Soru

Zorluk: OrtaÖrgütsel Stres Yönetimi

Sosyal Güvenlik Kurumu'nda (SGK) denetmen olarak görev yapan Ayşe Hanım, mükemmeliyetçi, sabırsız ve zamanla yarışan A Tipi kişilik özelliklerine sahiptir. Mevzuatın sık sık değişmesi ve farklı amirlerinin beklentilerinin birbiriyle çelişmesi (rol çatışması) nedeniyle sürekli baskı altındadır. İlk aylarda bu tempoya ayak uydurmak için büyük bir enerji harcayarak ek mesailer yapan Ayşe Hanım, yaklaşık bir yılın sonunda tamamen tükenmişlik hissi, işe karşı duyarsızlaşma ve fiziksel bitkinlik yaşamaya başlamıştır. Kurumun İnsan Kaynakları Dairesi, Ayşe Hanım'ın yaşadığı bu sorunu yüzeysel değil, kökten çözmek amacıyla 'örgütsel' düzeyde bir müdahale planlamaktadır.

Buna göre, Ayşe Hanım'ın Selye'nin Genel Uyum Sendromu (GAS) modeline göre içinde bulunduğu aşama ve kurumun uygulaması gereken en uygun örgütsel stres yönetimi stratejisi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?

  1. Tükenme aşaması – Görev sınırlarının netleştirilerek rol belirsizliklerinin giderilmesiCevap
  2. B
    Direnç aşaması – Zaman baskısıyla başa çıkabilmesi için önceliklendirme eğitimleri verilmesi
  3. C
    Tükenme aşaması – Bireysel stres toleransını artırmak için nefes ve gevşeme egzersizleri düzenlenmesi
  4. D
    Alarm aşaması – A Tipi rekabetçi özelliklerini, B Tipi daha esnek özelliklere dönüştürecek koçluk sağlanması
  5. E
    Direnç aşaması – Kurum içi iletişimi desteklemek amacıyla sosyal faaliyetlerin artırılması

Cevap

Ayşe Hanım 'Tükenme' aşamasındadır ve bu sorunun kalıcı çözümü için örgütsel bir strateji olan 'görev sınırlarının netleştirilmesi' uygulanmalıdır.
Ayşe Hanım'ın ilk başlardaki yüksek enerji harcama evresini geçip tamamen fiziksel ve ruhsal bitkinlik yaşaması, Selye'nin modelinde 'Tükenme' aşamasına denk gelir. Stresin temel nedeni olan çelişen amir beklentileri (rol çatışması) ise ancak örgütsel (yapısal) bir strateji olan görev sınırlarının netleştirilmesi ve işin yeniden tasarımı ile kökten çözülebilir.

Adım Adım Çözüm

1
Çalışanın GAS modelindeki aşamasını belirleme
Ayşe Hanım'ın tükenme aşamasında olduğu tespit edilir.
İlk aylardaki çabalama (direnç) evresi geçmiş, yerini tamamen fiziksel bitkinlik ve duyarsızlaşmaya bırakmıştır.
2
Stresin temel kaynağını analiz etme
Sorunun kaynağının çelişen amir beklentileri (rol çatışması) olduğu saptanır.
Mevzuat değişiklikleri ve farklı amir talimatları yapısal bir görev örtüşmesi yaratmaktadır.
3
Uygun müdahale stratejisini seçme
Örgütsel bir strateji olan 'görev sınırlarının netleştirilmesi' seçilir.
Soru bizden örgütsel bir çözüm istemektedir. Nefes egzersizi, koçluk veya zaman yönetimi eğitimleri bireysel stratejilerken; iş tanımları ve sınırlarının netleştirilmesi kurumsal/örgütsel bir müdahaledir.

Anahtar Kavram

Örgütsel Stres Yönetiminde Bireysel ve Örgütsel Stratejilerin Ayrımı ile Selye'nin GAS Modeli
Bu soruyu puanla