Examkin

Soru

Zorluk: ZorAlgı ve Karar Verme

Bir kamu kurumunda strateji geliştirme kurulu, yeni bir hizmet modelinin uygulanması için karar sürecini başlatmıştır. Kurul başkanı, proje ekibine şu talimatı vermiştir:

'Karşı karşıya olduğumuz sorun tamamen açıktır. Şimdi sektördeki mevcut ve gelecekteki tüm alternatif çözümleri hiçbir kısıt gözetmeksizin masaya yatırmalı, her birinin maliyet-fayda analizini kusursuz bir şekilde yapmalı ve kurumumuza en yüksek verimi sağlayacak tek ve en mükemmel projeyi bulana dek karar vermemeliyiz.'

Buna karşılık deneyimli bir uzman şu itirazda bulunmuştur:

'Sayın Başkan, insan zihninin karmaşık bilgileri tam olarak işleme kapasitesi sınırlıdır. Ayrıca uygulama takvimi ve bütçe kısıtlarımız nedeniyle tüm alternatifleri bilmemiz veya kusursuz analiz yapmamız teorik olarak imkânsızdır. Bu nedenle araştırmamızı, kurumumuzun asgari teknik ve mali şartlarını karşılayan, kabul edilebilir ilk projeyi bulduğumuzda sonlandırmamız daha gerçekçi olacaktır.'

Yönetim ve organizasyon literatürü dikkate alındığında, uzman personelin bu itirazı karar verme kuramlarındaki hangi temel kavramsal ayrımı yansıtmaktadır?

  1. Rasyonel karar modelinin "eksiksiz bilgi ve maksimizasyon" varsayımına karşı, "sınırlı rasyonellik" modelinin "tatmin edici karar" ilkesiniCevap
  2. B
    Sezgisel karar modelinin "bulunabilirlik" varsayımına karşı, "analitik karar" modelinin "optimum fayda" ilkesini
  3. C
    Tam rasyonel modelin "kesinlik" varsayımına karşı, "çöp kutusu (garbage can)" modelinin "bağımsız akışlar" ilkesini
  4. D
    Davranışsal karar modelinin "algısal çarpıtma" varsayımına karşı, "rasyonel" modelin "fayda maksimizasyonu" ilkesini
  5. E
    Klasik modelin "hedef birliği" varsayımına karşı, "artan oranlı (inkremental)" modelin "marjinal uyum" ilkesini

Cevap

Rasyonel karar modelinin eksiksiz bilgi ve maksimizasyon varsayımına karşı, sınırlı rasyonellik modelinin tatmin edici karar ilkesini belirten seçenektir.
Doğru yanıt, kurul başkanının 'Klasik/Rasyonel Karar Modeli'ni, uzmanın ise 'Sınırlı Rasyonellik Modeli'ni tarif ettiğini en doğru biçimde ifade etmektedir. Rasyonel model; problemin net olduğu, tüm alternatif ve sonuçların bilindiği, zaman ve maliyet kısıtının olmadığı varsayımıyla 'maksimizasyon' (en mükemmeli bulma) hedefine odaklanır. Herbert Simon tarafından geliştirilen Sınırlı Rasyonellik modeli ise, insanların bilişsel sınırları ve çevresel kısıtlar (zaman, bilgi maliyeti) nedeniyle tüm alternatifleri bilemeyeceğini savunarak, en iyiyi aramak yerine asgari beklentileri karşılayan ilk makul seçeneğin seçilmesini, yani 'tatmin edici (satisficing)' kararı öngörür.

Adım Adım Çözüm

1
Kurul başkanının ifadelerindeki temel kavramları analiz etme.
Başkanın 'tüm alternatifleri bilme', 'kusursuz analiz' ve 'en yüksek verim (mükemmellik)' vurguları tespit edilir.
Bu varsayımların Klasik/Rasyonel Karar Verme modelinin 'maksimizasyon' ve 'eksiksiz bilgi' ilkelerine dayandığını belirlemek için.
2
Uzmanın itirazındaki temel argümanları analiz etme.
Uzmanın 'zihinsel kapasite sınırı', 'zaman/bütçe kısıtı' ve 'kabul edilebilir ilk proje' kavramlarını vurguladığı tespit edilir.
Bu kavramların Herbert Simon'ın 'Sınırlı Rasyonellik (Bounded Rationality)' kuramındaki 'Tatmin edici karar (Satisficing)' yaklaşımına ait olduğunu ortaya koymak için.
3
İki durumu karşılaştırıp kavramsal ayrımı netleştirme.
Durumun, rasyonel modelin maksimizasyon hedefi ile sınırlı rasyonelliğin tatmin edici karar hedefi arasındaki temel çatışmayı yansıttığı sonucuna varılır.
Karar verme modelleri arasındaki temel teorik farkları doğru eşleştirmek için.

Anahtar Kavram

Sınırlı Rasyonellik ve Tatmin Edici Karar (Bounded Rationality and Satisficing)
Bu soruyu puanla

Konular

Algı ve Karar Verme

Bu konudan daha fazla soru