Examkin

Açık Ekonomi Makroiktisadı

120 soru

Soru 61Soru →

Açık ekonomi makroiktisadı çerçevesinde, ulusal paranın devalüe edilmesini takip eden süreçte dış ticaret dengesinin seyrini açıklayan "J-Eğrisi" analizine göre; devalüasyonun hemen ardından dış ticaret bilançosunun iyileşmek yerine başlangıçta daha da bozulmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İthalat ve ihracat miktarlarının fiyat değişimlerine uyum sağlamasındaki gecikme nedeniyle fiyat etkisinin miktar etkisine baskın gelmesi

Cevap

İthalat ve ihracat miktarlarının fiyat değişimlerine uyum sağlamasındaki gecikme nedeniyle fiyat etkisinin miktar etkisine baskın gelmesi
Dış ticaret dengesinde devalüasyon sonrası görülen başlangıçtaki kötüleşme, ithalat ve ihracatın kısa dönemdeki esnekliklerinin toplamının 1'den küçük olmasıyla açıklanır. Bu durumda, ithalatın birim fiyatının artması (fiyat etkisi), miktarındaki düşüşten (miktar etkisi) daha büyük bir parasal çıkışa neden olur. Zaman geçtikçe tüketiciler ve firmalar miktarları ayarladıkça miktar etkisi baskın gelir ve ticaret dengesi iyileşmeye başlar.

Adım Adım Çözüm

1
Devalüasyonun fiyatlar üzerindeki etkisini belirleme
Devalüasyon ile ithal malların yerli para cinsinden fiyatı artar, ihraç malların yabancı para cinsinden fiyatı düşer.
Ulusal paranın değer kaybı, dış ticaret fiyatlarını doğrudan etkileyen bir unsurdur.
2
Kısa dönemdeki miktar tepkilerini (esneklikleri) analiz etme
Kısa dönemde tüketicilerin ve firmaların sözleşmeleri, alışkanlıkları ve alternatif bulma süreçleri nedeniyle ithalat ve ihracat miktarları fiyat değişimlerine anında tepki veremez (esneklikler düşüktür).
Zaman gecikmesi (time lag), miktarların fiyat değişimine uyumunu engeller.
3
Fiyat etkisi ile miktar etkisini karşılaştırma
İthalat miktarındaki azalma yetersiz kalırken, her bir birim ithalat için ödenen yerli para miktarı arttığı için (fiyat etkisi), dış ticaret dengesi başlangıçta kötüleşir.
Fiyat etkisi, miktar etkisinden baskın gelerek bilançonun aşağı yönlü seyrine neden olur.

Anahtar Kavram

J-Eğrisi Analizinde Fiyat ve Miktar Etkisi Baskınlığı
Soru 62Soru →

J-Eğrisi analizi çerçevesinde, Marshall-Lerner koşulunun uzun dönemde geçerli olduğu varsayıldığında, bir ülkenin ulusal parasını devalüe etmesinin ardından dış ticaret dengesinin başlangıçta (kısa dönemde) iyileşmek yerine bozulmasının temel iktisadi gerekçesi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İthalat ve ihracat miktarlarının fiyat değişimlerine kısa sürede uyum sağlayamaması nedeniyle fiyat etkisinin miktar etkisinden daha baskın olması

Cevap

Dış ticaret dengesinin başlangıçta bozulmasının temel nedeni, kısa dönemde miktarların fiyat değişimlerine tepki verememesi (düşük esneklik) ve fiyat etkisinin miktar etkisine baskın gelmesidir.
Doğru yanıt olan seçenek, J-Eğrisi'nin temelindeki 'zaman gecikmesi' (time lag) olgusunu vurgulamaktadır. Devalüasyon sonrası ithal malların yerli para fiyatı yükselir. Tüketiciler ve firmalar bu fiyat artışına miktar bazında (ithalatı azaltma, ihracatı artırma) hemen tepki veremedikleri için (esneklikler düşüktür), dış ticaret bilançosu ilk etapta daha fazla açık verir. Bu duruma 'fiyat etkisinin miktar etkisinden büyük olması' denir.

Adım Adım Çözüm

1
Devalüasyonun fiyatlar üzerindeki etkisini belirle.
Devalüasyon ile ithal malların yerli para cinsinden fiyatı (PmP_m) anında artar.
Döviz kuru arttığında, yabancı para cinsinden olan ithalat fiyatı yerel para biriminde daha yüksek bir değere karşılık gelir.
2
Kısa dönemde miktarların (hacim) tepkisini analiz et.
İthalat miktarı (MM) ve ihracat miktarı (XX) kısa dönemde mevcut sözleşmeler ve tüketim alışkanlıkları nedeniyle hemen değişmez.
Uluslararası ticarette miktarların fiyat değişimine uyum sağlaması (esnekliklerin artması) zaman alır.
3
Bilanço üzerindeki toplam etkiyi (Fiyat vs. Miktar) karşılaştır.
Dış ticaret dengesi değer bazında hesaplandığında, miktarlar değişmezken ithalat fiyatının artması toplam ithalat giderini artırır (Pm×M↑P_m \times M \uparrow).
Miktar etkisi (iyileştirici) henüz devreye girmediği için fiyat etkisi (kötüleştirici) baskın gelir ve dış ticaret dengesi bozulur.

Anahtar Kavram

J-Eğrisi Mekanizması: Fiyat ve Miktar Etkisi

İpuçları

1
Devalüasyon yapıldığında yurt dışından aldığınız bir malın TL cinsinden fiyatı anında ne olur?
2
Bir malın fiyatı arttığında, tüketicilerin o maldan vazgeçip başka yöne kaymaları (miktar değişimi) bir günde mi gerçekleşir yoksa zaman mı alır?
3
J-Eğrisi'nin dip noktası, fiyat artışının yaşandığı ancak miktarların henüz değişmediği 'fiyat etkisi' aşamasını temsil eder.

Daha Fazla Pratik

Devalüasyonun ardından esnekliklerin zamanla artmasıyla Marshall-Lerner koşulunun sağlandığı t-anını ve sonrasındaki iyileşme sürecini grafik üzerinde inceleyiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 63Soru →

Enflasyonla mücadelede kredibiliteyi artırmak amacıyla 'Para Kurulu' (Currency Board) sistemini uygulamaya koyan bir ekonomide, bu sistemin kurumsal işleyişi ve merkez bankasının para yaratma süreci üzerindeki etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para tabanındaki (emisyon ve banka rezervleri) değişimlerin, çıpa olarak seçilen döviz rezervlerindeki değişimlere birebir bağlı olması nedeniyle para politikası tamamen pasif bir hale gelir.

