Bir imalat işletmesi, pazardaki ani ve yüksek oranlı bir sipariş artışını karşılayabilmek amacıyla; makinelerin olağan periyodik bakımlarını ertelemiş, işgörenlere sürekli fazla mesai yaptırmış ve yedek parça depolarını da üretime tahsis etmiştir. Bu uygulamalar sonucunda günlük üretim miktarı geçici bir süreliğine normalin çok üzerine çıkarılmış, ancak fazla mesai ödemeleri, makine yorulmaları ve artan fireler nedeniyle birim üretim maliyetlerinde ciddi bir yükseliş gözlemlenmiştir.
Bu senaryoda işletmenin ulaştığı ve birim maliyetleri artıran söz konusu geçici üretim düzeyi ile; işletmenin birim maliyetlerini en düşük (minimum) seviyede tuttuğu ideal üretim düzeyi, sırasıyla aşağıdaki kapasite kavramlarından hangileriyle ifade edilir?
- Zorlanmış kapasite – Optimum kapasiteCevap
- BTeorik kapasite – Pratik kapasite
- CPratik kapasite – Normal kapasite
- DGerçekleşen kapasite – Tam kapasite
- EMaksimum kapasite – Teorik kapasite
Cevap
Senaryoda açıklanan kavramlar sırasıyla 'Zorlanmış kapasite' ve 'Optimum kapasite'dir.
Verilen senaryoda işletme, normal çalışma saatlerini ve bakım sürelerini ihlal ederek olağan dışı bir üretime ulaşmış, bu da maliyetleri artırmıştır. Literatürde bu durum 'zorlanmış kapasite' olarak adlandırılır. Öte yandan, birim maliyetlerin minimum olduğu ve üretim faktörlerinin en verimli kullanıldığı ideal kapasite düzeyi 'optimum kapasite' olarak bilinir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İşletmelerde Kapasite Türleri ve Maliyet İlişkisi