yerli paranın değer kaybetmesi net ihracatı (

NX

) artırır ve

IS

eğrisini sağa kaydırarak hasılayı (

Y

) yükseltir.

Paranın değer kaybı yerli malları yabancılar için ucuzlatırken, ithal malları pahalılaştırarak toplam talebi artırır.

Anahtar Kavram

Mundell-Fleming modelinde risk priminin esnek kur altında genişletici etkisi

İpuçları

Risk primindeki artışın ülkedeki sermaye hareketlerini hangi yöne (giriş mi, çıkış mı) etkileyeceğini düşünün.

Sermaye çıkışının gerçekleştiği bir esnek kur sisteminde yerli paranın değerine ne olacağını hatırlayın.

Yerli paranın değer kaybetmesi (kurun yükselmesi) net ihracat (

NX

) ve toplam talep üzerinde nasıl bir etki yaratır?

Daha Fazla Pratik

Aynı senaryoyu sabit döviz kuru rejimi için analiz ederek merkez bankasının rezervlerine ne olacağını inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 86Soru →

Bir küçük açık ekonomide hükümet, yerli üreticilerin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü korumak amacıyla nominal döviz kurunun ( $E$ ) yıllık seyrini kontrol etmektedir. Yılın başında yapılan projeksiyonlara göre aşağıdaki ekonomik veriler gerçekleşmiştir:

Değişken	Yıllık Değişim Oranı
Nominal Döviz Kuru ( $E$ )	$+\%15$
Dış Dünya Fiyatlar Genel Seviyesi ( $P^*$ )	$+\%5$
Yurt İçi Fiyatlar Genel Seviyesi ( $P$ )	$+\%25$

Bu verilere dayanarak, yıl sonunda reel döviz kuru ( $q$ ) ve ülkenin uluslararası fiyat rekabet gücü ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Reel döviz kuru yaklaşık %5 oranında azalmış ve ülkenin uluslararası fiyat rekabet gücü zayıflamıştır.

Nominal kur artışı dış enflasyondan yüksek olduğu için reel döviz kuru artmış ve rekabet gücü iyileşmiştir.

Reel döviz kuru yaklaşık %5 oranında artmış ve yerli para birimi reel olarak değer kaybetmiştir.

Reel döviz kurundaki değişim nötr kalmış ve ülkenin mutlak satın alma gücü paritesi korunmuştur.

Yerli para birimi reel olarak değer kazanmış ve bu durum ihracatçıların dış piyasalardaki pazar payını artırmıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel döviz kuru yaklaşık %5 oranında azalmış ve ülkenin uluslararası fiyat rekabet gücü zayıflamıştır.

Cevap

Reel döviz kuru yaklaşık %5 oranında azalmış ve ülkenin uluslararası fiyat rekabet gücü zayıflamıştır.

Reel döviz kuru değişim formülüne (

%\Delta q \approx %\Delta E + %\Delta P^* - %\Delta P

) göre yapılan hesaplamada %15 nominal kur artışı ve %5 dış enflasyonun toplamı olan %20, %25'lik iç enflasyonu karşılamaya yetmemektedir. Sonuç olarak reel döviz kuru %5 azalmıştır. Reel kurun azalması yerli paranın reel olarak değer kazandığı ve ülkenin dış pazarlarda fiyat avantajını kaybederek rekabet gücünün zayıfladığı anlamına gelir.

Adım Adım Çözüm

Reel döviz kuru değişim formülünü belirle.

%\Delta q \approx %\Delta E + %\Delta P^* - %\Delta P

Reel kurdaki yaklaşık yüzdesel değişim, nominal kur ve dış fiyat artışlarının toplamından iç fiyat artışının çıkarılmasıyla bulunur.

Verilen oranları formülde yerine koy.

%\Delta q \approx \%15 + \%5 - \%25

Nominal kur artışı %15, dış enflasyon %5 ve iç enflasyon %25 olarak verilmiştir.

Matematiksel işlemi gerçekleştir.

%\Delta q \approx -\%5

20 - 25 işleminin sonucu -5'tir.

Sonucu ekonomik olarak yorumla.

Reel kurda azalış (

q \downarrow

) = Reel değerlenme = Rekabet gücü kaybı

Reel kurun düşmesi yerli malların yabancı mallara göre nispeten daha pahalı hale geldiğini gösterir.

Anahtar Kavram

Reel döviz kuru (

q

), yerli paranın dış satın alma gücünü ve uluslararası rekabet gücünü temsil eder.

q

azalıyorsa yerli para reel değer kazanır ve rekabet gücü düşer.

İpuçları

Reel döviz kuru değişimini hesaplarken hem döviz kurundaki değişimi hem de iki ülke arasındaki enflasyon farkını dikkate almalısınız.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 87Soru →

Nisbi (Relatif) Satın Alma Gücü Paritesi'nin (PPP) tam olarak geçerli olduğu varsayılan bir açık ekonomide; yerli ülkedeki enflasyon oranının dış alem enflasyon oranından daha yüksek gerçekleşmesi durumunda, nominal döviz kuru ve reel döviz kurunun seyri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Nominal döviz kuru iki ülke arasındaki enflasyon farkı kadar artar, reel döviz kuru ise başlangıç seviyesinde sabit kalır.

Nominal döviz kuru iki ülke arasındaki nominal faiz oranları farkı kadar artar, reel döviz kuru ise yerli para lehine değer kazanır.

Yerli para nominal olarak değer kazanırken, reel döviz kuru enflasyon farkı kadar artış gösterir.

Nominal döviz kuru sabit kalırken, reel döviz kuru yerli ülkenin enflasyon oranı kadar azalır.

