Soru

Zorluk: OrtaSermaye Bütçelemesinde Risk ve Belirsizlik Analizi

Bir işletme, sermaye bütçelemesi sürecinde birbirini dışlayan ve büyüklükleri (ölçekleri) farklı olan X ve Y projelerini değerlendirmektedir. Projelere ilişkin beklenen Net Bugünkü Değer (NBD) ve standart sapma (σ\sigma) tahminleri aşağıdaki tabloda verilmiştir:

ProjeBeklenen NBDStandart Sapma
X Projesi50.000 TL10.000 TL
Y Projesi80.000 TL20.000 TL

Rasyonel ve riskten kaçınan bir finansal yönetici yaklaşımıyla, bu projelerin risk analizi ve seçimi konusunda aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. X projesinin varyasyon katsayısı (0,200,20), Y projesinin varyasyon katsayısından (0,250,25) daha küçük olduğu için X projesi birim getiri başına daha az risk taşımaktadır.Cevap
  2. B
    Birbirini dışlayan projelerde yalnızca mutlak NBD değerine bakılması gerektiğinden, risk düzeyi dikkate alınmaksızın firma değerini maksimize eden Y projesi seçilmelidir.
  3. C
    Projelerin riskleri karşılaştırılırken beklenen NBD'nin standart sapmaya bölünmesiyle elde edilen oran kullanıldığında, Y projesinin oranı daha düşük çıktığı için nispi riski daha azdır.
  4. D
    Y projesinin standart sapması daha yüksek olduğundan, projenin içerdiği mutlak risk X projesine göre daha düşüktür ve bu nedenle Y projesi daha güvenlidir.
  5. E
    Her iki projenin riskini karşılaştırmak için standart sapma yeterli bir ölçüt olup, varyasyon katsayısına yalnızca projelerin piyasa riski ölçüldüğünde başvurulmalıdır.

Cevap

X projesinin varyasyon katsayısı daha küçük olduğu için birim getiri başına daha az risk taşıdığını belirten ifade doğrudur.
Beklenen değerleri (NBD) farklı olan projelerin riskleri standart sapma ile doğrudan karşılaştırılamaz. Bu durumda, birim getiri başına düşen riski ölçen Varyasyon Katsayısı (Standart Sapma / Beklenen Değer) kullanılır. Yapılan hesaplamada X projesinin varyasyon katsayısı 10.000/50.000=0,2010.000 / 50.000 = 0,20 iken, Y projesinin 20.000/80.000=0,2520.000 / 80.000 = 0,25'tir. X'in nispi riski daha düşük olduğu için daha avantajlıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Projelerin beklenen NBD ve standart sapma verilerini incele.
X Projesi: NBD = 50.000 TL, σ\sigma = 10.000 TL. Y Projesi: NBD = 80.000 TL, σ\sigma = 20.000 TL.
Farklı ölçekteki (farklı NBD'ye sahip) projelerde mutlak risk (standart sapma) tek başına karşılaştırma için yeterli değildir.
2
Her iki proje için nispi risk ölçütü olan Varyasyon Katsayısını (VKVK) hesapla.
VKX=10.00050.000=0,20VK_X = \frac{10.000}{50.000} = 0,20 ve VKY=20.00080.000=0,25VK_Y = \frac{20.000}{80.000} = 0,25
Varyasyon katsayısı (VK=σNBDVK = \frac{\sigma}{\text{NBD}}), birim getiri başına düşen risk miktarını gösterir.
3
Varyasyon katsayılarını karşılaştırarak karar ver.
0,20<0,250,20 < 0,25 olduğundan, X projesi birim getiri başına daha az risk taşımaktadır.
Riskten kaçınan yatırımcılar, daha düşük varyasyon katsayısına sahip (nispi riski daha az olan) projeleri tercih ederler.

Anahtar Kavram

Varyasyon Katsayısı ile Nispi Risk Analizi
Bu soruyu puanla