Examkin

Soru

Zorluk: ZorÖrgütsel Stres Yönetimi

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) Aktüerya ve Fon Yönetimi Daire Başkanlığında uzman olarak görev yapan Sinan; sürekli zamanla yarışan, sabırsız, hırslı ve aynı anda birden fazla işi yapmaya çalışan bir yapıya sahiptir. Son aylarda, doğrudan bağlı olduğu Şube Müdürü ondan rutin istatistiksel raporları acilen bitirmesini isterken; kuruma danışmanlık hizmeti veren ve doğrudan üst yönetime bağlı olan Kurmay Müşavir de kendi projesi için eşzamanlı olarak özel veri setleri talep etmektedir. İki farklı yetki kaynağından gelen zıt ve yoğun talepler arasında kalan Sinan, başlarda gece yarılarına kadar çalışarak bedeninin savunma mekanizmalarını devreye sokmuş ve sürece ayak uydurmuştur. Ancak aylar süren bu çabanın ardından kronik yorgunluk, yüksek tansiyon, sinirlilik ve işe karşı tamamen duyarsızlaşma (sinizm) belirtileri göstermeye başlamıştır.

Bu vakaya göre, Sinan'ın yaşadığı stres süreci ve uygulanması gereken müdahale stratejisi ile ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi doğrudur?

  1. Sinan A tipi kişilik özellikleri göstermekte olup Selye'nin Genel Uyum Sendromuna göre tükenme (exhaustion) evresindedir; kurmay ve emir-komuta yetkisi çakışmasından doğan rol çatışmasını gidermek için hiyerarşik ilişkilerin netleştirilmesi (örgütsel strateji) en uygun çözümdür.Cevap
  2. B
    Çalışan A tipi kişilik yapısında olup henüz direnç (resistance) evresindedir; yaşanan bu rol belirsizliğine karşı çalışanın çatışma yönetiminde kaçınma stilini kullanabilmesi için zaman yönetimi eğitimleri (bireysel strateji) verilmelidir.
  3. C
    Sinan, olaylara aşırı tepki veren B tipi bir kişilik olduğu için alarm evresinde kilitlenmiştir; kurmay müşavirin sahip olduğu zorlayıcı (coercive) gücün yarattığı iş-yaşam dengesizliğini çözmek için stres danışmanlığı (bireysel strateji) sağlanmalıdır.
  4. D
    Zaman darlığı hisseden A tipi çalışan tükenme evresindedir; ancak sorunun kaynağı matris örgüt yapısından doğan yetki devri eksikliğidir ve çözüm olarak çalışana inisiyatif alması için iş zenginleştirme (örgütsel strateji) uygulanmalıdır.
  5. E
    Çalışan bedensel savunmalarını yitirerek tükenme evresine girmiştir; stresin temel kaynağı iş tanımı ile iş gerekleri arasındaki uyumsuzluk olduğundan, personelin B tipi davranması için meditasyon ve gevşeme teknikleri (bireysel strateji) önerilmelidir.

Cevap

Doğru eşleştirme; Sinan'ın A tipi kişiliğe sahip olduğu, tükenme evresinde bulunduğu, stres kaynağının rol çatışması olduğu ve sorunun çözümü için hiyerarşik ilişkileri düzenleyen örgütsel bir stratejinin uygulanması gerektiğini belirten ifadedir.
Vaka dört farklı boyutta analiz edilmelidir: 1) Zamanla yarışma ve sabırsızlık A tipi kişiliği gösterir. 2) Vücudun savunma mekanizmalarının çökmesi ve tükenmişlik hissi (sinizm) Selye'nin Tükenme evresidir. 3) İki farklı yetki kaynağından gelen eşzamanlı talepler, rol belirsizliği değil Rol Çatışmasıdır. 4) Sorun bireysel bir kapasite eksikliği değil, yapısal bir çift başlılık olduğu için çözüm bireysel (zaman yönetimi) değil, örgütsel (hiyerarşinin netleştirilmesi) olmak zorundadır. Doğru analiz bu dört tespiti de eksiksiz barındırmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Vakadaki kişilik özelliklerini teşhis etme
Sinan zamanla yarışan, sabırsız ve rekabetçi olduğu için A tipi kişilik yapısındadır.
A tipi kişilikler, B tipi kişiliklerin aksine sürekli bir aciliyet hissi ve yoğun rekabet duygusu içindedirler, bu da onları strese daha yatkın hale getirir.
2
Selye'nin Genel Uyum Sendromu (GAS) evresini belirleme
Kronik yorgunluk, yüksek tansiyon ve sinizm (duyarsızlaşma) belirtileri 'Tükenme (Exhaustion)' evresine işaret eder.
Vücut ilk başta alarm vermiş, sonra gece geç saatlere kadar çalışarak direnç (resistance) göstermiş, ancak aylar süren yüklenme sonucu savunma mekanizmaları çökmüştür.
3
Örgütsel stres kaynağını tespit etme
Stres kaynağı 'Rol Çatışması'dır.
Rol belirsizliği işin ne olduğunun bilinmemesi iken, rol çatışması vakada olduğu gibi iki farklı kaynaktan (Şube Müdürü ve Kurmay Müşavir) birbiriyle çelişen eşzamanlı görevlerin gelmesidir.
4
Uygun müdahale stratejisini seçme
Kök neden emir-komuta birliğinin bozulması olduğu için, zaman yönetimi gibi bireysel stratejiler yerine organizasyon şemasının netleştirilmesi gibi 'Örgütsel' stratejiler uygulanmalıdır.
Bireysel stres yönetimi teknikleri (meditasyon, zaman yönetimi) yapısal sorunları (hiyerarşik çatışmaları) çözemez; yetki çakışmalarına yapısal/örgütsel çözümler gerekir.

Anahtar Kavram

Selye'nin Genel Uyum Sendromu (GAS), Rol Çatışması ve Örgütsel Stres Yönetim Stratejileri
Bu soruyu puanla

Konular

Örgütsel Stres Yönetimi

Bu konudan daha fazla soru