Bir kamu kurumunun stratejik değerlendirme toplantısında, kurum başkanı yöneticilere şu eleştiriyi yöneltmiştir: "Alacağınız kararlarda piyasadaki tüm alternatifleri masaya yatırmıyorsunuz. İhtiyaçlarımızı asgari düzeyde karşılayan ve bütçemize uyan ilk tedarikçiyi bulduğunuz anda pazar araştırmasını kesiyorsunuz. Bu durum, kurum kaynaklarının en ideal ve optimum şekilde kullanılmasını engelliyor."
Başkanın eleştirdiği yöneticilerin bu eğilimi, örgütsel davranış yazınındaki karar verme modelleri ve süreçleri kapsamında aşağıdakilerden hangisiyle ifade edilir?
- Sınırlı rasyonellik modeli kapsamında tatmin edici (yeterinleyici) karar verilmesiCevap
- BRasyonel karar modeli varsayımlarına dayalı fayda maksimizasyonu çabası
- CHale etkisi (halo effect) nedeniyle bir özelliğin bütün karar sürecine genellenmesi
- DKontrast (zıtlık) etkisiyle ardışık seçeneklerin birbiriyle hatalı kıyaslanması
- ESeçici algı (selective perception) mekanizmasıyla yalnızca belli risklere odaklanılması
Cevap
Sınırlı rasyonellik modeli kapsamında tatmin edici (yeterinleyici) karar verilmesi
Herbert Simon tarafından literatüre kazandırılan 'Sınırlı Rasyonellik' (Bounded Rationality) modeline göre, yöneticiler karar verirken insanın bilgi işleme kapasitesinin sınırları, zaman kısıtı ve maliyetler nedeniyle rasyonel modelin öngördüğü gibi tüm alternatifleri değerlendiremezler. Bu yüzden optimumu (en iyiyi) aramak yerine, belirledikleri asgari kriterleri karşılayan ilk seçeneği bulduklarında arayışı sonlandırırlar. Bu davranış 'tatmin edici (satisficing) karar' olarak adlandırılır. Kurum başkanının toplantıda eleştirdiği 'asgari düzeyde karşılayan ilk tedarikçiyi bulduğunuz anda araştırmayı kesiyorsunuz' durumu, yöneticilerin tam olarak bu tatmin edici karar eğilimini gösterdiğini kanıtlamaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Sınırlı Rasyonellik (Bounded Rationality) ve Tatmin Edici Karar (Satisficing)