Nominal döviz kuru enflasyon farkı kadar azalır, reel döviz kuru ise uluslararası rekabet gücünü artıracak şekilde yükselir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nominal döviz kuru iki ülke arasındaki enflasyon farkı kadar artar, reel döviz kuru ise başlangıç seviyesinde sabit kalır.

Cevap

Nominal döviz kuru iki ülke arasındaki enflasyon farkı kadar artar, reel döviz kuru ise başlangıç seviyesinde sabit kalır.

Nisbi PPP teorisine göre, bir ülkedeki enflasyon ticaret ortağından yüksekse, o ülkenin parası enflasyon farkı kadar değer kaybeder (nominal kur artar). Bu değişim, yerli malların yabancı mallar karşısındaki reel fiyatını (reel döviz kurunu) sabit tutarak rekabet gücünün korunmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

Nisbi Satın Alma Gücü Paritesi (PPP) formülünü belirlemek.

e = \pi - \pi^*

(Burada

e

: nominal kurdaki değişim oranı,

\pi

: yerli enflasyon,

\pi^*

: dış enflasyon).

Teoriye göre iki ülke arasındaki döviz kuru değişimi, fiyat seviyelerindeki nisbi değişime (enflasyon farkına) eşittir.

Verilen enflasyon durumuna göre nominal kur değişimini yorumlamak.

\pi > \pi^* \implies e > 0

(Nominal döviz kuru artar).

Yerli enflasyon daha yüksekse, pariteyi korumak için yerli paranın değer kaybetmesi yani nominal kurun yükselmesi gerekir.

Reel döviz kuru (

q

) üzerindeki etkiyi analiz etmek.

\%\Delta q = e + \pi^* - \pi \implies \%\Delta q = (\pi - \pi^*) + \pi^* - \pi = 0

Nominal kur tam olarak enflasyon farkı kadar arttığı için reel döviz kuru (rekabet gücü) değişmez, sabit kalır.

Anahtar Kavram

Nisbi Satın Alma Gücü Paritesi ve Reel Döviz Kuru İlişkisi

İpuçları

Nisbi PPP formülünü (

e = \pi - \pi^*

) hatırlayarak nominal kurun yönünü belirleyin.

Reel döviz kurunun tanımını (

q = E \times P^* / P

) düşünün; eğer nominal kur fiyat farklarını tam kapatıyorsa

q

nasıl değişir?

Daha Fazla Pratik

Reel döviz kurunun 1'den büyük olması durumunda yerli paranın aşırı değerli mi yoksa düşük değerli mi olduğunu analiz eden sorulara göz atabilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 88Soru →

Uluslararası sermaye hareketliliğinin tam ve döviz kuru rejiminin esnek olduğu küçük bir açık ekonomide; merkez bankasının açık piyasa işlemleri yoluyla piyasadan tahvil satın alması sonucunda yeni dengede hasıla düzeyi ( $Y$ ) ve yerli paranın dış değeri nasıl değişir?

Hasıla düzeyi artar, yerli para değer kaybeder.

Hasıla düzeyi değişmez, yerli para değer kazanır.

Hasıla düzeyi artar, yerli para değer kazanır.

Hasıla düzeyi azalır, yerli para değer kaybeder.

Hasıla düzeyi değişmez, yerli para değer kaybeder.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hasıla düzeyi artar, yerli para değer kaybeder.

Cevap

Hasıla düzeyinin artması ve yerli paranın değer kaybetmesi

Esnek döviz kuru sisteminde para politikası tam etkindir. Genişlemeci para politikası (tahvil alımı) faizleri düşürerek sermaye çıkışına neden olur. Tam sermaye hareketliliği altında bu durum yerli paranın değer kaybetmesine yol açar. Değer kaybeden yerli para rekabet gücünü artırarak net ihracat kanalıyla hasıla düzeyini başlangıç seviyesinin üzerine çıkarır.

Adım Adım Çözüm

Politika etkisinin belirlenmesi

LM

eğrisi sağa kayar.

Merkez bankasının tahvil satın alması piyasadaki para arzını artırır.

Faiz oranındaki değişimin analizi

i < i^*

durumu ortaya çıkar.

Para arzı artışı yerli faiz oranlarını dünya faiz oranının altına düşürür.

Sermaye hareketliliği ve kur etkisi

Sermaye çıkışı yaşanır ve yerli para değer kaybeder.

Düşük faiz nedeniyle yatırımcılar dışarıya yönelir, döviz talebi artar ve esnek kurda yerli para değer kaybeder.

Dış ticaret etkisi

Net ihracat (

NX

) artar ve

IS

eğrisi sağa kayar.

Yerli paranın değer kaybı ihracatı ucuzlatıp ithalatı pahalılaştırarak toplam talebi artırır.

Yeni denge hasılasının tespiti

Daha yüksek bir

Y

düzeyinde denge sağlanır.

IS

LM

eğrileri

i = i^*

seviyesinde daha sağda bir noktada kesişir.

Anahtar Kavram

Esnek kur sisteminde para politikasının tam etkinliği

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 89Soru →

Uluslararası sermaye hareketliliğinin tam olduğu ve Açık Faiz Paritesi (UIP) koşulunun sağlandığı bir ekonomik ortamda aşağıdaki veriler mevcuttur:

Değişken	Değer
Yerli Nominal Faiz Oranı ( $i$ )	$\%22$
Yabancı (ABD) Nominal Faiz Oranı ( $i^*$ )	$\%6$

Buna göre, arbitrajın mümkün olmadığı denge durumunda yerli paranın gelecek bir yıl içerisindeki beklenen değer değişimi aşağıdakilerden hangisidir?

