Soru

Zorluk: KolayÖğrenme Kuramları

Bir kamu kurumu olan Devlet Demiryolları (TCDD) çağrı merkezinde görevli bir müşteri temsilcisi, rötar yapan trenlerle ilgili aramalarda öfkeli yolcuların bağırmalarına maruz kalmakta ve stres yaşamaktadır. Temsilci, çağrının ilk on saniyesinde yolculara gecikme nedenini proaktif olarak açıklayıp alternatif güzergâhlar sunduğunda yolcuların bağırmayı kestiğini fark eder. Temsilci, yolcuların agresif tepkilerinden ve yüksek sesten kurtulmak amacıyla her rötar çağrısında bu proaktif bilgilendirme davranışını sürekli olarak uygulamaya başlar.

Buna göre, müşteri temsilcisinin proaktif bilgilendirme davranışını kalıcı hâle getirmesi edimsel koşullanma kuramına göre aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?

  1. Olumsuz pekiştirmeCevap
  2. B
    Birinci tür ceza
  3. C
    İkinci tür ceza
  4. D
    Sönme
  5. E
    Olumlu pekiştirme

Cevap

Doğru cevap, ortamdaki rahatsız edici bir uyarıcının ortadan kalkması sonucu istenen davranışın sıklığının artmasını ifade eden seçenektir.
Senaryoda müşteri temsilcisi proaktif bilgilendirme davranışı sergilediğinde, kendisini rahatsız eden stresli bir durumdan (yolcuların bağırması) kurtulmaktadır. Edimsel koşullanma kuramına göre organizmanın ortamdaki itici (hoşa gitmeyen) bir uyarıcıdan kurtulması sonucunda söz konusu davranışının sıklığının artmasına olumsuz pekiştirme denir. Memurun bağırmadan kaçınmak için davranışı kalıcı hâle getirmesi tam olarak bu kavrama karşılık gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Senaryodaki temel davranışı belirlemek.
Temel davranış: Müşteri temsilcisinin proaktif bilgilendirme yapması.
Hangi davranışın değiştiğini tespit etmek, edimsel koşullanma analizinin ilk adımıdır.
2
Davranışın yarattığı sonucu (tepkiyi) analiz etmek.
Sonuç: Yolcuların bağırmayı kesmesi (itici ve rahatsız edici uyarıcının ortamdan çıkması).
Uyarıcının ortama eklendiğini mi yoksa ortamdan çıkarıldığını mı belirlemek, ceza ve pekiştirme ayrımı için gereklidir.
3
Davranışın gelecekteki sıklığındaki değişimi gözlemlemek.
Değişim: Temsilcinin proaktif bilgilendirme davranışını sürekli olarak uygulamaya başlaması (davranışta artış).
Davranış artıyorsa pekiştirme, azalıyorsa ceza veya sönme mekanizması çalışmıştır.
4
Bulguları birleştirmek.
İtici uyarıcıdan kurtulmak amacıyla davranışın artması durumu 'olumsuz pekiştirme' olarak tanımlanır.
Organizmayı rahatsız eden durumun bitmesi, davranışı güçlendiren bir ödüle dönüşür.

Anahtar Kavram

Olumsuz Pekiştirme
Bu soruyu puanla