Soru

Zorluk: OrtaÖrgütsel Adalet ve Güven

Bir kamu kurumunda uzman mühendis olarak görev yapan Cihan, kurumun sınırlı kontenjanı olan "İleri Düzey Veri Analitiği" eğitim programına başvurmuştur. Değerlendirme neticesinde programa seçilemediğini öğrenen Cihan, seçilen adayları incelediğinde kendisinden daha düşük kıdeme ve liyakata sahip kişilerin tercih edildiğini fark etmiş ve sonucun hakkaniyetli olmadığına kanaat getirmiştir. Durumu görüşmek için Daire Başkanı'nın yanına gittiğinde, yöneticisi onu son derece nazik bir şekilde karşılamış, sözünü kesmeden dinlemiş ve ona değer verdiğini hissettirmiştir. Buna rağmen Cihan, seçim sürecinde hangi ölçütlerin kullanıldığı ve kendisinin elenme nedeninin somut olarak ne olduğu konusunda yöneticisinden açıklayıcı, mantıklı ve şeffaf bir bilgi alamamıştır.

Bu senaryoda Cihan'ın algıladığı örgütsel adalet boyutları ve ilişkili örgütsel davranış kavramları değerlendirildiğinde aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

  1. Dağıtımsal ve bilgisel adalet algısı düşük düzeydeyken, kişilerarası adalet algısı yüksek düzeydedir.Cevap
  2. B
    Yöneticinin sergilediği saygılı tutum bilgisel adaleti tesis etmiş, sonucun olumsuzluğu ise Cihan'ın devamlılık bağlılığını güçlendirmiştir.
  3. C
    Cihan'ın sonuca yönelik memnuniyetsizliği hale etkisi (halo effect) yaratarak yöneticinin nezaketine rağmen kişilerarası adaleti de düşük algılamasına neden olmuştur.
  4. D
    Seçim ölçütlerinin şeffafça paylaşılmaması kişilerarası adaleti zedelerken, yöneticinin empatik yaklaşımı Cihan'ın normatif bağlılığını artırmıştır.
  5. E
    Daha düşük kıdemlilerin seçilmesine verilen tepki stereotipleme (kalıpyargı) hatasından kaynaklanmış olup, yöneticinin dinleyici tavrı iş tatminini kalıcı olarak yükseltmiştir.

Cevap

Doğru cevap, Cihan'ın liyakatsiz bir seçimi adaletsiz bulduğu için dağıtımsal adaletinin düşük, süreç hakkında yeterli ve mantıklı açıklama alamadığı için bilgisel adaletinin düşük; ancak yöneticisi kendisine saygılı davrandığı için kişilerarası adaletinin yüksek olduğunu belirten seçenektir.
Örgütsel adalet literatüründe 'dağıtımsal adalet' elde edilen çıktının (ödül, kontenjan vb.) hakkaniyetini ifade eder. Cihan kendisinden daha az liyakatli kişilerin seçildiğini düşünerek dağıtımsal adaleti düşük algılamıştır. Yöneticinin kendisine saygı ve nezaket göstermesi 'kişilerarası adalet' algısının yüksek olduğunu kanıtlar. Ancak kararın dayandığı standartlar hakkında mantıklı, şeffaf ve somut bir açıklama yapılmaması, etkileşimsel adaletin diğer alt boyutu olan 'bilgisel adalet' algısının düşük kaldığını açıkça göstermektedir. Bu nedenle dağıtımsal ve bilgisel adalet düşükken, kişilerarası adalet yüksektir.

Adım Adım Çözüm

1
Dağıtımsal adalet boyutunun değerlendirilmesi
Cihan'ın, kendisinden liyakatsiz kişilerin seçilmesine tepki göstermesi, elde edilen kazanımın (sonucun) adaletsiz algılandığını gösterir (Dağıtımsal adalet düşük).
Dağıtımsal adalet, çalışanların elde ettikleri çıktıların (ödül, terfi, eğitim kontenjanı vb.) hakkaniyetli olup olmadığına yönelik algılarıdır.
2
Etkileşimsel adalet alt boyutlarının (Kişilerarası ve Bilgisel) analizi
Yöneticinin nazik ve saygılı olması kişilerarası adaletin yüksek olduğunu; ancak tatmin edici ve şeffaf bir gerekçe sunamaması bilgisel adaletin düşük olduğunu gösterir.
Etkileşimsel adalet ikiye ayrılır: Kişilerarası adalet (astlara gösterilen saygı, nezaket) ve bilgisel adalet (kararlara ilişkin açıklamaların doğruluğu, mantıklılığı ve şeffaflığı).
3
Diğer hatalı kavramların elenmesi
Hale etkisi, stereotipleme veya normatif/devamlılık bağlılığı kavramları bu senaryodaki durumu açıklamak için yanlış bağlamlarda kullanılmıştır.
Cihan yöneticinin tavrını olumlu değerlendirebildiği için hale etkisine girmemiş, olgusal bir liyakat analizi yaptığı için stereotipleme yapmamıştır. Ayrıca bağlılık boyutları tek bir olayla kalıcı olarak değişmez.

Anahtar Kavram

Örgütsel Adalet Boyutları (Dağıtımsal, İşlemsel ve Etkileşimsel Adalet)
Bu soruyu puanla