\%16

oranında değer kazanması

\%16

oranında değer kaybetmesi

\%28

oranında değer kazanması

\%28

oranında değer kaybetmesi

Değişmemesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%16$ oranında değer kaybetmesi

Cevap

Yerli paranın yüzde 16 oranında değer kaybetmesi

Açık Faiz Paritesi (UIP) teorisine göre, uluslararası finansal denge durumunda yerli ve yabancı nominal faiz oranları arasındaki fark, döviz kurunda beklenen değişim oranına eşit olmalıdır. Bu durumda, yerli faiz oranı (

\%22

) ile yabancı faiz oranı (

\%6

) arasındaki fark olan

\%16

, yerli paranın yabancı para karşısında beklenen değer kaybını temsil eder. Yatırımcılar, yerli varlıklardan elde ettikleri yüksek faiz gelirinin, kurdaki bu değer kaybı ile dengeleneceğini bekledikleri için arbitraj imkanı ortadan kalkar.

Adım Adım Çözüm

Açık Faiz Paritesi (UIP) formülünün belirlenmesi

i \approx i^* + \Delta E^e

Sermaye hareketliliğinin tam olduğu durumda yerli ve yabancı varlıkların getirilerinin eşitlenmesi gerekir.

Verilen değerlerin formüle yerleştirilmesi

22 = 6 + \Delta E^e

Yerli faiz oranı yüzde 22 ve yabancı faiz oranı yüzde 6 olarak verilmiştir.

Beklenen kur değişiminin hesaplanması

\Delta E^e = 22 - 6 = 16

Eşitliğin sağlanması için kurdaki beklenen artışın (değer kaybının) faiz farkına eşit olması gerekir.

Sonucun iktisadi olarak yorumlanması

Yerli para yüzde 16 değer kaybeder.

Pozitif çıkan sonuç döviz kurunun artacağını, yani yerli paranın değer kaybedeceğini gösterir.

Anahtar Kavram

Faiz Paritesi Teorisi (UIP)

Tahmini Süre:45s

Soru 90Soru →

Uluslararası iktisat literatüründe yer alan Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi (PPP) teorisinin tam olarak geçerli olduğu varsayıldığında; iki ülke arasındaki nominal döviz kurunu ( $E$ ) belirleyen temel faktör aşağıdakilerden hangisidir?

İki ülkenin genel fiyat düzeylerinin birbirine oranı (

P / P^*

)

İki ülkenin nominal faiz oranları arasındaki fark (

i - i^*

)

İki ülkenin yıllık enflasyon oranları arasındaki fark (

\pi - \pi^*

)

İki ülkenin dış ticaret dengesindeki (cari işlemler) açık veya fazla miktarı

İki ülkenin reel gayrisafi yurt içi hasıla büyüme oranları

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İki ülkenin genel fiyat düzeylerinin birbirine oranı ( $P / P^*$ )

Cevap

Nominal döviz kuru, yerli fiyat düzeyinin dış fiyat düzeyine oranına (

P / P^*

) eşittir.

Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi, Tek Fiyat Kanunu'nun ekonomi geneline yayılmış halidir ve nominal döviz kurunun, ülkelerin genel fiyat düzeylerinin birbirine oranı (

E = P / P^*

) tarafından belirlendiğini ileri sürer. Bu durumda paranın satın alma gücü iki ülkede de aynı kalır.

Adım Adım Çözüm

Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi (PPP) tanımını hatırla.

E = \frac{P}{P^*}

formülü elde edilir.

Teori, bir mal sepetinin her yerde aynı maliyete sahip olması (Tek Fiyat Kanunu) gerektiğini savunur.

Değişkenleri tanımla.

P

: Yerli fiyat düzeyi,

P^*

: Dış fiyat düzeyi,

E

: Nominal döviz kurudur.

Kurun belirlenmesinde temel girdi fiyat endeksleridir.

Sonuca ulaş.

Döviz kuru, iki ülkenin fiyat düzeylerinin birbirine oranı tarafından belirlenir.

Parite, paranın satın alma gücünün her iki ülkede eşitlenmesini sağlar.

Anahtar Kavram

Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi (Absolute PPP)

İpuçları

Satın Alma Gücü Paritesi (PPP), döviz kurunu mal ve hizmetlerin fiyatları üzerinden açıklar.

Mutlak PPP varsayımı altında, yerli bir paranın bir birimiyle her ülkede aynı miktarda mal alınabilmelidir (

E = P/P^*

Daha Fazla Pratik

Nisbi Satın Alma Gücü Paritesi ile Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi arasındaki temel farkı (değişim vs. seviye) inceleyiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 91Soru →

Uluslararası sermaye hareketliliğinin tam olduğu bir ortamda, Türkiye'deki yıllık nominal faiz oranı $\%18$ , ABD'deki yıllık nominal faiz oranı ise $\%6$ olarak belirlenmiştir. Mevcut spot döviz kuru $1$ USD $= 25$ TL iken, piyasa aktörlerinin bir yıl sonraki kur beklentisi $1$ USD $= 27$ TL düzeyindedir.

Açık Faiz Paritesi (UIP) koşulları dikkate alındığında, bu ekonomi için sermaye akımlarının yönü ve yatırımcı tercihleri hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Yerli varlıkların beklenen getirisi yabancı varlıklardan daha yüksek olduğu için ülkeye sermaye girişi olması beklenir.

Beklenen kur artışı faiz farkından daha yüksek olduğu için yatırımcılar yabancı varlıklara yönelir.