Cevap

Para tabanındaki değişimlerin rezerv değişimlerine birebir bağlı olması ve para politikasının tamamen pasif hale gelmesi
Para Kurulu sisteminde, para otoritesi para tabanını (HH) ancak kasasındaki döviz rezervleri (RR) kadar artırabilir. Bu durum, para arzının (ΔM\Delta M) dış ticaret dengesi ve sermaye hareketleri sonucunda oluşan rezerv değişimlerine (ΔR\Delta R) doğrudan bağlanması anlamına gelir. Sonuç olarak merkez bankası bağımsız bir para politikası yürütemez ve para arzı ekonomide 'içsel' bir değişken haline gelerek tamamen pasifleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Para Kurulu (Currency Board) sisteminin temel kuralını tanımlama
Para kurulunda para otoritesi, çıkardığı her birim yerli paranın (para tabanı) karşılığında belirli bir miktarda yabancı parayı (rezerv) bulundurmak zorundadır.
Sistemin temel mantığı %100 veya üzerindeki bir rezerv karşılığı esasına dayanır.
2
Para arzı ve rezerv ilişkisini analiz etme
H=NFA+NDAH = NFA + NDA denkleminde, para kurulu sisteminde ΔNDA≈0\Delta NDA \approx 0 kabul edilir. Bu durumda ΔH=ΔNFA\Delta H = \Delta NFA olur.
Net iç varlıkların (NDA) para yaratma sürecinden dışlanması, para arzını dış ödemeler dengesine (NFA) bağımlı kılar.
3
Para politikası otonomisi ve merkez bankası işlevlerini değerlendirme
Merkez bankası bağımsız bir para politikası izleyemez, açık piyasa işlemleri yapamaz ve sınırsız 'son başvuru mercii' desteği veremez.
Para otoritesinin yetkileri yasal olarak kısıtlanmış ve para arzı içselleştirilmiştir.

Anahtar Kavram

Para Kurulu (Currency Board) Mekanizması ve Para Arzının İçselleşmesi

İpuçları

1
Para Kurulu sistemini standart sabit kurdan ayıran en önemli farkın 'rezerv karşılığı' kuralı olduğunu hatırlayın.
2
Merkez bankasının bilançosunda net iç varlıkların (hazineye açılan krediler vb.) neden artırılamayacağını düşünün.
3
İmkansız Üçlü (Trilemma) hipotezini hatırlayın: Sabit kur ve tam sermaye hareketliliği varsa, para politikası bağımsızlığı feda edilmiştir.

Daha Fazla Pratik

Para kurulu sisteminin avantajlarını (enflasyonla mücadele) ve dezavantajlarını (reel sektör şoklarına tepki verememe) karşılaştıran sorulara göz atabilirsiniz.

Alternatif Yöntem

Para kurulunu bir 'otomat' gibi düşünün; piyasaya giren her 1 birim döviz karşılığında yerli para çıkarılır, çıkan döviz karşılığında ise yerli para piyasadan çekilir. Bu otomatın takdir yetkisi yoktur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 64Soru →

IMF Ödemeler Dengesi ve Uluslararası Yatırım Pozisyonu El Kitabı (BPM6BPM6) güncel standartlarına göre; bir ekonomide belirli bir dönemde cari işlemler hesabı 1515 milyar dolar açık, sermaye hesabı 22 milyar dolar fazla vermiştir. Aynı dönemde finans hesabında (rezerv varlıklar dahil) net yükümlülük oluşumunun, net finansal varlık ediniminden 1010 milyar dolar fazla gerçekleştiği saptanmıştır.

Buna göre, söz konusu dönemde ödemeler dengesi bilançosunun muhasebeleşme gereği dengeye gelmesini sağlayan "Net Hata ve Noksan" kalemi kaç milyar dolardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: +3+3

Cevap

Net Hata ve Noksan kalemi +3+3 milyar dolardır.
Güncel BPM6BPM6 standartlarına göre ödemeler dengesi özdeşliği CariI˙s\clemler+SermayeHesabı−FinansHesabı+NetHataveNoksan=0Cari İşlemler + Sermaye Hesabı - Finans Hesabı + Net Hata ve Noksan = 0 şeklindedir. Soruda verilen cari işlemler açığı −15-15, sermaye hesabı fazlası +2+2 ve finans hesabı dengesi (varlık artışı yükümlülük artışından az olduğu için) −10-10 olarak işleme alınır. (−15)+2−(−10)+NHN=0(-15) + 2 - (-10) + NHN = 0 denkleminden −3+NHN=0-3 + NHN = 0 sonucu çıkar ve bu da Net Hata ve Noksan kaleminin +3+3 olmasını gerektirir.

Adım Adım Çözüm

1
Hesap dengelerini belirleme
Cari İşlemler Dengesi (CI˙Cİ) = −15-15; Sermaye Hesabı Dengesi (SHSH) = +2+2.
Açık veren kalemler negatif (-), fazla veren kalemler pozitif (+) işaretle temsil edilir.
2
Finans Hesabı dengesini hesaplama
Finans Hesabı Dengesi (FHFH) = Net Varlık Edinimi - Net Yükümlülük Oluşumu = −10-10.
BPM6BPM6 standartlarında finans hesabı dengesi, varlıklardaki net değişimden yükümlülüklerdeki net değişimin çıkarılmasıyla bulunur. Yükümlülükler 1010 milyar daha fazla arttığı için denge negatiftir.
3
Ödemeler Dengesi temel özdeşliğini uygulama
CI˙+SH−FH+NHN=0⇒(−15)+(+2)−(−10)+NHN=0Cİ + SH - FH + NHN = 0 \Rightarrow (-15) + (+2) - (-10) + NHN = 0.
Tüm hesapların net toplamının muhasebe gereği sıfıra eşit olması gerekir.
4
Net Hata ve Noksan (NHN) değerini çözme
−13+10+NHN=0⇒−3+NHN=0⇒NHN=+3-13 + 10 + NHN = 0 \Rightarrow -3 + NHN = 0 \Rightarrow NHN = +3.
Denklemin sol tarafındaki −3-3 değerini dengelemek için Net Hata ve Noksan kalemi pozitif yönde olmalıdır.

Anahtar Kavram

Ödemeler Dengesi Temel Muhasebe Özdeşliği
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 65Soru →

19441944 yılında kurulan Bretton Woods sisteminin temelini oluşturan; döviz kurlarının belirli bir paritede sabit tutulduğu ancak ödemeler bilançosunda ortaya çıkan "temel dengesizlik" (fundamental disequilibrium) durumlarında bu paritenin resmi bir kararla değiştirilmesine olanak tanıyan döviz kuru sistemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ayarlanabilir sabit kur sistemi

Cevap

Ayarlanabilir sabit kur sistemi
Doğru cevap olan sistem, Bretton Woods döneminde uygulanan ve döviz kurlarının sabit bir paritede tutulmasını sağlayan ancak ekonomik dengelerin kalıcı olarak bozulduğu (temel dengesizlik) durumlarda bu paritenin devalüasyon veya revalüasyon yoluyla değiştirilmesine izin veren sistemdir.

Adım Adım Çözüm

1
Bretton Woods sisteminin kur rejimini tanımlayın.
Sistem "sabit ama ayarlanabilir" bir yapıdadır.
Ülkeler paralarını dolara, doları da altına sabitlemiştir.
2
Kur değişikliği şartını belirleyin.
"Temel dengesizlik" (fundamental disequilibrium) şartı.
Sadece geçici olmayan, yapısal açıklar durumunda kur değişikliğine izin verilir.
3
Bu tanıma uyan sistemi seçenekler arasından seçin.
Ayarlanabilir sabit kur sistemi.
Tanım doğrudan bu sistemin işleyişini yansıtmaktadır.

Anahtar Kavram

Ayarlanabilir Sabit Kur Sistemi ve Bretton Woods

İpuçları

1
Bretton Woods sisteminin en temel özelliğini hatırlayın.
2
"Temel dengesizlik" kavramı, paritenin ne zaman değiştirilebileceğini ifade eder.
3
Sistem sabit kura dayanır ancak esnek olmayan katı sistemlerden farklı olarak 'ayarlanabilme' imkanı sunar.

