Examkin

Soru

Zorluk: ZorÖğrenme Kuramları

Bir Devlet Su İşleri (DSİ) Bölge Müdürlüğünde proje kontrol mühendisi olarak çalışan personelin iş akışını düzenlemek ve kurallara uyumunu artırmak isteyen başmühendis, aşağıdaki uygulamaları hayata geçirmiştir:

I. Şantiye denetimlerinde iş güvenliği kurallarına uymadığı tespit edilen personelin, o ayki arazi tazminatından kesinti yapılması.
II. Proje hakediş evraklarını zamanında ve sıfır hata ile teslim eden mühendislerin, normalde her ayın son cuma günü katılmak zorunda oldukları ve personel tarafından yorucu bulunan 'aylık veri doğrulama' toplantılarından muaf tutulması.
III. Şantiye günlüklerinin eksiksiz tutulmasını teşvik etmek amacıyla, başmühendisin ne zaman yapacağı belli olmayan habersiz arazi denetimlerinde kayıtları tam olan personelin dosyasına olumlu sicil notu eklemesi.

Edimsel (operant) koşullanma yaklaşımına göre, başmühendisin uyguladığı bu yöntemler aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla ve doğru olarak adlandırılmıştır?

  1. İkinci tür ceza – Olumsuz pekiştirme – Değişken aralıklı pekiştirmeCevap
  2. B
    Olumsuz pekiştirme – Olumlu pekiştirme – Değişken oranlı pekiştirme
  3. C
    Birinci tür ceza – Olumlu pekiştirme – Değişken aralıklı pekiştirme
  4. D
    Olumsuz pekiştirme – Birinci tür ceza – Sabit aralıklı pekiştirme
  5. E
    İkinci tür ceza – İkinci tür ceza – Değişken oranlı pekiştirme

Cevap

Başmühendisin uygulamaları sırasıyla 'İkinci tür ceza', 'Olumsuz pekiştirme' ve 'Değişken aralıklı pekiştirme' olarak sınıflandırılır.
Verilen senaryodaki durumlar tam olarak şu mekanizmalarla eşleşmektedir: I. durumda hoşa giden arazi tazminatının kesilmesi 'İkinci tür ceza'dır. II. durumda yorucu toplantı gibi itici bir unsurun personelin üzerinden alınması davranışı güçlendireceğinden 'Olumsuz pekiştirme'dir. III. durumda denetimlerin davranış sayısına değil, ne zaman gerçekleşeceği belli olmayan habersiz zaman dilimlerine bağlı olması 'Değişken aralıklı pekiştirme'dir.

Adım Adım Çözüm

1
I. durumu edimsel koşullanma ilkelerine göre analiz etme.
İstenmeyen davranış (kurala uymama) sonucunda personelin sahip olduğu hoşa giden bir uyarıcı (arazi tazminatı) ortamdan çekilmektedir.
Hoşa giden uyarıcının ortamdan çıkarılarak davranışın zayıflatılması tanımı 'İkinci tür ceza' (negatif ceza) kavramına karşılık gelir.
2
II. durumu edimsel koşullanma ilkelerine göre analiz etme.
İstenen davranış (hatasız rapor teslimi) sonucunda personelin hoşlanmadığı itici bir durum (yorucu toplantı) ortamdan kaldırılmaktadır.
Ortamdaki itici uyarıcının kaldırılarak istenen davranışın güçlendirilmesi işlemi 'Olumsuz pekiştirme' (negatif pekiştirme) olarak adlandırılır.
3
III. durumu pekiştirme tarifeleri açısından değerlendirme.
Olumlu sicil notu (pekiştireç), denetimlerin 'ne zaman yapılacağı belli olmadığı' için önceden tahmin edilemeyen zaman dilimlerinde verilmektedir.
Zamanın sabit olmadığı ve belirsizlik taşıdığı pekiştirme tarifelerine 'Değişken aralıklı pekiştirme' denir. Oranlı tarifeler zamanla değil, kaç davranış yapıldığıyla ilgilidir.

Anahtar Kavram

Edimsel (Operant) Koşullanma Mekanizmaları ve Pekiştirme Tarifeleri
Bu soruyu puanla

Konular

Öğrenme Kuramları

Bu konudan daha fazla soru