Yerli para birimindeki beklenen değer kaybı faiz avantajını tamamen sildiği için sermaye hareketlerinde denge gözlenir.

Yatırımcılar sadece düşük faizli olan yabancı varlıklara spekülatif amaçla yönelerek sermaye çıkışına neden olur.

Satın alma gücü paritesi uyarınca kurun %12 oranında artması gerektiği için sermaye çıkışı yaşanır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yerli varlıkların beklenen getirisi yabancı varlıklardan daha yüksek olduğu için ülkeye sermaye girişi olması beklenir.

Cevap

Yerli varlıkların beklenen getirisinin yabancı varlıklardan yüksek olması nedeniyle ülkeye sermaye girişi yaşanır.

Yerli varlıkların beklenen getirisi yerli faiz oranına (%18) eşittir. Yabancı varlıkların beklenen getirisi ise yabancı faiz oranı (%6) ile döviz kurunda beklenen artış oranının (%8) toplamı olan %14'tür. Yerli getirinin daha yüksek olması, rasyonel yatırımcıların yerli varlıklara yönelmesine ve sermaye girişine neden olur.

Adım Adım Çözüm

Yerli varlıkların nominal getiri oranını belirle.

i = \%18

Yerli varlıkların getirisi doğrudan yerli faiz oranına eşittir.

Yabancı varlıkların beklenen toplam getirisini (TL cinsinden) hesapla.

R_f = i^* + \frac{E^e - E}{E}

formülünden

0,06 + \frac{27 - 25}{25} = 0,06 + 0,08 = \%14

Yabancı varlık getirisinde hem yabancı faiz hem de döviz kurunda beklenen değişim dikkate alınmalıdır.

Getirileri karşılaştırarak sermaye hareketinin yönünü tespit et.

\text{Yerli Getiri} (\%18) > \text{Yabancı Getiri} (\%14)

Yatırımcılar beklenen getirisi daha yüksek olan piyasaya yönelirler.

Anahtar Kavram

Açık Faiz Paritesi (UIP)

İpuçları

Yabancı bir varlığa yatırım yaptığınızda elinize geçecek TL miktarını hesaplamak için hem yabancı faizi hem de kurdaki değişimi toplamanız gerektiğini unutmayın.

Kurdaki beklenen değişim oranını şu şekilde hesaplayabilirsiniz:

(27 - 25) / 25

Yerli getiri %18, yabancı getiri ise %6 + %8 = %14'tür. Hangi getiri daha cazip?

Daha Fazla Pratik

Eğer faiz paritesi tam olarak sağlansaydı, yatırımcıların bir yıl sonraki kur beklentisi (E^e) kaç TL olurdu?

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 92Soru →

Mundell-Fleming modeli çerçevesinde, sermaye hareketliliğinin sıfır olduğu ( $BP$ eğrisinin dikey olduğu) ve sabit döviz kuru rejiminin uygulandığı küçük açık bir ekonomide; kamu harcamalarının artırılmasına yönelik genişlemeci bir maliye politikası uygulanması durumunda, yeni dengede çıktı düzeyi ( $Y$ ) ve faiz oranları ( $i$ ) başlangıç seviyesine göre nasıl değişir?

Çıktı düzeyi artar, faiz oranları değişmez.

Çıktı düzeyi değişmez, faiz oranları yükselir.

Hem çıktı düzeyi hem de faiz oranları artar.

Çıktı düzeyi azalır, faiz oranları yükselir.

Çıktı düzeyi değişmez, faiz oranları düşer.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Çıktı düzeyi değişmez, faiz oranları yükselir.

Cevap

Çıktı düzeyinin değişmemesi ve faiz oranlarının yükselmesi

Sermaye hareketliliğinin olmadığı bir ortamda (

BP

dikey), genişlemeci maliye politikası sadece ithalatı artırarak dış dengeyi bozar. Sabit kur rejimi uygulandığı için Merkez Bankası bu açığı kapatmak adına döviz rezervlerini kullanarak piyasadaki yerli parayı çekmek zorundadır. Bu durum

LM

eğrisini, çıktı başlangıç seviyesine dönene kadar sola kaydırır. Sonuç olarak çıktı değişmezken, faiz oranı her iki politika etkisinin de aynı yönlü olması nedeniyle yükselir.

Adım Adım Çözüm

Başlangıç etkisinin analizi

IS

eğrisi sağa kayar.

Kamu harcamalarının artması (

G \uparrow

) toplam talebi artırarak mal piyasası dengesini sağa taşır.

Dış denge üzerindeki etkinin belirlenmesi

Ödemeler bilançosu açığı oluşur.

Artan gelir (

Y \uparrow

) ithalatı artırır; sermaye hareketliliği sıfır olduğu için bu açık sermaye girişiyle kapatılamaz.

Kur koruma müdahalesinin analizi

Merkez Bankası döviz satıp yerli para alır,

LM

sola kayar.

Dış açık nedeniyle kur üzerindeki değer kaybı baskısını engellemek için merkez bankası rezervlerini kullanarak para arzını azaltır.

Nihai denge durumunun tespiti

Y

değişmez,

i

yükselir.

LM

eğrisi, dış açık kapanana (yani

Y

eski seviyesine dönene) kadar sola kayar; hem

IS

hem

LM

hareketi faizi artırıcı yöndedir.

Anahtar Kavram

Tam sermaye hareketsizliğinde (dikey BP) sabit kur rejiminde maliye politikası çıktı üzerinde etkisizdir.

İpuçları

Sermaye hareketliliğinin olmadığı durumda dış dengeyi sadece dış ticaret (ihracat-ithalat) belirler.