Daha Fazla Pratik

Devalüasyon ve amortisman kavramları arasındaki farkı, sabit ve esnek kur sistemleri bağlamında tekrar gözden geçirin.
Tahmini Süre:45s
Soru 66Soru →

Reel döviz kuru (q=E⋅P∗Pq = \frac{E \cdot P^*}{P}), bir ülkenin uluslararası alandaki fiyat rekabet gücünü gösteren temel bir göstergedir. Yerli paranın reel olarak değer kazandığı (ülkenin uluslararası rekabet gücünün azaldığı) bir süreçte, diğer değişkenler sabitken aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmiş olması beklenmez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nominal döviz kurundaki artış oranının, yurt içi ve dış dünya enflasyon oranları arasındaki farktan daha yüksek olması

Cevap

Nominal döviz kurundaki artış oranının, yurt içi ve dış dünya enflasyon oranları arasındaki farktan daha yüksek olması durumunda rekabet gücü artar, azalmaz.
Reel döviz kuru formülüne göre (q=E⋅P∗/Pq = E \cdot P^* / P), bir ülkenin rekabet gücünün azalması (reel değerlenme) için qq değerinin düşmesi gerekir. Ancak nominal döviz kurundaki artış oranı, yurt içi ve dış dünya enflasyon farkından daha büyük olduğunda (%ΔE>π−π∗\% \Delta E > \pi - \pi^*), reel döviz kuru artar. Bu durum ülkenin uluslararası rekabet gücünün artması anlamına geldiğinden, rekabet gücünün azaldığı bir süreçte bu gelişmenin yaşanması beklenmez.

Adım Adım Çözüm

1
Reel döviz kuru formülünü analiz et.
q=(E⋅P∗)/Pq = (E \cdot P^*) / P formülünde qq değerinin azalması reel değerlenme (rekabet gücü kaybı), artması ise reel değer kaybı (rekabet gücü artışı) demektir.
Soruda reel değerlenmenin yaşandığı bir süreçte 'beklenmeyecek' olan durum, yani qq değerini artıran durum sorulmaktadır.
2
Değişim oranları üzerinden ilişkiyi kur.
%Δq≈%ΔE+π∗−π\% \Delta q \approx \% \Delta E + \pi^* - \pi ya da %Δq≈%ΔE−(π−π∗)\% \Delta q \approx \% \Delta E - (\pi - \pi^*).
Bu yaklaşık formül, reel kurdaki değişimin nominal kur değişimi ve enflasyon farkı arasındaki dengeye bağlı olduğunu gösterir.
3
Seçeneklerdeki verileri formüle uygula.
Nominal kurdaki artış oranının enflasyon farkından (%ΔE>π−π∗\% \Delta E > \pi - \pi^*) büyük olması durumunda %Δq>0\% \Delta q > 0 olur.
Reel döviz kurunun pozitif yönde değişmesi (artması), ülkenin uluslararası rekabet gücünün artması anlamına geldiği için reel değerlenme süreciyle çelişir.

Anahtar Kavram

Reel Döviz Kuru ve Uluslararası Rekabet Gücü İlişkisi

İpuçları

1
Reel döviz kuru (qq) arttığında ülkenin rekabet gücü artar, azaldığında ise rekabet gücü azalır.
2
%Δq=%ΔE+%ΔP∗−%ΔP\% \Delta q = \% \Delta E + \% \Delta P^* - \% \Delta P formülünü kullanarak hangi seçeneğin qq değerini artırdığını (pozitif yaptığını) bulmaya çalışın.

Daha Fazla Pratik

Reel döviz kuru ile Marshall-Lerner koşulu arasındaki ilişkiyi incelemek, dış ticaret dengesi üzerindeki etkileri anlamak için faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 67Soru →

Dışa açık bir ekonomide marjinal tüketim eğilimi (cc) 0,700,70, marjinal vergi oranı (tt) 0,200,20 ve marjinal ithalat eğilimi (mm) 0,060,06 olarak hesaplanmıştır. Diğer değişkenlerin sabit olduğu varsayımı altında, otonom ihracatta meydana gelecek 100100 milyon TL'lik bir artışın ardından denge gelir düzeyine ulaşıldığında dış ticaret dengesinde (net ihracat) meydana gelecek toplam değişim aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 8888 milyon TL iyileşir

Cevap

Dış ticaret dengesinde 88 milyon TL tutarında bir iyileşme (fazla yönlü değişim) meydana gelir.
Verilen değerlere göre dış ticaret çarpanı 2 olarak hesaplanır. 100 milyon TL'lik ihracat artışı geliri 200 milyon TL artırır. Bu gelir artışı sonucunda ithalat uyarılmış olarak 12 milyon TL (200×0,06200 \times 0,06) artar. Netice itibarıyla net ihracat dengesi 100−12=88100 - 12 = 88 milyon TL iyileşme gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Dış ticaret çarpanının (kfk_f) hesaplanması
kf=11−c(1−t)+m=11−0,70(1−0,20)+0,06=11−0,56+0,06=2k_f = \frac{1}{1 - c(1-t) + m} = \frac{1}{1 - 0,70(1-0,20) + 0,06} = \frac{1}{1 - 0,56 + 0,06} = 2
Vergi ve ithalatın olduğu açık bir ekonomide milli gelirdeki değişim çarpan katsayısına bağlıdır.
2
Milli gelirdeki toplam değişimin (DeltaY\\Delta Y) bulunması
ΔY=ΔX×kf=100×2=200\Delta Y = \Delta X \times k_f = 100 \times 2 = 200 milyon TL
Otonom ihracat artışı çarpan etkisiyle gelirde kendisinden daha büyük bir artış yaratır.
3
İthalattaki uyarılmış artışın (DeltaM\\Delta M) hesaplanması
ΔM=m×ΔY=0,06×200=12\Delta M = m \times \Delta Y = 0,06 \times 200 = 12 milyon TL
Gelirdeki artış, marjinal ithalat eğilimi oranında dış alımları artırır.
4
Net ihracat dengesindeki (DeltaNX\\Delta NX) net değişimin belirlenmesi
ΔNX=ΔX−ΔM=100−12=+88\Delta NX = \Delta X - \Delta M = 100 - 12 = +88 milyon TL
Dış ticaret dengesi, otonom ihracat artışından uyarılmış ithalat artışının çıkarılmasıyla bulunur.

Anahtar Kavram

Dış ticaret çarpanı, otonom harcama artışlarının (örneğin ihracat) gelir üzerindeki etkisini gösterirken; bu sürecin sonunda ithalat sızıntısı nedeniyle ticaret dengesinin ihracat artışından daha az bir miktarda iyileşeceğini açıklar.

İpuçları

1
Önce ekonomideki sızıntıları (tasarruf, vergi, ithalat) dikkate alarak dış ticaret çarpanını hesaplayın.
2
Gelirdeki toplam değişimi bulduktan sonra, bu yeni gelir düzeyinde ithalatın ne kadar arttığını marjinal ithalat eğilimi yardımıyla belirleyin.
3
Net ihracat değişimini bulmak için başlangıçtaki ihracat artışından (100100), uyarılmış ithalat artışını çıkarmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Eğer ekonomi kapalı olsaydı ve sadece tasarruf sızıntısı olsaydı çarpanın nasıl değişeceğini düşünün.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 68Soru →

Mundell-Fleming modeli çerçevesinde, sabit döviz kuru rejiminin uygulandığı ve sermaye hareketliliğinin düşük olduğu (BPBP eğrisinin LMLM eğrisinden daha dik olduğu) bir açık ekonomide, kamu harcamalarındaki bir artışın nihai denge üzerindeki etkileriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelir seviyesi başlangıç düzeyine göre artar, faiz oranları yükselir ve Merkez Bankası döviz rezervleri azalır.

