Ekonomik Sistemler ve İşletme Kavramı

Yenilenebilir enerji sektöründe faaliyet göstermek üzere kurulan 'Boreal Jeotermal A.Ş.', kuruluş aşamasında aşağıdaki adımları atmıştır:

I. Uluslararası bir konsorsiyumdan 250 milyon Amerikan Doları tutarında uzun vadeli yatırım kredisi sağlanması.
II. Elde edilen fon ile yurt dışından yüksek kapasiteli jeotermal buhar türbinleri ve jeneratör sistemlerinin ithal edilmesi.
III. Sektörde deneyimli bir mühendisin, sabit ücrete ek olarak yıl sonu net kâr üzerinden %3 prim sözleşmesiyle Genel Müdür (CEO) olarak atanması.
IV. Devletten 49 yıllığına jeotermal kaynak arama ve işletme ruhsatı alınması.

İşletme bilimi ve ekonomi teorisindeki 'üretim faktörleri' dikkate alındığında, bu durumla ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi kesinlikle doğrudur?

Bir üretim işletmesi, faaliyetlerini genişletmek amacıyla yeni bir tesis kurmaya karar vermiştir. Bu süreçte bankadan kredi çekerek finansman sağlamış, üretim bandı için gelişmiş robotik dokuma makineleri satın almış ve süreçleri otomatize eden bir yazılım sistemi kurmuştur. İşletme kurucusu, pazarın daralma ihtimaline karşı doğabilecek tüm yasal ve mali yükümlülükleri kendi üzerine almıştır.

İşletme bilimi temel kavramlarına ve modern üretim faktörleri yaklaşımına göre, bu senaryodaki unsurların sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir gıda işletmesi, dondurulmuş ürün kapasitesini artırmak amacıyla yeni bir soğuk hava deposu inşa etmiş ve buradaki stok takibini yapması için özel bir yazılım satın almıştır. Tesisin günlük operasyonlarını sevk ve idare etmesi amacıyla da alanında uzman bir profesyonel, tesis müdürü olarak görevlendirilmiştir. Şirketin kurucu ortakları ise bu yeni yatırımın piyasadaki tüm finansal riskini üstlenmişlerdir.

İşletme biliminde yer alan üretim faktörleri kavramları çerçevesinde, bu senaryoyla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Ekonomik sistemler; toplumların sınırsız ihtiyaçlarını kıt kaynaklarla nasıl karşılayacakları sorusuna verdikleri kurumsal ve hukuki cevaplardır.

Uygulamada çoğu ülkenin benimsediği karma ekonomik sistem ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İşletme terminolojisinde ihtiyaç, hizmet ve malların sınıflandırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

İşletme literatüründe malların insan ihtiyaçlarını giderme özelliği 'kullanım değeri' olarak adlandırılırken; piyasada parayla veya başka mallarla değiştirilebilme gücü 'değişim değeri' olarak ifade edilir.

Aşağıdaki durumlardan hangisi, bir malın kullanım değerinin hayati derecede yüksek olmasına karşın, değişim değerinin düşük kalabileceğini açıklayan en temel örnektir?

Bir ülkenin yasal düzenlemelerine göre, bireylerin kendi adlarına mülk edinme ve serbestçe işletme kurma hakları anayasal güvence altındadır. Bununla birlikte devlet; eğitim, sağlık ve enerji gibi stratejik alanlarda doğrudan hizmet sunucu olarak piyasada yer almakta, gerektiğinde tekelci eğilimleri kırmak amacıyla piyasa işleyişine müdahale etmektedir.

Bu bilgilere göre, söz konusu ülkede geçerli olan ekonomik sistemle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Toplumların üretim, tüketim ve bölüşüm faaliyetlerini düzenleyen kurumsal yapıların bütünü ekonomik sistem olarak adlandırılır. Mülkiyet haklarının kimde olduğu ve kaynak tahsisinin nasıl yapıldığı, bu sistemleri birbirinden ayıran en temel iki unsurdur.