Sabit kurda Merkez Bankası kuru korumak için para arzını dış dengeye göre ayarlar; yani para arzı içseldir.

Daha Fazla Pratik

Aynı senaryoyu tam sermaye hareketliliği (yatay BP) varsayımı altında tekrar çözerek farkı analiz ediniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 93Soru →

Satın Alma Gücü Paritesi (PPP) teorisinin tam olarak geçerli olduğu ve uluslararası ticaretin önünde hiçbir engelin (işlem maliyetleri, tarifeler vb.) bulunmadığı bir ekonomik modelde, reel döviz kurunun ( $q$ ) alacağı değer ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

İki ülke arasındaki nominal faiz oranları farkı kadardır.

Sadece nominal döviz kurunun o anki değerine bağlıdır.

Her zaman 1'e (bir) eşittir.

Ödemeler dengesindeki cari işlemler hesabının büyüklüğü ile belirlenir.

İthalat ve ihracat esnekliklerinin toplamı tarafından belirlenir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Her zaman 1'e (bir) eşittir.

Cevap

Satın Alma Gücü Paritesi'nin tam olarak geçerli olduğu durumda reel döviz kuru her zaman 1'e eşittir.

Satın Alma Gücü Paritesi (PPP) teorisi, Tek Fiyat Kanunu'nun uluslararası ölçekte genelleştirilmiş halidir. Eğer PPP tam olarak geçerliyse, bir para biriminin satın alma gücü her ülkede aynı olmalıdır. Bu durum, nominal döviz kurunun iki ülke arasındaki fiyat oranlarına tam olarak uyum sağlaması anlamına gelir ve sonuç olarak reel döviz kuru (

q

) her zaman 1 değerini alır.

Adım Adım Çözüm

Reel döviz kuru formülünü yazınız.

q = \frac{E \times P^*}{P}

Reel döviz kuru, nominal kurun (

E

) dış fiyatlar (

P^*

) ile çarpılıp yerli fiyatlara (

P

) bölünmesiyle hesaplanır.

Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi (PPP) şartını formüle uygulayınız.

E = \frac{P}{P^*}

PPP teorisine göre nominal döviz kuru, iki ülkenin fiyatlar genel seviyesinin oranına eşittir.

PPP şartını reel kur formülünde yerine koyarak sadeleştiriniz.

q = \frac{(\frac{P}{P^*}) \times P^*}{P} = 1

Değişkenler birbirini götürdüğünde paranın satın alma gücünün her iki ülkede aynı olduğu (Tek Fiyat Kanunu) ve reel kurun 1 olduğu görülür.

Anahtar Kavram

Reel Döviz Kuru ve PPP İlişkisi

İpuçları

Reel döviz kuru, yerli ve yabancı malların nisbi fiyatını gösterir.

Eğer paranın satın alma gücü her ülkede aynıysa, malların gerçek maliyeti değişmez.

Daha Fazla Pratik

Nisbi (Relatif) PPP ile enflasyon oranları arasındaki ilişkiyi inceleyen soruları çözebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 94Soru →

Ödemeler dengesi bilançosunun güncel standartları ( $BPM6$ ) dikkate alındığında; aşağıdakilerden hangisi "Cari İşlemler Hesabı" kapsamında yer alan temel bileşenlerden biri değildir?

Mallar (Dış ticaret) hesabı

Hizmetler hesabı

Birincil gelir hesabı

İkincil gelir hesabı

Portföy yatırımları ve doğrudan yatırımlar

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Portföy yatırımları ve doğrudan yatırımlar

Cevap

Portföy yatırımları ve doğrudan yatırımlar, Cari İşlemler Hesabı'nda değil, Finans Hesabı'nda yer alan kalemlerdir.

Doğrudan yatırımlar (işletme kurma/satın alma) ve portföy yatırımları (hisse senedi, tahvil alımı), ödemeler dengesi bilançosunda "Finans Hesabı" başlığı altında kaydedilir. Cari işlemler hesabı ise yalnızca reel ekonomiye dayalı mal, hizmet ve gelir akımlarını kapsar.

Adım Adım Çözüm

Cari İşlemler Hesabı'nın kapsamını tanımlama

Cari işlemler; mallar, hizmetler, birincil gelir ve ikincil gelir olmak üzere dört ana gruptan oluşur.

Ödemeler dengesi bilançosunun ana yapısını anlamak için hesap gruplarını ayırmak gerekir.

Finans Hesabı'nın kapsamını belirleme

Finans hesabı; doğrudan yatırımlar, portföy yatırımları, diğer yatırımlar ve rezerv varlıkları içerir.

Varlık ve yükümlülük değişimlerine dayalı sermaye hareketlerini sınıflandırmak için kullanılır.

Seçenekleri karşılaştırma

Portföy ve doğrudan yatırımların finansal bir hareket olduğu, cari bir işlem (mal/hizmet değişimi veya gelir transferi) olmadığı görülür.

Yanlış kalemin hangi hesap grubuna ait olduğunu netleştirmek cevabı doğrular.

Anahtar Kavram

Cari İşlemler ve Finans Hesabı Ayrımı

İpuçları

Cari işlemler, genellikle bir mal veya hizmetin el değiştirmesi ya da bir gelirin transferi ile ilgilidir.

Hisse senedi veya tahvil alımı gibi finansal varlıklardaki değişimler hangi hesapta izlenir, hatırlamaya çalışın.

Cari İşlemler Hesabı; Mallar, Hizmetler, Birincil Gelir ve İkincil Gelir başlıklarından oluşur. Bu listede olmayan seçeneği bulun.