Cevap

Gelir seviyesi başlangıca göre artar, faiz oranları yükselir ve Merkez Bankası rezervleri azalır.
Düşük sermaye hareketliliğinde (BPBP dik), maliye politikası genişlemesi faizleri artırsa da, gelire bağlı ithalat artışı sermaye girişinden daha baskın gelir. Bu durum ödemeler bilançosu açığına ve döviz kuru üzerinde yukarı yönlü baskıya neden olur. Sabit kur rejiminde Merkez Bankası döviz satarak müdahale eder, bu da para arzını daraltır (LMLM sola kayar). Sonuçta gelir başlangıca göre artmış olur (maliye politikası kısmen etkindir), ancak faizler daha yüksek seviyeye çıkar ve rezervler azalır.

Adım Adım Çözüm

1
Başlangıç Etkisi Analizi
ISIS eğrisi sağa kayar.
Genişletici maliye politikası (kamu harcaması artışı) mal piyasasında talebi artırarak ISIS eğrisini sağa (IS0→IS1IS_0 \rightarrow IS_1) kaydırır.
2
Ara Denge ve BP İlişkisi
Yeni kesişim noktası BPBP eğrisinin altında kalır.
BPBP eğrisi LMLM'den daha dik olduğu için, IS1IS_1 ve LM0LM_0 kesişiminde oluşan faiz artışı, gelir artışının yarattığı ithalat artışını (cari açık) finanse edecek kadar sermaye girişi sağlayamaz.
3
Merkez Bankası Müdahalesi
Döviz rezervleri azalır ve para arzı daralır (LMLM sola kayar).
BPBP'nin altında kalan bölge ödemeler bilançosu açığını temsil eder. Sabit kurda Merkez Bankası kuru korumak için döviz satıp piyasadan yerli para çeker.
4
Nihai Denge Sonucu
Y↑,i↑Y \uparrow, i \uparrow (başlangıca göre).
LMLM'nin sola kayması geliri bir miktar azaltsa da, nihai denge başlangıç noktasının sağında oluşur. Faizler hem ISIS sağa hem LMLM sola gittiği için net olarak yükselir.

Anahtar Kavram

Sabit Kurda Düşük Sermaye Hareketliliği ve Maliye Politikası

İpuçları

1
BP eğrisinin LM'den daha dik olması, sermayenin faize olan duyarlılığının düşük olduğunu gösterir.
2
Sabit kurda bir politika adımının 'nihai' sonucunu belirleyen şey, Merkez Bankası'nın kura müdahale etmek için para arzını nasıl değiştirdiğidir.
3
IS sağa kaydığında yeni kesişim noktası BP'nin altında kalıyorsa ödemeler bilançosu açığı vardır; MB döviz satar ve LM sola kayar.

Daha Fazla Pratik

Aynı senaryoyu sermaye hareketliliğinin yüksek (BP'nin LM'den yatık) olduğu durum için çözerek farkı görün.

Alternatif Yöntem

Grafiksel yöntem: Önce IS'i sağa kaydırın, BP ile LM arasındaki eğim farkına dikkat ederek kesişim noktasının BP'nin altında (açık) mı üstünde (fazla) mi kaldığını belirleyin.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 69Soru →

Mundell-Fleming modeli çerçevesinde, sabit döviz kuru rejiminin uygulandığı ve sermaye hareketliliğinin yüksek olduğu (BPBP eğrisinin LMLM eğrisinden daha yatık olduğu) küçük açık bir ekonomide; hükümetin kamu harcamalarını artırması durumunda, yeni dengede başlangıç dengesine göre gelir düzeyi (YY) ve faiz oranı (ii) nasıl değişir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hem gelir düzeyi hem de faiz oranı artar.

Cevap

Yeni dengede hem gelir düzeyi hem de faiz oranı artar.
Sermaye hareketliliğinin yüksek olduğu (BP'nin LM'den yatık olduğu) durumda, genişlemeci maliye politikası dış fazlaya yol açar. Sabit kur rejiminde Merkez Bankası kuru korumak için para arzını artırmak zorunda kalır. Bu ikincil genişleme (LM'nin sağa kayması), maliye politikasının etkisini güçlendirerek geliri önemli ölçüde artırır. Nihai denge pozitif eğimli BP eğrisi üzerinde daha sağda bir noktada oluştuğu için faiz oranı da başlangıç seviyesinin üzerine çıkar.

Adım Adım Çözüm

1
Politika şokunun ilk etkisini belirleme
ISIS eğrisi sağa kayar.
Kamu harcamalarındaki artış otonom harcamaları artırarak mal piyasasında genişlemeye yol açar.
2
Dış denge durumunu analiz etme
Ödemeler dengesi fazlası oluşur.
BPBP eğrisi LMLM eğrisinden daha yatık olduğu için ISIS şoku sonrası oluşan yeni IS−LMIS-LM kesişim noktası BPBP eğrisinin üzerinde kalır; bu da sermaye girişinin ithalat artışından fazla olduğunu gösterir.
3
Döviz kuru rejimi gerekliliklerini uygulama
Para arzı artar ve LMLM eğrisi sağa kayar.
Sabit kur rejiminde Merkez Bankası dış fazla nedeniyle yerli paranın değerlenmesini önlemek için döviz alır ve piyasaya yerli para sürer.
4
Nihai dengeyi belirleme
Daha yüksek YY ve ii düzeyinde denge sağlanır.
Nihai denge noktası, yeni ISIS eğrisi ile BPBP eğrisinin kesiştiği yerdir. BPBP eğrisi pozitif eğimli olduğu için artan gelir düzeyi beraberinde daha yüksek bir faiz oranını gerektirir.

Anahtar Kavram

Sabit kur rejiminde yüksek sermaye hareketliliği altında maliye politikasının etkinliği

Alternatif Yöntem

Grafiksel analiz yöntemiyle BPBP eğrisinin eğimini LMLM ile kıyaslayarak ISIS kayması sonrası kesişim noktasının BPBP üzerinde mi altında mı kaldığını kontrol etmek en hızlı çözümdür.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 70Soru →

Mundell-Fleming modelinin geçerli olduğu, sermaye hareketliliğinin tam ve döviz kuru rejiminin esnek olduğu küçük bir açık ekonomide; hükümetin kamu harcamalarını artırması sonucunda denge gelir düzeyi (YY) ve yerli paranın değeri nasıl değişir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gelir düzeyi değişmez, yerli para değer kazanır.

Cevap

Denge gelir düzeyi değişmezken, yerli para değer kazanır.
Sermaye hareketliliğinin tam olduğu esnek döviz kuru rejiminde, genişletici maliye politikası faizleri yükseltme eğilimi gösterir. Bu durum ülkeye sermaye girişini artırarak yerli paranın değer kazanmasına yol açar. Değer kazanan yerli para, net ihracatı azaltarak ISIS eğrisini tekrar eski seviyesine çeker. Sonuç olarak gelir düzeyi değişmez, sadece yerli para değer kazanmış olur.

