Examkin

Soru

Zorluk: ZorAlgı ve Karar Verme

Bağımsız bir idari otoritenin lisanslama ve denetim dairesinde uzman yardımcılığı giriş sınavının mülakat aşaması yürütülmektedir. Sınav komisyonu, art arda dinlediği ilk dört adayın sektörel mevzuat bilgisini son derece zayıf ve yetersiz bulmuştur. Beşinci sırada mülakata alınan aday ise yalnızca asgari yeterlilikleri taşımasına ve genel hatlarıyla vasat bir performans sergilemesine rağmen, komisyon üyeleri tarafından 'öncekilerden sonra adeta kusursuz bir uzman profili' olarak algılanmış ve kendisine en yüksek mülakat puanı verilmiştir. Üstelik komisyon başkanı, 'Aradığımız asgari standartları karşılayan, işimizi görecek yeterlilikte birini nihayet bulduk. Kalan yirmi adayı aynı detayda inceleyip en mükemmelini bulmaya çalışarak vakit kaybetmeyelim, bu adayı asil listeye alalım' diyerek değerlendirme sürecinin kapsamını daraltmıştır.

Bu vakada, sınav komisyonunun beşinci adayı değerlendirirken düştüğü algısal hata ve süreci sonlandırırken başvurduğu karar verme modeli aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

  1. Kontrast Etkisi / Sınırlı Rasyonellik ModeliCevap
  2. B
    Hale Etkisi / Rasyonel Karar Verme Modeli
  3. C
    Stereotipleme (Kalıpyargı) / Sezgisel Karar Verme Modeli
  4. D
    Seçici Algılama / Çöp Kutusu Modeli
  5. E
    Yansıtma (Projeksiyon) / Artımsal Karar Verme Modeli

Cevap

Kontrast Etkisi / Sınırlı Rasyonellik Modeli
Verilen vakada iki temel kavram sınanmaktadır. Birincisi; vasat bir adayın kendisinden hemen önce mülakata giren çok başarısız adaylarla kıyaslanarak olduğundan daha nitelikli algılanmasıdır. Bu durum psikolojide ve örgütsel davranışta 'Kontrast (Zıtlık) Etkisi' olarak bilinir. İkincisi; karar verici konumundaki komisyonun, kalan 20 adayı değerlendirip en yüksek performansı gösterecek kişiyi (optimum/maksimum fayda) bulmak yerine, önceden belirlenmiş asgari standartları karşılayan ilk alternatifi kabul ederek süreci sonlandırmasıdır. Herbert Simon tarafından geliştirilen ve karar vericilerin sınırlılıkları nedeniyle 'en iyi' yerine 'yeterince iyi / tatmin edici' (satisficing) alternatife yöneldiklerini savunan bu yaklaşım 'Sınırlı Rasyonellik Modeli'dir.

Adım Adım Çözüm

1
Vakadaki algısal hatayı analiz et.
Beşinci adayın vasat olmasına rağmen kendinden önceki kötü adayların hemen ardından geldiği için çok başarılı algılanması tespit edilir.
Bir uyarıcının tek başına değil de kendisinden hemen önce veya beraber sunulan diğer uyarıcılarla karşılaştırılarak değerlendirilmesi Kontrast (Zıtlık) Etkisi olarak adlandırılır.
2
Vakadaki karar verme sürecini analiz et.
Komisyonun tüm adayları değerlendirerek 'en iyisini' (maksimizasyon) bulmak yerine, asgari şartları sağlayan ilk adayda karar kılması (tatmin olma) tespit edilir.
Karar vericinin bilişsel, zamansal ve bilgisel kısıtları nedeniyle mükemmeli aramak yerine 'yeterince iyi' (satisficing) olan ilk alternatifi seçmesi, Simon'un Sınırlı Rasyonellik Modeli'nin temel karakteristiğidir.
3
İki tespiti birleştirerek doğru seçeneği belirle.
Vakanın Kontrast Etkisi ve Sınırlı Rasyonellik kavramlarını içerdiği sonucuna varılır.
Soruda sırasıyla algısal hata ve karar modeli istenmiştir.

Anahtar Kavram

Örgütsel Davranışta Algı Hataları ve Karar Verme Modelleri
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Algı ve Karar Verme

Bu konudan daha fazla soru