Daha Fazla Pratik

Finans Hesabı'nın alt kalemlerini ve 'Net Hata ve Noksan' kaleminin neden kullanıldığını gözden geçirebilirsiniz.

Tahmini Süre:45s

Soru 95Soru →

Dışa açık bir ekonomide marjinal tüketim eğilimi ( $c$ ) $0,80$ , gelir vergisi oranı ( $t$ ) $0,25$ ve marjinal ithalat eğilimi ( $m$ ) $0,10$ olarak belirlenmiştir. Bu ekonomide otonom ihracat harcamalarında ( $X$ ) $400$ birimlik bir artış meydana gelirse, ekonominin dış ticaret dengesi (net ihracat) nasıl değişir?

320

birim iyileşir

400

birim iyileşir

800

birim iyileşir

300

birim iyileşir

80

birim kötüleşir

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $320$ birim iyileşir

Cevap

Dış ticaret dengesi

320

birim iyileşir.

Verilen parametrelerle çarpan

2

olarak hesaplanır.

400

birimlik ihracat artışı, geliri

800

birim artırırken; bu gelir artışı marjinal ithalat eğilimi olan

0,10

oranında, yani

80

birimlik bir ithalat artışına yol açar. Sonuç olarak net denge

400 - 80 = 320

birim iyileşme gösterir.

Adım Adım Çözüm

Dış ticaret çarpanının (

k

) hesaplanması

k = \frac{1}{1 - c(1 - t) + m} = \frac{1}{1 - 0,80(1 - 0,25) + 0,10} = 2

Vergilerin ve ithalatın olduğu dışa açık bir ekonomide çarpan katsayısını bulmak gerekir.

Ulusal gelirdeki değişimin (

\Delta Y

) hesaplanması

\Delta Y = k \times \Delta X = 2 \times 400 = 800

Otonom ihracat artışının uyardığı toplam gelir artışını belirlemek için kullanılır.

İthalattaki değişimin (

\Delta M

) hesaplanması

\Delta M = m \times \Delta Y = 0,10 \times 800 = 80

Artan gelirin ne kadarının ithalata (sızıntıya) gittiğini belirlemek gerekir.

Dış ticaret dengesindeki net değişimin (

\Delta NX

) hesaplanması

\Delta NX = \Delta X - \Delta M = 400 - 80 = 320

İhracat artışından ithalat artışı çıkarılarak net dış ticaret dengesi etkisi bulunur.

Anahtar Kavram

Dış ticaret çarpanı etkisiyle gelirin artması, marjinal ithalat eğilimi oranında ithalatı da artırarak başlangıçtaki ihracat iyileşmesini bir miktar törpüler.

Soru 96Soru →

Tek Fiyat Kanunu'nun ve Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi'nin (PPP) tam olarak geçerli olduğu varsayıldığında; homojen bir mal sepetinin maliyeti yurt içinde $12.000$ TL, yurt dışında ise $400$ Euro olarak belirlenmiştir. Buna göre, satın alma gücü paritesine göre oluşması beklenen nominal döviz kuru ( $TL/Euro$ ) aşağıdakilerden hangisidir?

0,033

1

30

3.000

4.800.000

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $30$

Cevap

Satın alma gücü paritesine göre belirlenmesi gereken nominal döviz kuru

30

'dur.

Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi teorisine göre, nominal döviz kuru iki ülkedeki genel fiyat düzeylerinin veya özdeş bir mal sepetinin fiyatlarının birbirine oranına (

E = P / P^*

) eşittir. Bu soruda yurt içi fiyat

12.000

TL, yurt dışı fiyat ise

400

Euro olarak verildiğinden;

12.000 / 400 = 30

TL/Euro sonucu elde edilmektedir.

Adım Adım Çözüm

Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi formülünü hatırla.

E = \frac{P}{P^*}

formülü temel alınır.

Mutlak PPP, nominal kurun (

E

) iki ülke arasındaki fiyat düzeylerinin (

P

: yerli,

P^*

: yabancı) oranına eşit olduğunu savunur.

Soruda verilen değerleri formülde yerine koy.

E = \frac{12.000}{400}

Yerli fiyat (

12.000

TL) ve yabancı fiyat (

400

Euro) arasındaki ilişkiyi kurmak için veriler yerleştirilir.

Bölme işlemini gerçekleştirerek nominal kuru hesapla.

30

12.000

'in

400

'e bölünmesi sonucunda

1

Euro'nun kaç TL etmesi gerektiği bulunur.

Anahtar Kavram

Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi (Absolute PPP)

İpuçları

Döviz kurunun bir birim yabancı paranın yerli para cinsinden değeri olduğunu hatırla.

Mutlak PPP formülü olan

E = P / P^*

ifadesinde yerli fiyatı yabancı fiyata bölmelisin.

12.000

değerini

400

değerine böldüğünde çıkan sonuç parite kurunu verecektir.

Daha Fazla Pratik

Bu sonucun ardından yerli enflasyonun yabancı enflasyondan daha yüksek olduğu bir durumda kurun nasıl değişeceğini (Nisbi PPP) inceleyebilirsin.

Tahmini Süre:45s

Soru 97Soru →

Nisbi (Relatif) Satın Alma Gücü Paritesi'nin geçerli olduğu bir açık ekonomide, yerli ülkedeki yıllık enflasyon oranı $\%30$ , bu ülkenin ticaret ortağı olan yabancı ülkedeki yıllık enflasyon oranı ise $\%10$ olarak gerçekleşmiştir. Bu verilere göre, Nisbi Satın Alma Gücü Paritesi teorisi çerçevesinde yerli paranın nominal döviz kuru karşısındaki değişimi aşağıdakilerden hangisi olmalıdır?