Ekonomik sistemlerin bu temel unsurları ve genel işleyiş mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir ahşap tasarım atölyesinde gerçekleşen faaliyetler incelendiğinde üç farklı unsur dikkat çekmektedir:

I. Mobilya üretim sürecinde parçaları birleştirmek için kullanılıp biten ahşap tutkalı
II. Atölyenin açık pencerelerinden içeri girerek ortamı doğal yollarla havalandıran rüzgâr
III. Müşterilere, satın alacakları mobilyaların evlerine nasıl yerleştirileceği konusunda sunulan dekorasyon danışmanlığı

Bu unsurların işletme bilimindeki temel kavramlara göre sınıflandırılması aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Bir medikal cihaz üreticisi, ithal ettiği ham maddeleri işleyerek hastaneler için özel solunum cihazları üretmektedir (I). Üretilen bu cihazlar, solunum yolu hastalıklarının arttığı kış mevsimine kadar özel iklimlendirmeli depolarda bekletilmekte (II) ve ihtiyaç durumunda salgının yoğun olduğu bölgelerdeki hastanelere hızla nakledilmektedir (III). Son aşamada ise cihazlar faturalandırılarak hastanelerin envanterine devredilmektedir (IV). Ayrıca, bu cihazların hastaların nefes almasını kolaylaştırma özelliği ile piyasadaki alım-satım fiyatı farklı ekonomik kavramlarla ifade edilmektedir.

Bu senaryoda yer alan işletmecilik faaliyetleri ile 'fayda ve değer' kavramları eşleştirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir işletmenin üretim faaliyetlerini gerçekleştirebilmesi amacıyla klasik yaklaşımda toprak, emek, sermaye ve girişimci; modern işletmecilik anlayışında ise teknoloji ve bilgi gibi çeşitli faktörlerin entegre edilmesi zorunludur. Bu bağlamda, temel üretim unsurlarından biri olan 'sermaye' kavramının ekonomik literatürdeki karşılığı günlük kullanımdaki anlamından farklılık gösterir.

Buna göre, işletme biliminde üretim faktörü olarak 'sermaye' kavramını en doğru şekilde açıklayan ifade aşağıdakilerden hangisidir?

Kendi birikimlerini ve kredi olanaklarını kullanarak bir rüzgâr enerjisi santrali kuran ve faaliyetin sonucunda doğabilecek tüm kâr veya zararı üstlenen Kemal Bey, tesisin sevk ve idaresi için alanında tecrübeli bir mühendis olan Leyla Hanım'ı belirli bir aylık ücret karşılığında görevlendirmiştir. İşletmenin faaliyete geçmesiyle birlikte, tesis bünyesinde çalıştırılmak üzere çeşitli niteliklerdeki personellerle iş sözleşmeleri (hizmet akdi) yapılarak istihdam sağlanmıştır.

Bu senaryoda; kâr ve zarar riskini üstlenen Kemal Bey'in, belirli bir ücret karşılığı sevk ve idareyi sağlayan Leyla Hanım'ın ve personellerle hizmet akdi kuran tarafın işletme literatüründeki kavramsal karşılıkları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Bir büyükşehir belediyesi, şehir içi ulaşım sorununu çözmek amacıyla yeni bir metro hattı projesini hayata geçirmiştir. Bu hat üzerinde kullanılmak üzere yüksek teknolojiye sahip çok sayıda sürücüsüz tren vagonu satın alınmıştır. Aynı zamanda, yer üstü istasyonlarının gündüzleri aydınlatılmasında doğrudan gün ışığından maksimum derecede faydalanılacak mimari bir tasarım uygulanmıştır. Metro hattında gerçekleştirilen temel taşıma faaliyetinin yanı sıra, yolcuların seyahat esnasında internete erişebilmeleri için istasyonlara ve vagonlara ücretsiz Wi-Fi ağı kurulmuştur.

Buna göre, parçadaki unsurların işletme terminolojisindeki temel kavramlarla sınıflandırılmasına ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Tekstil sektöründe faaliyet gösteren bir işletmenin tek sahibi olan Tarık Bey, şirketin büyüme stratejileri doğrultusunda üretim kapasitesini artırma kararı almış ve yeni bir tesis için gereken tüm yatırım maliyetlerini kendi öz kaynaklarıyla karşılamıştır. Tarık Bey, yeni tesisin başına sektörde deneyimli bir endüstri mühendisi olan Leyla Hanım'ı aylık sabit bir ücret ve performans primiyle atamıştır. Leyla Hanım, tesisin faaliyete geçmesi için işletme adına 50 yeni işçiyle hizmet sözleşmesi imzalamıştır. Ancak yıl sonunda tesis, beklenmedik pazar koşulları nedeniyle zarar etmiştir.

Buna göre, senaryodaki roller ve işletme kavramları dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

İşletme yönetimi literatüründe işletmelerin ulaşmak istedikleri hedefler; ekonomik, sosyal, genel ve özel amaçlar olarak tasnif edilmekte olup bu amaçlar arasında çevresel şartlara göre değişebilen bir öncelik sıralaması bulunur. Bununla birlikte, işletmelerin toplumsal paydaşlarına karşı yükümlülükleri Archie Carroll tarafından geliştirilen dört boyutlu model (ekonomik, yasal, etik ve gönüllü yükümlülükler) ile hiyerarşik bir yapıda açıklanmaktadır.

