Soru

Zorluk: OrtaEkonomik Sistemler ve Özellikleri

M ülkesinde yaşanan köklü bir yasal değişikliğin ardından; piyasa mekanizmasının işleyişine son verilmiş, stratejik sanayi tesisleri ve finans kurumları devletleştirilmiştir. Yeni düzenlemeye göre; hangi malın, ne miktarda ve kimler için üretileceği tamamen Merkezi Planlama Komitesi'nin yetkisine bırakılmıştır. Ayrıca özel mülkiyet hakkı temel ihtiyaçlar dışında kısıtlanmış ve girişimcilerin kâr güdüsüyle üretim yapması yasaklanmıştır.

Bu bilgilere göre, M ülkesinin geçiş yaptığı ekonomik sistem ve bu sistemin en temel karakteristik özelliği aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  1. Komuta (Merkezi) Ekonomisi - Kaynak tahsisinin, üretim ve bölüşüm kararlarının fiyat mekanizması yerine otoritenin idari kararlarıyla belirlenmesiCevap
  2. B
    Karma Ekonomik Sistem - Özel sektör ile kamu sektörünün bir arada bulunması ve devletin emredici planlar yaparak piyasayı şekillendirmesi
  3. C
    Kapitalist Sistem - Stratejik kaynakların devlet güvencesinde tutulup diğer alanlarda serbest rekabet kurallarının işletilmesi
  4. D
    Karma Ekonomik Sistem - Kamu İktisadi Teşebbüsleri'nin (KİT) mülkiyet oranının tüm sektörlerde yüzde elliyi geçmesiyle üretim kararlarının devlete geçmesi
  5. E
    Geleneksel Ekonomi - Üretim kararlarının ve mülkiyet ilişkilerinin toplumun geçmişten gelen örf, adet ve alışkanlıklarına göre şekillenmesi

Cevap

Komuta (Merkezi) Ekonomisi - Kaynak tahsisinin, üretim ve bölüşüm kararlarının fiyat mekanizması yerine otoritenin idari kararlarıyla belirlenmesi
Verilen senaryoda üretim araçlarının mülkiyetinin devlete geçmesi (devletleştirme), kararların fiyat mekanizması yerine merkezi bir otorite tarafından alınması ve kâr güdüsünün yasaklanması, komuta (merkezi planlı) ekonomik sistemin evrensel özellikleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki mülkiyet yapısını analiz etmek
Stratejik tesisler devletleştirilmiş ve özel mülkiyet kısıtlanmıştır.
Mülkiyet hakkının kimde olduğu ekonomik sistemi belirleyen temel unsurdur.
2
Üretim ve dağıtım kararlarının nasıl alındığını belirlemek
Kararlar piyasa mekanizması (arz-talep) yerine Merkezi Planlama Komitesi tarafından alınmaktadır.
Karar alma mekanizması, sistemin işleyişini gösteren ikinci temel unsurdur.
3
Teşvik unsurunu değerlendirmek
Kâr güdüsü yasaklanmıştır, temel motivasyon toplumsal faydanın idari yollarla sağlanmasıdır.
Kâr güdüsünün olmaması kapitalist ve karma sistemleri doğrudan eler.

Anahtar Kavram

Komuta (Merkezi Planlı) Ekonomisinin Temel Özellikleri
Bu soruyu puanla