\%20

oranında değer kaybetmelidir.

\%20

oranında değer kazanmalıdır.

\%40

oranında değer kaybetmelidir.

\%10

oranında değer kaybetmelidir.

\%30

oranında değer kazanmalıdır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: $\%20$ oranında değer kaybetmelidir.

Cevap

Yerli para birimi yabancı para birimi karşısında %20 oranında değer kaybetmelidir.

Nisbi Satın Alma Gücü Paritesi'ne göre, nominal döviz kurundaki yüzde değişim, iki ülke arasındaki enflasyon farkına eşittir. Yerli ülkede enflasyon

(\%30)

yabancı ülkeden

(\%10)

daha yüksek olduğu için, yerli para bu aradaki fark

(\%20)

kadar değer kaybetmelidir.

Adım Adım Çözüm

Nisbi Satın Alma Gücü Paritesi (Relatif PPP) formülünün belirlenmesi

\% \Delta E = \pi_{yerli} - \pi_{yabanci}

Döviz kurundaki yüzde değişimin iki ülke arasındaki enflasyon farkına eşit olduğunu belirten teorik temeli kurmak.

Verilen enflasyon verilerinin formülde yerine konulması

\% \Delta E = 30 - 10 = 20

Yerli enflasyon (

30

) ile yabancı enflasyon (

10

) arasındaki farkı hesaplamak.

Sonucun nominal döviz kuru ve yerli para değeri açısından yorumlanması

Nominal döviz kuru

20

artar, bu da yerli paranın değer kaybı anlamına gelir.

Pozitif bir sonuç, nominal döviz kurunun arttığını ve yerli paranın satın alma gücünün azaldığını gösterir.

Anahtar Kavram

Nisbi Satın Alma Gücü Paritesi (Relative PPP)

İpuçları

Nisbi PPP formülünü hatırlayın: Döviz kurundaki değişim = Yerli Enflasyon - Yabancı Enflasyon.

Yerli enflasyon daha yüksekse, yerli paranın satın alma gücü yabancı paraya göre azalır.

Daha Fazla Pratik

Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi ile Nisbi Satın Alma Gücü Paritesi arasındaki farkları incelemek konuyu pekiştirmenize yardımcı olabilir.

Tahmini Süre:45s

Soru 98Soru →

Açık ekonomi makroiktisadi dengelerinin analiz edildiği bir modelde, uluslararası sermaye hareketliliğinin tam olduğu ve Açık Faiz Paritesi (UIP) koşulunun sağlandığı varsayılmaktadır. Piyasalardan elde edilen güncel veriler aşağıdaki tabloda sunulmuştur:

Değişken	Türkiye (Yerli)	ABD (Yabancı)
Yıllık Nominal Faiz Oranı ( $i$ )	$\%30$	$\%5$
Beklenen Enflasyon Oranı ( $\pi^e$ )	$\%25$	$\%10$

Güncel spot döviz kurunun $1$ USD = $40$ TRY olduğu bir durumda, yatırımcıların arbitraj imkânından yararlanamaması için bir yıl sonraki beklenen spot döviz kuru ( $E^e$ ) kaç TRY olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 50

Cevap

Arbitraj imkânının ortadan kalkması için beklenen spot döviz kuru 50 TRY olmalıdır.

Denge durumunda, yerli ve yabancı varlıkların getirileri eşitlenmelidir. Türkiye'deki

\%30

getiri ile ABD'deki

\%5

getiri arasındaki

\%25

'lik fark, TRY'nin USD karşısında

\%25

oranında değer kaybetmesiyle (kurun yükselmesiyle) dengelenir.

40

TRY olan mevcut kurun

\%25

artması (

40 \times 1,25

) sonucu beklenen kur

50

TRY olarak bulunur.

Adım Adım Çözüm

Faiz farkının belirlenmesi

i_{yerli} - i_{yabanci} = 0,30 - 0,05 = 0,25

Açık faiz paritesine göre nominal faiz farkı, döviz kurundaki beklenen değişim oranına eşit olmalıdır.

Açık Faiz Paritesi (UIP) formülünün kurulması

i = i^* + \frac{E^e - E}{E}

Teoriye göre yerli faiz oranı, yabancı faiz oranı ile yerli paradaki beklenen değer kaybının toplamına eşittir.

Verilerin formüle yerleştirilmesi ve çözüm

0,30 = 0,05 + \frac{E^e - 40}{40} \Rightarrow 0,25 = \frac{E^e - 40}{40} \Rightarrow 10 = E^e - 40 \Rightarrow E^e = 50

Matematiksel olarak beklenen kurun mevcut faiz farkını dengeleyecek düzeyde olması gerekir.

Anahtar Kavram

Açık Faiz Paritesi (UIP), sermaye hareketliliğinin tam olduğu durumda nominal faiz farklarının kurlardaki beklenen değişim ile dengeleneceğini savunur.

Daha Fazla Pratik

Kapalı Faiz Paritesi (CIP) durumunda vadeli kur (forward rate) ile spot kur arasındaki ilişkiyi inceleyebilirsiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 99Soru →

Swan Diyagramı (İç ve Dış Denge Analizi) modelinde, bir ekonominin iç denge ( $YY$ ) eğrisi üzerinde bulunduğu ancak dış denge ( $EB$ ) açısından cari açık (dış ticaret açığı) yaşadığı bir durum söz konusudur. Bu ekonomide hem iç dengeyi korumak hem de dış dengeyi aynı anda sağlamak için uygulanması gereken politika bileşimi aşağıdakilerden hangisidir?

