Examkin

Soru

Zorluk: OrtaÖrgütsel Stres Yönetimi

Karayolları Genel Müdürlüğüne bağlı büyük bir otoyol projesinde şantiye şefi olarak görev yapan Levent Bey; doğası gereği sürekli saatle yarışan, aynı anda birden fazla işi halletmeye çabalayan ve başarı için oldukça rekabetçi bir tutum sergileyen bir yöneticidir. Son aylarda, merkez teşkilatının 'maliyetleri ne pahasına olursa olsun asgariye indirme' kesin talimatı ile yerel mülki idarenin 'kavşak çalışmalarını hızlandırarak yolu derhal trafiğe açma' baskısı arasında kalmıştır. Birbirine zıt bu iki beklentiyi aynı anda karşılama çabası aylarca sürmüş; nihayetinde Levent Bey'de kronik yorgunluk, yüksek tansiyon ve tükenmişlik hissi baş göstermiş, organizmanın direnci tamamen kırılarak istirahat raporu almak zorunda kalmıştır.

Bu vakaya göre, Levent Bey'in durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Levent Bey A tipi kişilik özellikleri sergilemektedir; maruz kaldığı zıt beklentiler onda rol çatışması yaratmıştır ve Selye'nin Genel Uyum Sendromu'na göre tükenme aşamasındadır. Çözüm için iş gereklerinin ve beklentilerin netleştirilmesi gibi örgütsel stratejilere öncelik verilmelidir.Cevap
  2. B
    Levent Bey B tipi kişilik yapısına sahiptir; yaşadığı temel sorun rol belirsizliği olup, Selye'nin modelinde henüz direnç aşamasındadır. Çözüm olarak zaman yönetimi ve gevşeme egzersizleri gibi bireysel stres yönetim stratejilerine ağırlık verilmelidir.
  3. C
    Levent Bey A tipi kişilik özelliklerine sahip olsa da yaşadığı stresin asıl kaynağı rol aşırı yüklenmesidir; organizması alarm aşamasında tepki vermektedir ve kurumun spor olanakları sağlaması (bireysel strateji destekli) bu durumu kalıcı olarak çözecektir.
  4. D
    Levent Bey B tipi bir yönetici olarak taşeronlarla statü uyuşmazlığı sorunu yaşamaktadır; Selye'nin modelinde direnç aşamasında olduğundan, kendi kendine uygulayacağı bilişsel yeniden yapılandırma yöntemiyle stresi tamamen kontrol altına alabilir.
  5. E
    Levent Bey A tipi kişilik yapısındadır; merkez ve yerel idare arasındaki bu durum onda iş-aile yaşamı çatışması yaratmıştır ve Selye'nin modeline göre tükenme aşamasındadır. Kurumun esnek çalışma saatleri sunması beklenti uyuşmazlığını gidermek için yeterlidir.

Cevap

Doğru seçenek, yöneticinin A tipi kişilik özellikleri gösterdiğini, zıt taleplerin rol çatışması yarattığını, fiziksel çöküşün Selye'nin tükenme aşaması olduğunu ve çözümün örgütsel düzeyde (beklentilerin netleştirilmesi) aranması gerektiğini belirten seçenektir.
Levent Bey'in hızlı ve rekabetçi yapısı A tipi kişiliğin tanımıdır. İki farklı idari makamdan gelen zıt talepler arasına sıkışması tipik bir 'rol çatışması' örneğidir. Organizmanın stresle mücadele edemeyip pes etmesi ve hastalık boyutuna geçmesi Hans Selye'nin modelindeki 'tükenme' aşamasıdır. Kaynağı organizasyonun emir-komuta veya beklenti yapısından gelen bu tür stresörlerin kalıcı çözümü bireysel egzersizlerle değil, iş tasarımının ve yetki/sorumluluk beklentilerinin yeniden düzenlendiği örgütsel stratejilerle mümkündür.

Adım Adım Çözüm

1
Yöneticinin kişilik tipini vaka özelliklerinden analiz etmek.
Zamanla yarışan, aynı anda birden fazla iş yapan ve rekabetçi profil 'A Tipi' kişiliğe karşılık gelir.
A ve B tipi kişilik özellikleri strese yatkınlığı belirlemede temel ayrım noktasıdır.
2
Vakadaki stres kaynağını (rol stresi türünü) tespit etmek.
Merkezin maliyet odaklı talebi ile yerel idarenin hız odaklı talebi birbiriyle çelişmektedir. Bu durum 'Rol Çatışması'dır.
Kişiden beklenen davranışların birbirine zıt ve uyumsuz olması durumu rol çatışması olarak tanımlanır.
3
Selye'nin Genel Uyum Sendromu (GAS) aşamasını belirlemek.
Direncin tamamen kırılması, kronik yorgunluk ve rapor alacak düzeyde hastalanma 'Tükenme (Exhaustion)' aşamasındadır.
Selye'nin modelinde organizmanın stresör karşısında tüm enerjisini yitirip fiziksel çöküş yaşadığı son evre tükenmedir.
4
Uygun stres yönetim stratejisini belirlemek.
Rol çatışması yapısal bir sorun olduğundan, sadece bireysel teknikler (spor, zaman yönetimi) yetersiz kalır; yönergelerin ve iş gereklerinin netleştirilmesi gibi 'örgütsel' stratejiler gereklidir.
Kök neden organizasyonel iletişim ve yetki karmaşası ise çözüm de örgütsel müdahaleleri içermelidir.

Anahtar Kavram

Örgütsel Stres Kaynakları, Selye'nin Genel Uyum Sendromu ve Stres Yönetim Stratejileri
Bu soruyu puanla

Konular

Örgütsel Stres Yönetimi

Bu konudan daha fazla soru