Adım Adım Çözüm

1
Maliye politikasının ilk etkisini belirlemek
ISIS eğrisi sağa kayar (IS0→IS1IS_0 \rightarrow IS_1).
Genişletici maliye politikası (kamu harcaması artışı) toplam talebi artırır.
2
Faiz oranı üzerindeki baskıyı analiz etmek
Yurtiçi faiz oranı (ii), dünya faiz oranının (i∗i^*) üzerine çıkar.
Artan gelir düzeyi para talebini artırarak faizlerin yükselmesine neden olur.
3
Sermaye hareketlerini ve döviz piyasasını değerlendirmek
Ülkeye yoğun sermaye girişi olur ve yerli paraya olan talep artar.
Sermaye hareketliliği tam olduğu için faiz farkı (i>i∗i > i^*) sınırsız sermaye girişini tetikler.
4
Kur sisteminin uyum mekanizmasını uygulamak
Esnek kur rejiminde yerli para değer kazanır (döviz kuru düşer).
Merkez bankası kura müdahale etmediği için artan yerli para talebi değeri yükseltir.
5
Dış ticaret ve nihai denge etkisini belirlemek
Net ihracat (NXNX) azalır ve ISIS eğrisi eski konumuna geri döner.
Değer kazanan yerli para ihracatı zorlaştırıp ithalatı ucuzlatarak maliye politikasının etkisini tam dışlama ile yok eder.

Anahtar Kavram

Esnek kur sisteminde ve tam sermaye hareketliliğinde maliye politikasının tam dışlama (crowding out) nedeniyle etkisiz olması.

İpuçları

1
Esnek kur sisteminde maliye ve para politikalarının etkinliği, sermaye hareketliliğinin derecesine göre değişir.
2
Tam sermaye hareketliliğinde faiz oranları dünya faiz oranına (i∗i^*) eşitlenene kadar kur ayarlanması devam eder.
3
Maliye politikası ISIS eğrisini sağa kaydırdığında oluşan faiz artışı yerli parayı değerlendirir; bu da net ihracatı azaltarak ISIS eğrisini sola, eski yerine iter.

Daha Fazla Pratik

Aynı ekonomi modelinde genişletici para politikasının etkinliğini analiz ediniz.

Alternatif Yöntem

Mantıksal zincirleme: G↑→i↑→G \uparrow \rightarrow i \uparrow \rightarrow Sermaye Girişi ↑→\uparrow \rightarrow Yerli Para Değer Kazanır →NX↓→Y\rightarrow NX \downarrow \rightarrow Y eski seviyesine döner.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 71Soru →

Dışa açık bir ekonomide marjinal tüketim eğilimi (cc) 0,800,80 ve marjinal vergi oranı (tt) 0,250,25 olarak hesaplanmıştır. Bu ekonomide otonom ihracatta (XX) meydana gelen 200200 birimlik bir artışın, denge milli gelir düzeyinde (YY) toplam 400400 birimlik bir artış yaratacağı öngörülmektedir. Verilen bu bilgiler ışığında, söz konusu ekonominin marjinal ithalat eğilimi (mm) aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 0,10

Cevap

Ekonominin marjinal ithalat eğilimi 0,10'dur.
Dış ticaret çarpanı, ekonomideki sızıntıların (tasarruf, vergi, ithalat) toplam etkisini yansıtır. Verilen değerlerle hesaplanan çarpan katsayısı 2'dir. 1−c(1−t)+m1 - c(1-t) + m ifadesi çarpanın paydasını oluşturur; 0,80×0,75=0,600,80 \times 0,75 = 0,60 tüketim sızıntısı sonrası kalan 0,400,40 değerine 0,100,10 ithalat eğilimi eklendiğinde payda 0,500,50 olur ve çarpan tam olarak 2 değerini verir.

Adım Adım Çözüm

1
Dış ticaret çarpanı katsayısını (kk) hesaplamak
k=ΔY/ΔX=400/200=2k = \Delta Y / \Delta X = 400 / 200 = 2
Milli gelirdeki toplam değişimin otonom harcamadaki değişime oranı çarpan katsayısını verir.
2
Vergili açık ekonomi çarpan formülünü belirlemek
k=11−c(1−t)+mk = \frac{1}{1 - c(1 - t) + m}
Söz konusu ekonomide vergi oranı (tt) ve ithalat eğilimi (mm) sızıntı olarak çarpanın paydasında yer alır.
3
Bilinen değerleri formülde yerine koyarak denklemi kurmak
2=11−0,80(1−0,25)+m2 = \frac{1}{1 - 0,80(1 - 0,25) + m}
Verilen c=0,80c=0,80 ve t=0,25t=0,25 değerleri sızıntı oranını bulmak için gereklidir.
4
Denklemi marjinal ithalat eğilimi (mm) için çözmek
2=10,40+m⇒0,80+2m=1⇒2m=0,20⇒m=0,102 = \frac{1}{0,40 + m} \Rightarrow 0,80 + 2m = 1 \Rightarrow 2m = 0,20 \Rightarrow m = 0,10
Payda değeri 0,500,50 olmalıdır (1/0,50=21/0,50 = 2). Bu durumda 0,40+m=0,500,40 + m = 0,50 eşitliğinden mm değeri bulunur.

Anahtar Kavram

Vergili Dış Ticaret Çarpanı ve Sızıntılar

Alternatif Yöntem

Önce sızıntılar toplamını (s+ct+ms + ct + m) bulmak için 1/k1/k hesaplanabilir. 1/2=0,501/2 = 0,50. Ardından tasarruf sızıntısı (s=0,20s = 0,20) ve vergi sızıntısı (c×t=0,80×0,25=0,20c \times t = 0,80 \times 0,25 = 0,20) hesaplanıp toplam sızıntıdan çıkarılır: 0,50−0,20−0,20=0,100,50 - 0,20 - 0,20 = 0,10.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 72Soru →

Bir ülkenin ulusal parasının dış değerinin otoritelerce sabitlendiği bir ortamda, yerel fiyat artışlarının küresel fiyat artışlarını geride bırakması durumunda ortaya çıkacak sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Reel döviz kurunun düşmesi ve ülkenin uluslararası rekabet gücünün azalması

Cevap

Reel döviz kurunun düşmesi ve ülkenin uluslararası rekabet gücünün azalması
Sabit döviz kuru rejiminde nominal döviz kuru (EE) değişmez. Yurt içi fiyatlar genel seviyesi (PP), dış dünya fiyatlar genel seviyesinden (P∗P^*) daha hızlı arttığında, q=E⋅P∗Pq = \frac{E \cdot P^*}{P} formülü uyarınca reel döviz kuru (qq) düşer. Reel döviz kurunun düşmesi, yerli paranın yabancı paralar karşısında reel olarak değer kazandığını ve yerli üreticilerin uluslararası piyasalarda fiyat rekabet gücünü kaybettiğini ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Reel döviz kuru formülünün belirlenmesi
q=E×P∗Pq = \frac{E \times P^*}{P} formülü elde edilir.
Reel döviz kuru (qq), nominal döviz kuru (EE) ile dış fiyatlar (P∗P^*) ve iç fiyatlar (PP) arasındaki ilişkiyi gösteren temel araçtır.
2
Değişkenlerdeki değişimlerin analizi
EE sabit kalırken PP'nin P∗P^*'dan daha fazla artması durumunda payda, paydan daha hızlı büyür.
Sabit kur rejimi nominal kuru (EE) sabitler; yerel enflasyonun dış enflasyondan yüksek olması paydadaki artışın baskın gelmesine neden olur.
3
Reel kur ve rekabet gücü arasındaki ilişkinin yorumlanması
qq değeri düşer (reel değerlenme), bu da yerli malların dış dünyada pahalılaşması (rekabet kaybı) anlamına gelir.
qq değerindeki azalış, yerli paranın satın alma gücünün reel olarak arttığını (değerlendiğini) ve ihracatçıların fiyat avantajını kaybettiğini gösterir.

Anahtar Kavram

Reel döviz kuru (qq) azaldığında yerli para reel olarak değer kazanır ve ülkenin uluslararası fiyat rekabet gücü zayıflar.

