Examkin

Soru

Zorluk: OrtaEkonomik Sistemler ve Özellikleri

Bir ülkenin ekonomi yönetimi tarafından hazırlanan yeni kalkınma planında şu ilkelere yer verilmiştir:

"Ekonomimizde bireylerin özel mülkiyet edinme, serbestçe girişimde bulunma ve sözleşme yapma özgürlükleri esastır. Temel ekonomik sorunlar olan 'ne, nasıl ve kimin için üretilecek' sorularının cevabı, piyasalarda oluşan arz ve talep koşullarına (fiyat mekanizmasına) göre belirlenecektir. Bununla birlikte devlet; piyasa mekanizmasının yetersiz kaldığı kamusal malların sunumu, tekelleşmenin önlenmesi, negatif dışsallıkların giderilmesi ve gelir dağılımında adaletin sağlanması gibi konularda düzenleyici, denetleyici ve gerektiğinde üretici olarak ekonomiye aktif müdahalede bulunacaktır."

Bu plan metnine göre, söz konusu ülkenin benimsediği ekonomik sistem ve devletin bu sistemdeki rolü hakkında aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

  1. Karma ekonomik sistem benimsenmiştir ve devletin müdahalesi piyasa mekanizmasını ortadan kaldırmaya değil, piyasa başarısızlıklarını gidermeye ve sosyal faydayı artırmaya yöneliktir.Cevap
  2. B
    Komuta (merkezi planlama) ekonomisi uygulanmaktadır; zira devletin ekonomiye müdahale etmesi ve gelir dağılımını düzenlemesi, tüm ekonomik kararların tek bir merkezden alındığını kanıtlar.
  3. C
    Saf (liberal) kapitalist sistem benimsenmiştir; çünkü özel mülkiyetin ve fiyat mekanizmasının varlığı, devletin rolünün sadece güvenlik ve adalet gibi temel hizmetlerle sınırlandırıldığını gösterir.
  4. D
    Karma ekonomik sistem geçerli olmakla birlikte, devletin piyasaya müdahale etmesindeki temel amaç, kârlı sektörlerde özel işletmelerle rekabet ederek kamu gelirlerini maksimum seviyeye çıkarmaktır.
  5. E
    Karma ekonomik sistem uygulanmaktadır ve mülkiyet yapısının bir gereği olarak tüm büyük ölçekli sanayi ve teknoloji yatırımlarının sadece kamu iktisadi teşebbüsleri tarafından yapılması yasal bir zorunluluktur.

Cevap

Doğru cevap, ülkenin karma ekonomik sistemi benimsediğini ve devletin müdahalesinin piyasa başarısızlıklarını gidermeyi amaçladığını belirten ifadedir.
Verilen senaryoda, üretim araçlarının mülkiyetinin özel sektöre ait olabildiği ve kaynak dağılımının fiyat mekanizmasıyla sağlandığı belirtilmiştir. Ancak piyasanın her sorunu çözemeyeceği (piyasa başarısızlıkları) kabul edilerek devletin düzenleyici, denetleyici ve üretici olarak devreye girmesi öngörülmüştür. Hem kapitalist sistemin (piyasa) hem de sosyalist sistemin (devlet müdahalesi) belirli yönlerini bir araya getiren bu melez yapıya 'Karma Ekonomik Sistem' adı verilir. Bu sistemde devlet müdahalesi, sistemi komuta ekonomisine dönüştürmek için değil, serbest piyasanın yarattığı adaletsizlikleri ve eksiklikleri gidermek için yapılır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki mülkiyet ve karar alma mekanizmasını analiz et.
Özel mülkiyetin, girişim özgürlüğünün ve fiyat mekanizmasının (arz-talep) esas olduğu tespit edilmiştir.
Sistemin kapitalist temelini (serbest piyasa ayağını) belirlemek için.
2
Metindeki devletin rolünü ve müdahale alanlarını analiz et.
Devletin; kamusal malların sunumu, tekelleşmenin önlenmesi ve sosyal adalet gibi konularda piyasaya müdahale ettiği görülmüştür.
Sistemin sosyal/müdahaleci ayağını belirlemek için.
3
Elde edilen bulguları sentezleyerek ekonomik sistemi adlandır.
Serbest piyasa mekanizması ile devlet müdahalesinin eş anlı kullanıldığı sistem 'Karma Ekonomik Sistem'dir. Devletin buradaki rolü piyasayı yıkmak değil, piyasa başarısızlıklarını (market failures) onarmaktır.
Teorik bilgiyi metindeki senaryoyla eşleştirip doğru yargıya ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Ekonomik Sistemler ve Özellikleri (Karma Ekonomi)
Bu soruyu puanla

Konular

Ekonomik Sistemler ve Özellikleri

Bu konudan daha fazla soru