Soru

Zorluk: OrtaAlgı ve Karar Verme

Bölge müdürlüğü yapan Selim Bey, denetmen Kemal'in hazırladığı son teftiş raporunda önemli veri eksiklikleri bulmuştur. Selim Bey, Kemal'in genel iş tutumunu analiz ederken şu tespitlerde bulunmuştur:

I. Kurumdaki diğer denetmenler aynı standartlarda rapor hazırlarken benzer eksikliklere yol açmamaktadır.
II. Kemal, sadece bu ayki raporda değil, son sekiz aydır teslim ettiği tüm evraklarda sürekli olarak benzer atlama ve hatalar yapmaktadır.
III. Kemal'in bu özensizliği yalnızca rapor yazımında değil, saha ziyaretleri ve personel mülakatları gibi farklı sorumluluk alanlarında da net bir şekilde görülmektedir.

Kelley'nin Yükleme (Atıf) Kuramı çerçevesinde değerlendirildiğinde, bu tespitler doğrultusunda varılacak en doğru sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

  1. Kemal'in sergilediği hatalı davranışın temel nedeni kendi kişisel ve yapısal özellikleridir (İçsel atıf).Cevap
  2. B
    Yaşanan eksikliklerin kaynağı, kurumdaki iş süreçlerinin karmaşıklığı gibi durumsal faktörlerdir (Dışsal atıf).
  3. C
    Selim Bey, kendi yönetimsel eksikliklerini Kemal'in üzerine atarak yansıtma (projeksiyon) algı sapması yaşamaktadır.
  4. D
    Değerlendirme sürecinde Kemal, belirli bir mesleki grubun şablon özelliklerine göre yargılanarak stereotipleme kurbanı olmaktadır.
  5. E
    Selim Bey, çalışanların davranışlarındaki dışsal faktörleri göz ardı ederek temel atıf hatasına (fundamental attribution error) düşmektedir.

Cevap

Kemal'in sergilediği hatalı davranışın temel nedeni kendi kişisel ve yapısal özellikleridir (İçsel atıf).
Kelley'nin Atıf (Yükleme) Kuramı'na göre bireylerin davranışlarının nedenleri (içsel veya dışsal) üç temel boyutta incelenir: Görüş birliği, tutarlılık ve belirginlik. Verilen vakada; diğer denetmenlerin hata yapmaması görüş birliğinin düşük olduğunu, Kemal'in 8 aydır sürekli hata yapması tutarlılığının yüksek olduğunu, farklı türdeki işlerde de aynı hataları sürdürmesi ise belirginliğin düşük olduğunu açıkça ifade eder. Görüş birliğinin düşük, belirginliğin düşük ve tutarlılığın yüksek olduğu senaryolarda davranışın nedeni doğrudan kişiye (içsel özelliklere) bağlanır. Bu nesnel analiz sonucunda ulaşılması gereken tek doğru yargı içsel atıftır.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki I. tespiti Kelley'nin kuramına göre analiz etme.
Diğer denetmenlerin hata yapmaması, 'Görüş Birliği' (Konsensüs) boyutunun DÜŞÜK olduğunu gösterir.
Görüş birliği, diğer insanların aynı durumda nasıl davrandığına bakar.
2
Senaryodaki II. tespiti analiz etme.
Kemal'in son 8 aydır sürekli aynı hataları yapması, 'Tutarlılık' boyutunun YÜKSEK olduğunu gösterir.
Tutarlılık, kişinin aynı durumda zaman içindeki davranış tekrarına bakar.
3
Senaryodaki III. tespiti analiz etme.
Kemal'in birbirinden farklı görevlerde de (saha ziyareti, mülakat vb.) aynı özensizliği göstermesi, 'Belirginlik' (Farklılık) boyutunun DÜŞÜK olduğunu gösterir.
Belirginlik, kişinin farklı durumlarda farklı davranıp davranmadığına bakar.
4
Üç boyutu birleştirerek sonuç çıkarma.
Düşük Görüş Birliği + Yüksek Tutarlılık + Düşük Belirginlik = İçsel Atıf.
Kurama göre bu kombinasyon, sorunun çevreden değil doğrudan kişinin kendi niteliklerinden kaynaklandığını ispatlar.

Anahtar Kavram

Kelley'nin Atıf (Yükleme) Teorisi Boyutları ve Algısal Süreçler
Bu soruyu puanla