Daha Fazla Pratik

Değişkenlerin tam tersi olduğu (dış enflasyonun iç enflasyondan yüksek olduğu) durumları analiz ederek pratik yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 73Soru →

Uluslararası sermaye hareketliliğinin serbest olduğu bir finansal piyasada, yerli varlıkların yıllık nominal getiri oranı %20\%20, yurt dışındaki benzer varlıkların yıllık nominal getiri oranı ise %8\%8 olarak gerçekleşmektedir. Açık faiz paritesi (UIP) koşulunun geçerli olduğu varsayıldığında, yatırımcıların her iki varlık türü arasında farksız kalması için yerli paranın yabancı para karşısındaki beklenen değer değişimi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: %12\%12 oranında değer kaybetmesi

Cevap

Yerli paranın yabancı para karşısında %12 oranında değer kaybetmesi beklenmelidir.
Faiz paritesi teorisine göre, uluslararası yatırımcıların farksız kalabilmesi için yerli ve yabancı varlıkların beklenen getirileri eşitlenmelidir. Yerli faiz oranı (%20\%20), yabancı faiz oranından (%8\%8) daha yüksek olduğu için, bu avantajın kurdaki beklenen bir değer kaybıyla dengelenmesi gerekir. Aradaki %12\%12'lik fark, yerli paranın yabancı para karşısında değer kaybetmesi (kurun yükselmesi) beklentisini oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Değişkenlerin belirlenmesi
i=%20i = \%20 ve i∗=%8i^* = \%8
Soruda verilen yerli ve yabancı nominal faiz oranları formülde yerine koyulmak üzere tespit edilir.
2
Açık Faiz Paritesi (UIP) formülünün uygulanması
i=i∗+ΔEe/E⇒20=8+Beklenen Deg˘is¸imi = i^* + \Delta E^e / E \Rightarrow 20 = 8 + \text{Beklenen Değişim}
Sermaye hareketliliğinin tam olduğu durumda yerli faiz, yabancı faiz ile beklenen kur değişiminin toplamına eşit olmalıdır.
3
Beklenen değer değişiminin hesaplanması
Beklenen Değişim =%12= \%12 (Pozitif değer değer kaybını ifade eder)
Eşitliğin sağlanması için yerli paranın faiz farkı kadar değer kaybetmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Faiz Paritesi Teorisi (UIP)

Daha Fazla Pratik

Kapalı Faiz Paritesi (CIP) durumunda beklenen kur yerine vadeli (forward) kurun kullanıldığını hatırlayınız.

Alternatif Yöntem

Yaklaşık formül (i−i∗≈ΔEe/Ei - i^* \approx \Delta E^e/E) yerine tam formül kullanılabilir ancak KPSS gibi sınavlarda düşük faiz oranları için bu fark ihmal edilebilir düzeydedir.
Tahmini Süre:45s
Soru 74Soru →

Nisbi (Relatif) Satın Alma Gücü Paritesi'nin geçerli olduğu varsayılan bir açık ekonomide; yerli paranın yabancı para karşısındaki nominal değerinin bir yıl içerisinde %12\%12 oranında azaldığı (döviz kurunun arttığı) tespit edilmiştir. Aynı dönem için yabancı ülkedeki yıllık enflasyon oranı %4\%4 ve yerli ülkedeki yıllık nominal faiz oranı %22\%22 olarak gerçekleşmiştir. Buna göre, paritenin korunması için yerli ülkedeki yıllık enflasyon oranı yüzde kaç olmalıdır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 16

Cevap

Yerli ülkedeki yıllık enflasyon oranı %16 olmalıdır.
Doğru cevap olan 16 değeri, Nisbi Satın Alma Gücü Paritesi denklemi olan 'Döviz Kurundaki Değişim = Yerli Enflasyon - Yabancı Enflasyon' formülünden elde edilir. Soru metninde döviz kurunun %12 arttığı ve yabancı enflasyonun %4 olduğu belirtilmiştir. Bu durumda %12 = Enflasyon - %4 eşitliği kurulduğunda, yerli enflasyonun %16 olması gerektiği sonucuna ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Nisbi Satın Alma Gücü Paritesi (PPP) formülünü belirleyiniz.
%ΔE=πyerli−πyabancı\%\Delta E = \pi_{yerli} - \pi_{yabancı}
Teoriye göre iki ülke arasındaki nominal döviz kuru değişimi, bu ülkelerin enflasyon oranları arasındaki farka eşittir.
2
Verilen değerleri formüle yerleştiriniz.
12=πyerli−412 = \pi_{yerli} - 4
Döviz kurundaki artış (yerli paranın değer kaybı) %12 ve yabancı enflasyon %4 olarak verilmiştir.
3
Denklemi yerli enflasyon oranı için çözünüz.
πyerli=12+4=16\pi_{yerli} = 12 + 4 = 16
Eşitliğin korunması için yerli enflasyonun, yabancı enflasyondan kur artış oranı kadar fazla olması gerekir.

Anahtar Kavram

Nisbi Satın Alma Gücü Paritesi (Relative PPP)

Alternatif Yöntem

Mantıksal çıkarım yoluyla: Yerli para yabancı para karşısında %12 erimişse, bu durum yerli ülkedeki satın alma gücünün yabancı ülkeye göre %12 daha fazla azaldığı anlamına gelir. Yabancı ülkede fiyatlar %4 artmışken yerli ülkede fiyatların %16 (%12 + %4) artması bu dengeyi sağlar.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 75Soru →

Uluslararası makroiktisat literatüründe 'katı çıpa' (hard peg) uygulamalarından biri olarak kabul edilen para kurulu (currency board) sisteminde, sermaye hareketlerinin tam serbestliği varsayımı altında, 'İmkansız Üçlü' (Policy Trilemma) hipotezinin bir sonucu olarak aşağıdakilerden hangisi gerçekleşir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Para otoritesi bağımsız bir para politikası izleme kabiliyetini tamamen kaybeder ve merkez bankasının finansal sistemdeki 'son başvuru mercii' işlevi ciddi şekilde kısıtlanır.

Cevap

Para otoritesinin bağımsız para politikası izleme kabiliyetini kaybetmesi ve merkez bankasının son başvuru mercii işlevinin kısıtlanması
Para kurulu sistemi, İmkansız Üçlü hipotezindeki üç seçenekten 'Sabit Döviz Kuru' ve 'Serbest Sermaye Hareketliliği' ikilisini seçer. Bu seçimin kaçınılmaz bedeli, bağımsız para politikasından vazgeçilmesidir. Ayrıca, sistemde para arzının sadece yabancı para karşılığında artırılabilmesi, merkez bankasının finansal kriz anlarında bankalara likidite desteği sağlama (son başvuru mercii) gücünü ortadan kaldırır veya çok kısıtlı bir düzeye indirger.