Devalüasyon uygulanması ve daraltıcı harcama politikası izlenmesi

Revalüasyon uygulanması ve genişletici harcama politikası izlenmesi

Sadece döviz kurunun yükseltilmesi (devalüasyon) yoluyla dış açığın giderilmesi

Devalüasyon uygulanması ve genişletici harcama politikası izlenmesi

Revalüasyon uygulanması ve daraltıcı harcama politikası izlenmesi

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Devalüasyon uygulanması ve daraltıcı harcama politikası izlenmesi

Cevap

Devalüasyon uygulanması ve daraltıcı harcama politikası izlenmesi

Ekonomi iç dengede olup dış açık veriyorsa, cari açığı kapatmak için reel döviz kurunun yükselmesi (devalüasyon) gerekir. Ancak devalüasyon toplam talebi artırarak ekonomiyi tam istihdam düzeyinden aşırı istihdama (enflasyon) kaydırır. Hem dış dengeyi sağlamak hem de tam istihdamı korumak için devalüasyonla birlikte toplam harcamaları azaltacak daraltıcı bir politika uygulanmalıdır.

Adım Adım Çözüm

Ekonominin mevcut konumunu analiz etme

Ekonomi

YY

eğrisi üzerinde (iç dengede) fakat

EB

eğrisinin altında (dış açık bölgesinde) bulunmaktadır.

Dış açığı gidermek için döviz kurunun yükselmesi (

R

artışı) gerekmektedir.

Dış denge için gereken politika aracını belirleme

Harcama kaydırıcı bir politika olan devalüasyon uygulanmalıdır.

Devalüasyon yerli mallarını ucuzlatarak net ihracatı artırır ve cari açığı kapatır.

İç denge üzerindeki yan etkiyi yönetme

Daraltıcı maliye veya para politikası (harcama kısıcı) uygulanmalıdır.

Devalüasyonun yarattığı net ihracat artışı toplam talebi artırır. Ekonomi zaten tam istihdamda olduğu için bu artış enflasyona yol açar; bu nedenle harcamaların kısılması gerekir.

Anahtar Kavram

Swan Diyagramında Politika Bileşimi (Policy Mix)

İpuçları

Dış açığı kapatmak için yerli paranın değerinin düşürülmesi mi yoksa artırılması mı gerekir?

Devalüasyon net ihracatı artırarak toplam talebi nasıl etkiler? Ekonomi zaten tam istihdamda olduğuna göre bu etkiyi nasıl dengelemelisiniz?

Swan diyagramında

YY

eğrisi üzerinde aşağı doğru hareket etmek için hem döviz kurunun artması hem de yurt içi harcamaların azalması gerekir.

Daha Fazla Pratik

Swan diyagramında ekonominin hem işsizlik hem de dış ticaret fazlası yaşadığı durumdaki politika ihtiyaçlarını inceleyiniz.

Tahmini Süre:1m 30s

Soru 100Soru →

Enflasyon oranının ticaret ortaklarına göre sistematik olarak yüksek seyrettiği bir ekonomide, yerli paranın aşırı değerlenmesini önleyerek dış ticaret rekabet gücünü korumak amacıyla; nominal döviz kurunun önceden belirlenmiş küçük adımlarla ve belirli bir takvime göre devalüe edildiği döviz kuru sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Sürünen Parite (Crawling Peg)

Para Kurulu (Currency Board)

Yönetilen Dalgalanma (Managed Float)

Ayarlanabilir Sabit Kur (Adjustable Peg)

Serbest Dalgalı Kur (Free Float)

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sürünen Parite (Crawling Peg)

Cevap

Sürünen Parite (Crawling Peg) sistemi, enflasyon farklarını dengelemek için döviz kurunun önceden ilan edilen küçük miktarlarda ve düzenli aralıklarla ayarlanmasını ifade eder.

Sürünen parite (crawling peg) sistemi, özellikle kronik yüksek enflasyon yaşayan ülkelerde reel döviz kurunu sabit tutarak rekabet gücünü korumak amacıyla kullanılır. Bu sistemde döviz kuru, enflasyon farkına paralel olarak önceden ilan edilen küçük adımlarla devalüe edilir.

Adım Adım Çözüm

Enflasyon farkının reel döviz kuru üzerindeki etkisini analiz edin.

İç enflasyonun dış enflasyondan yüksek olması durumunda, nominal kur sabit kalırsa reel döviz kuru düşer (yerli para reel olarak değerlenir).

Reel döviz kuru formülü olan

REK = E \times (P^* / P)

uyarınca, iç fiyatlar (

P

) daha hızlı artarsa

REK

azalır.

Rekabet gücünü korumak için gereken müdahale yöntemini belirleyin.

Dış ticaret dengesinin bozulmaması için nominal döviz kurunun (

E

), fiyat farklarını telafi edecek şekilde artırılması (devalüasyon) gerekir.

Sürekli ve küçük oranlı devalüasyonlar, ani ve büyük şokların yaratacağı spekülatif saldırıları önler.

Tanımlanan mekanizmaya uygun sistemi seçin.

Önceden belirlenmiş takvim ve küçük adımlı ayarlama vurgusu bizi sürünen parite sistemine götürür.

Bu sistemin temel amacı enflasyonist beklentileri yönetirken reel kuru istikrarlı kılmaktır.

Anahtar Kavram

Sürünen parite, nominal döviz kurunun enflasyon farklarını yansıtacak şekilde sistematik olarak ayarlanmasıdır.

Tahmini Süre:1m 30s

ÖncekiSayfa 5 / 6Sonraki

Açık Ekonomi Makroiktisadı

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

İpuçları

Daha Fazla Pratik

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Cevap