Buna göre, işletmelerin amaçları ve sorumluluklarının sıralaması dikkate alındığında aşağıdaki ifadelerden hangisi teorik olarak doğrudur?

Yeni nesil bir e-ticaret lojistik merkezi kuran Zeynep Hanım, kuruluş aşamasında kişisel birikimi olan 15 milyon TL'yi işletme kasasına tahsis etmiştir. Bu nakit fon ile akıllı raf sistemleri, otonom taşıma araçları ve bulut tabanlı bir stok yönetim yazılımı satın almıştır. Tesisin sevk ve idaresini profesyonel olarak yürütmesi için deneyimli lojistik uzmanı Ali Bey'i tesis müdürü olarak istihdam etmiş ve işletmeyi otoyol kenarındaki 5 dönümlük bir arazi üzerine kurmuştur.

Bu senaryodaki unsurların ekonomik üretim faktörleri açısından sınıflandırılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Bir anonim şirketin genel müdürü, paydaşlarına yönelik yaptığı yıllık değerlendirme konuşmasında şu ifadelere yer vermiştir:

"Şirketimizin ortaklarına tatmin edici bir finansal getiri sağlaması, faaliyetlerimizi sürdürebilmemizin en temel şartıdır. Ancak bizim asıl gayemiz, sadece bugünün bilançolarını büyütmek değil, değişen pazar koşullarında nesiller boyu ayakta kalarak varlığımızı kalıcı kılmaktır. Bu yolda ilerlerken, yalnızca yasal düzenlemelere uymakla yetinmiyor; toplumun refahını artıracak eğitim ve çevre projelerine hiçbir karşılık beklemeksizin gönüllü olarak kaynak aktarıyoruz."

Bu konuşmada öne çıkan vurgular dikkate alındığında, işletmenin amaçları ve kurumsal sosyal sorumluluk anlayışı ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Kalkınmakta olan bir ülkede, perakende ve teknoloji gibi sektörlerde faaliyet gösteren özel işletmeler üretecekleri mal ve hizmetlerin fiyatlarını serbest piyasa koşullarına göre belirlemektedir. Ancak aynı ülkede, yüksek sermaye gerektiren enerji altyapısı ve ağır sanayi tesisleri bizzat devlet tarafından kurulan Kamu İktisadi Teşebbüsleri (KİT) aracılığıyla işletilmektedir. Ayrıca kamu otoritesi; piyasa başarısızlıklarını önlemek, tekelci yapıların oluşmasını engellemek ve gelir dağılımında adaleti sağlamak amacıyla asgari ücret, vergilendirme ve tavan fiyat gibi araçlarla ekonomiye düzenleyici müdahalelerde bulunmaktadır.

Bu özelliklerin tümünü barındıran ekonomik sistem modeli ve işleyişi hakkında aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Bir medikal cihaz üretim işletmesinin kurucusu, piyasadaki artan talebi karşılamak amacıyla kapasite artırımına gitmeye karar vermiştir. Bu doğrultuda kurucu, dış kaynaklardan temin ettiği finansman ile üretim sürecinde doğrudan kullanılacak olan yüksek hassasiyetli CNC tezgahları ve 3D yazıcılar satın almıştır. Tesisin genişlemesiyle karmaşıklaşan günlük üretim operasyonlarını koordine etmesi ve üretim verimliliğini sağlaması amacıyla, sektörde deneyimli bir profesyonel olan ve işletmeye sabit bir ücret mukabilinde hizmet verecek olan yöneticiler istihdam edilmiştir.

Bu senaryoda ifade edilen unsurların iktisadi üretim faktörleri bağlamında değerlendirilmesine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

M ülkesinde yaşanan köklü bir yasal değişikliğin ardından; piyasa mekanizmasının işleyişine son verilmiş, stratejik sanayi tesisleri ve finans kurumları devletleştirilmiştir. Yeni düzenlemeye göre; hangi malın, ne miktarda ve kimler için üretileceği tamamen Merkezi Planlama Komitesi'nin yetkisine bırakılmıştır. Ayrıca özel mülkiyet hakkı temel ihtiyaçlar dışında kısıtlanmış ve girişimcilerin kâr güdüsüyle üretim yapması yasaklanmıştır.

Bu bilgilere göre, M ülkesinin geçiş yaptığı ekonomik sistem ve bu sistemin en temel karakteristik özelliği aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?