Adım Adım Çözüm

1
İmkansız Üçlü (Policy Trilemma) prensibini analiz et.
Bir ekonomi aynı anda şu üç hedefe birden ulaşamaz: 1) Sabit döviz kuru, 2) Serbest sermaye hareketliliği, 3) Bağımsız para politikası.
Mundell-Fleming modeli çerçevesinde bu üç unsur arasında teknik bir tutarsızlık vardır.
2
Para Kurulu (Currency Board) sisteminin kurumsal yapısını tanımla.
Para kurulu 'katı sabit kur' (hard peg) rejimidir. Yerli para arzı MM, merkez bankasının elindeki dış rezervlere RR bire bir oranında bağlanmıştır (M=e×RM = e \times R).
Sistemin temel amacı kredibiliteyi artırmak ve enflasyonu düşürmektir.
3
Sermaye hareketliliği varsayımı ile sistemi eşleştir.
Sermaye hareketleri tam serbest olduğu için para otoritesi faiz oranlarını dünya faiz oranlarından (i=i∗i = i^*) ayıramaz.
Aksi takdirde yoğun sermaye giriş-çıkışı yaşanır ve sabit kur sürdürülemez hale gelir.
4
Merkez bankası işlevlerindeki kısıtları değerlendir.
Para basımı sadece döviz girişiyle mümkün olduğundan, merkez bankası ticari bankaların likidite sıkışıklığında karşılıksız para basarak 'son başvuru mercii' rolünü oynayamaz.
Bu durum sistemin katı kuralcı yapısının doğal bir sonucudur.

Anahtar Kavram

İmkansız Üçlü ve Para Kurulu İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Para kurulu sistemi ile tam dolarizasyon arasındaki temel farkları, özellikle senyoraj gelirleri ve geri dönülebilirlik açısından inceleyiniz.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 76Soru →

Ödemeler Dengesi El Kitabı'nın 6. Baskısı (BPM6BPM6) standartlarına göre; Türkiye'de yerleşik bir yatırımcının, yurt dışında doğrudan yatırım ilişkisi içerisinde olduğu (sermaye payı %10\%10 veya üzerinde olan) bir işletmenin elde ettiği kârın dağıtılmayarak işletme bünyesinde bırakılması (yeniden yatırılan kârlar), Türkiye'nin ödemeler dengesi istatistiklerine nasıl yansıtılır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Cari İşlemler Hesabı'nda 'Birincil Gelir' kalemine alacak, Finans Hesabı'nda 'Doğrudan Yatırımlar' kalemine varlık edinimi olarak kaydedilir.

Cevap

Yeniden yatırılan kârlar, Cari İşlemler Hesabı'nın Birincil Gelir kalemine alacak (pozitif), Finans Hesabı'nın Doğrudan Yatırımlar (Varlıklar) kalemine ise varlık edinimi olarak kaydedilir.
Yeniden yatırılan kârlar, BPM6BPM6 standartlarına göre doğrudan yatırım kapsamında değerlendirilir. Bu işlemde, yatırımcının kâr payı hakkı doğduğu için Birincil Gelir hesabına alacak kaydı yapılırken, bu paranın yurt dışında kalması yatırımın mülkiyet değerini artırdığı için Finans Hesabı'nda varlık edinimi olarak kaydedilerek çift kayıt sistemi dengelenmiş olur.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini belirleyin.
Yurt dışındaki bir iştirakin kârının dağıtılmaması, yatırımcının o iştirakteki özsermaye payının artması (yeniden yatırım) ve aynı zamanda bir gelir elde etmesi anlamına gelir.
BPM6BPM6 standartları uyarınca, doğrudan yatırım kârları dağıtılsın ya da dağıtılmasın yatırımcıya ait bir ekonomik değer olarak kabul edilir.
2
Cari işlemler kaydını gerçekleştirin.
Cari İşlemler Hesabı →\rightarrow Birincil Gelir →\rightarrow Yatırım Geliri →\rightarrow Alacak (+) kaydı yapılır.
Bu tutar, yatırımcının sahip olduğu sermaye faktörünün sağladığı bir gelirdir.
3
Finans hesabı kaydını (karşılık kaydı) gerçekleştirin.
Finans Hesabı →\rightarrow Doğrudan Yatırımlar →\rightarrow Finansal Varlıkların Net Edinimi (+) kaydı yapılır.
Gelirin yurt dışındaki işletme bünyesinde bırakılması, yurt dışındaki finansal varlık stoğunun aynı miktarda artması demektir.

Anahtar Kavram

Yeniden Yatırılan Kârlar (Reinvested Earnings)

Daha Fazla Pratik

Finans hesabındaki varlık edinimi ve yükümlülük artışı kayıtlarının (artı/eksi işaretleri) BPM6BPM6 ile nasıl değiştiğini incelemek faydalı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 77Soru →

Bir ekonomide standart bir tüketim sepetinin maliyeti yerli ülkede 4.5004.500 yerli para birimi (TL), yabancı ülkede ise aynı sepetin maliyeti 150150 yabancı para birimi (Dolar) olarak belirlenmiştir. Cari piyasa döviz kurunun 11 Dolar =35= 35 TL olduğu bir durumda, Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi (PPP) teorisi çerçevesinde yapılan değerlendirmelere göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yerli para birimi (TL), satın alma gücü paritesine göre olması gereken değerinden daha düşük (değersiz) durumdadır.

Cevap

Yerli para biriminin (TL), satın alma gücü paritesine göre olması gereken değerinden daha düşük (değersiz) durumda olduğunu belirten ifade doğrudur.
Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi'ne göre kurun 4.500/150=304.500 / 150 = 30 olması gerekirken, piyasada kurun 3535 olması, yerli paranın (TL) yabancı para (Dolar) karşısında satın alma gücüne kıyasla daha değersiz (undervalued) olduğunu gösterir. Bu durumda reel döviz kuru (qq) 11'den büyüktür ve yerli ülke malları yabancı ülke mallarına göre daha ucuzdur.

Adım Adım Çözüm

1
Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi'ne (PPP) göre olması gereken döviz kurunu (EPPPE_{PPP}) hesaplayınız.
EPPP=P/P∗=4.500/150=30E_{PPP} = P / P^* = 4.500 / 150 = 30 TL/Dolar.
Teoriye göre döviz kuru, iki ülkedeki fiyatlar genel seviyesinin oranına eşit olmalıdır.
2
Hesaplanan parite kuru ile cari piyasa kurunu (EpiyasaE_{piyasa}) karşılaştırınız.
Epiyasa=35E_{piyasa} = 35 iken EPPP=30E_{PPP} = 30 olarak bulunmuştur. 35>3035 > 30 durumu mevcuttur.
Piyasa kurunun parite kurundan yüksek olması, yabancı paranın pariteye göre daha pahalı, yerli paranın ise daha ucuz olduğunu gösterir.
3
Reel döviz kurunu (qq) hesaplayarak rekabet gücünü ve değerleme durumunu teyit ediniz.
q=(Epiyasa×P∗)/P=(35×150)/4.500=5.250/4.500≈1,166q = (E_{piyasa} \times P^*) / P = (35 \times 150) / 4.500 = 5.250 / 4.500 \approx 1,166.
q>1q > 1 olması yerli paranın 'undervalued' (değerinden düşük) olduğunu ve yerli malların yabancı mallara göre daha ucuz olduğunu kanıtlar.

Anahtar Kavram

Mutlak Satın Alma Gücü Paritesi ve Reel Döviz Kuru Analizi

İpuçları

1
Öncelikle iki ülkedeki fiyat düzeylerini oranlayarak pariteye göre kurun kaç olması gerektiğini bulun.
2
Bulduğunuz parite kuru (3030), gerçek piyasa kuru olan 3535 ile karşılaştırıldığında Doların TL karşısında pahalı mı yoksa ucuz mu kaldığını düşünün.
3
Reel döviz kuru formülünü (q=E⋅P∗/Pq = E \cdot P^* / P) kullanarak sonucun 11'den büyük olup olmadığını kontrol edin; q>1q > 1 yerli paranın değersiz olduğunu gösterir.

