Examkin

Soru

Zorluk: ZorKapasite Kavramları ve Türleri

Bir kamu iştiraki olan petrokimya tesisinin yıllık faaliyet raporunda yer alan kapasite ölçüm verileri aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:

Kapasite TanımıÜretim Miktarı (Ton/Yıl)
Hiçbir aksama ve duruş olmaksızın 365 gün 24 saat çalışıldığında ulaşılabilecek miktar500.000500.000
Planlı bakım, yasal molalar ve vardiya değişimleri düşüldüğünde elde edilebilecek miktar400.000400.000
Geçmiş pazar dalgalanmaları dikkate alınarak uzun dönemde ulaşılması beklenen ortalama miktar320.000320.000
İlgili faaliyet yılında elektrik kesintileri ve tedarik sorunları nedeniyle gerçekleşen miktar240.000240.000

Üretim yönetimi literatüründeki temel ölçütlere göre işletmenin; tasarım sınırlarına ne derece yaklaşıldığını gösteren kapasite kullanım oranı ile mevcut olağan kısıtlar altında ne kadar iyi çalışıldığını gösteren sistem verimliliği sırasıyla yüzde (%) kaçtır?

  1. A
    60 ve 48
  2. B
    75 ve 60
  3. 48 ve 60Cevap
  4. D
    60 ve 75
  5. E
    48 ve 75

Cevap

48 ve 60
Üretim yönetimi standartlarına göre; Kapasite Kullanım Oranı, gerçekleşen üretimin teorik (tasarım) kapasiteye bölünmesiyle bulunur (240.000 / 500.000 = %48). Sistem Verimliliği ise, gerçekleşen üretimin planlı duruşlardan arındırılmış pratik (etkili) kapasiteye bölünmesiyle hesaplanır (240.000 / 400.000 = %60). Doğru eşleşme 48 ve 60 değerleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki tanımlardan kapasite türlerinin sayısal karşılıklarını belirleme
Teorik (Tasarım) Kapasite = 500.000500.000, Pratik (Etkili) Kapasite = 400.000400.000, Normal Kapasite = 320.000320.000, Fiili (Gerçekleşen) Kapasite = 240.000240.000
Hesaplamalarda kullanılacak doğru paydaları seçebilmek için tanımların teorik karşılıklarını bilmek gerekir.
2
Kapasite Kullanım Oranını (KKO) hesaplama
KKO = 240.000500.000=0,48\frac{240.000}{500.000} = 0,48 (Yani %48\%48)
KKO, tesisin mutlak (tasarım) sınırlarına ne kadar yaklaştığını gösterir ve fiili üretimin teorik kapasiteye bölünmesiyle bulunur.
3
Sistem Verimliliğini hesaplama
Verimlilik = 240.000400.000=0,60\frac{240.000}{400.000} = 0,60 (Yani %60\%60)
Sistem verimliliği, yönetimin kontrol edemediği olağan duruşlar çıkarıldıktan sonra kalan potansiyelin (pratik kapasite) ne kadar iyi kullanıldığını ölçer.

Anahtar Kavram

Kapasite Kullanım Oranı ve Sistem Verimliliği Hesaplamaları

Alternatif Yöntem

Verilen oranlar üzerinden sağlama yapılabilir: Pratik kapasite, teorik kapasitenin %80'idir (400.000 / 500.000). Dolayısıyla hesaplanan KKO değeri, Sistem Verimliliği değerinin her zaman %80'i kadar olmalıdır (60 * 0,80 = 48). Bu matematiksel ilişki, formül ezberlemeden mantıksal kontrol imkanı sağlar.
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Kapasite Kavramları ve Türleri

Bu konudan daha fazla soru