Daha Fazla Pratik

Reel döviz kuru 11 olduğunda Mutlak PPP'nin tam olarak sağlandığını ve 'tek fiyat kanunu'nun geçerli olduğunu unutmayın.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 78Soru →

Dışa açık bir ekonomide marjinal tasarruf eğilimi (ss) 0,300,30 ve marjinal ithalat eğilimi (mm) 0,200,20 olarak hesaplanmıştır. Diğer değişkenler sabitken otonom ihracatta meydana gelen 500500 birimlik bir artışın, ekonomideki dış ticaret dengesi (net ihracat) üzerindeki nihai etkisi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 300300 birim iyileşme

Cevap

Dış ticaret dengesinde 300300 birimlik bir iyileşme meydana gelir.
Dış ticaret çarpanı k=10,30+0,20=2k = \frac{1}{0,30 + 0,20} = 2 olarak bulunur. Bu katsayıya göre ihracattaki 500500 birimlik otonom artış, milli geliri 10001000 birim artırır. Gelirdeki bu 10001000 birimlik artışın 0,200,20 oranındaki kısmı (200200 birim) ithalata harcanır. Sonuç olarak dış ticaret dengesi, ihracattaki 500500 birimlik artış ile ithalattaki 200200 birimlik artışın farkı olan 300300 birim kadar iyileşir.

Adım Adım Çözüm

1
Dış ticaret çarpanını (kk) hesaplayınız.
k=1s+m=10,30+0,20=10,50=2k = \frac{1}{s + m} = \frac{1}{0,30 + 0,20} = \frac{1}{0,50} = 2
Dışa açık bir ekonomide çarpan, sızıntılar olan tasarruf ve ithalat eğilimlerinin toplamına bölünerek bulunur.
2
Milli gelirdeki toplam değişimi (ΔY\Delta Y) hesaplayınız.
ΔY=k×ΔX=2×500=1000\Delta Y = k \times \Delta X = 2 \times 500 = 1000 birim artış
Otonom ihracat artışı, çarpan katsayısı kadar gelir artışı yaratır.
3
Gelir artışına bağlı olarak ithalattaki artışı (ΔM\Delta M) hesaplayınız.
ΔM=m×ΔY=0,20×1000=200\Delta M = m \times \Delta Y = 0,20 \times 1000 = 200 birim artış
Artan gelir, marjinal ithalat eğilimi oranında ithalatı artırır.
4
Dış ticaret dengesindeki (ΔNX\Delta NX) nihai değişimi bulunuz.
ΔNX=ΔX−ΔM=500−200=300\Delta NX = \Delta X - \Delta M = 500 - 200 = 300 birim iyileşme
Net ihracattaki değişim, ihracat artışından ithalat artışının çıkarılmasıyla elde edilir.

Anahtar Kavram

Dış Ticaret Çarpanı ve Net İhracat Etkisi

İpuçları

1
Dış ticaret çarpanı formülü k=1s+mk = \frac{1}{s+m} şeklindedir.
2
İhracat artışı milli geliri çarpan oranında artırır, ancak artan gelir de ithalatı artırır.
3
Net ihracattaki değişimi bulmak için ihracat artışından, gelir artışına bağlı olarak ortaya çıkan ithalat artışını çıkarmalısınız.

Daha Fazla Pratik

Marjinal vergi oranının (tt) denkleme dahil edildiği durumlarda çarpanın nasıl değişeceğini inceleyiniz.

Alternatif Yöntem

Dış ticaret dengesindeki değişim doğrudan ΔNX=ΔX×(1−m×k)\Delta NX = \Delta X \times (1 - m \times k) formülüyle de hesaplanabilir. Burada m×km \times k ifadesi marjinal ithalat eğilimi ile çarpanın çarpımıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 79Soru →

Mundell-Fleming modelinin varsayımları altında, tam sermaye hareketliliğinin ve esnek döviz kuru rejiminin geçerli olduğu küçük bir açık ekonomide; merkez bankasının para arzını artırması (genişlemeci para politikası) durumunda hasıla düzeyi ve döviz kurunda meydana gelecek değişim aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hasıla düzeyi artar; döviz kuru yükselir (yerli para değer kaybeder).

Cevap

Hasıla düzeyi artar; döviz kuru yükselir (yerli para değer kaybeder).
Mundell-Fleming modeline göre esnek döviz kuru rejiminde para politikası tam etkindir. Para arzı artışı faizleri düşürür, bu da sermaye çıkışına ve yerli paranın değer kaybına (kur artışına) yol açar. Değer kaybeden yerli para rekabet gücünü artırarak net ihracatı teşvik eder ve toplam talebi (hasılayı) artırır. Bu nedenle hasıla düzeyinin arttığı ve döviz kurunun yükseldiği seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Para arzı artışının ilk etkisini belirleme
LMLM eğrisi sağa kayar ve yerli faiz oranı (ii) dünya faiz oranının (i∗i^*) altına düşer.
Para arzı artışı para piyasasında likiditeyi artırarak faizler üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturur.
2
Sermaye hareketlerini ve döviz piyasasını analiz etme
Sermaye çıkışı yaşanır ve döviz kuru (EE) yükselir.
Yerli faizlerin dünya faizlerinden düşük olması, yatırımcıların yüksek getiri için yurt dışına gitmesine ve döviz talebinin artmasına yol açar.
3
Dış ticaret dengesi ve hasıla üzerindeki nihai etkiyi belirleme
Net ihracat artar, ISIS eğrisi sağa kayar ve hasıla düzeyi (YY) artar.
Döviz kurunun yükselmesi (yerli paranın değer kaybı), yerli malları ucuzlatarak rekabet gücünü artırır ve toplam talebi genişletir.

Anahtar Kavram

Esnek kur rejiminde para politikası, döviz kuru kanalının dış ticareti desteklemesi sayesinde tam etkindir.
Tahmini Süre:45s
Soru 80Soru →

Güncel IMF Ödemeler Dengesi El Kitabı (BPM6BPM6) standartlarına göre; bir ekonomide yerleşik birimlerin, yerleşik olmayan birimlere sunduğu veya onlardan aldığı insani yardımlar, nakdi bağışlar ve karşılıksız olarak yapılan kişisel transferler aşağıdaki kalemlerden hangisi kapsamında izlenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İkincil Gelir Hesabı

Cevap

Karşılıksız insani yardımlar ve bağışlar İkincil Gelir Hesabı (Cari Transferler) altında kaydedilmektedir.
İkincil Gelir Hesabı, bir ekonomide yerleşik olan birimlerin yerleşik olmayan birimlere herhangi bir reel veya finansal karşılık almaksızın sunduğu mal, hizmet veya finansal varlıkları (bağışlar, yardımlar, kişisel transferler vb.) kaydettiği kalemdir.

Adım Adım Çözüm

1
İşlemin niteliğini analiz et.
Söz konusu işlemin (yardım, bağış) herhangi bir karşılığı yoktur ve tüketim odaklıdır.
Ödemeler dengesinde kayıt yapılacak hesabı belirlemek için işlemin karşılıklı mı yoksa karşılıksız mı olduğunu bilmek gerekir.
2
BPM6BPM6 sınıflandırmasını uygula.
Karşılıksız transferlerin 'İkincil Gelir' başlığı altında toplandığı görülür.
Güncel terminolojide eski adıyla 'Cari Transferler' olan kalem, 'İkincil Gelir Hesabı' olarak adlandırılmaktadır.

Anahtar Kavram

İkincil Gelir Hesabı (Cari Transferler)
Tahmini Süre:45s
ÖncekiSayfa 4 / 6Sonraki
Açık Ekonomi Makroiktisadı Alıştırma Soruları — KPSS İktisat — Sayfa 4 | Examkin