Examkin

Soru

Zorluk: OrtaÖrgütsel Stres Yönetimi

Bir büyükşehir belediyesinin Ulaşım Koordinasyon Merkezi'nde kıdemli mühendis olarak çalışan Tarık Bey; doğası gereği rekabetçi, sabırsız ve sürekli zaman baskısı altında olduğunu hisseden bir yapıya sahiptir. Atandığı yeni metro hattı projesinde, hem idari amiri olan daire başkanının hem de finansmanı sağlayan uluslararası kredi kuruluşunun birbirinden tamamen farklı, çelişen ve aynı anda yerine getirilmesi imkânsız olan taleplerine maruz kalmıştır. Bu yoğun baskı altında Tarık Bey, ilk günlerde yaşadığı şok ve bedensel tepkileri geride bırakmış, organizmasının savunma mekanizmalarını aktif tutarak yüksek bir çabayla mevcut duruma uyum sağlamaya ve görevlerini sürdürmeye çalıştığı bir fizyolojik evreye geçmiştir.

Hans Selye’nin Genel Uyum Sendromu (GAS) modeli ve örgütsel stres yönetimi kavramları dikkate alındığında, Tarık Bey’in mevcut durumuyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Tarık Bey, Genel Uyum Sendromu'nun "direnme" aşamasındadır; yaşadığı "rol çatışması" kaynaklı stresi yönetebilmek için zaman yönetimi gibi bireysel stratejilerden ziyade, yetki ve sorumluluk sınırlarının netleştirilmesi gibi örgütsel bir müdahaleye ihtiyaç duyulmaktadır.Cevap
  2. B
    Tarık Bey, strese karşı yapısal olarak daha toleranslı olan B Tipi kişilik özellikleri sergilemekte olup, içinde bulunduğu "alarm" aşamasını atlatabilmesi için sadece iş zenginleştirme gibi örgütsel stratejiler uygulanmalıdır.
  3. C
    Tarık Bey'in yaşadığı temel sorun "rol belirsizliği"dir ve içinde bulunduğu "tükenme" evresindeki yıkıcı etkileri tamamen ortadan kaldırmak için işin yeniden tasarımı yerine meditasyon gibi bireysel stratejiler tek başına yeterlidir.
  4. D
    Genel Uyum Sendromu'nun "direnme" aşamasında olan Tarık Bey, yaşadığı iş-yaşam dengesizliğini çözmek adına yalnızca kendi önceliklerini sıralama (bireysel strateji) yoluna giderek yapısal çift başlılık sorununu kalıcı biçimde ortadan kaldırabilir.
  5. E
    Tarık Bey'in A Tipi kişilik yapısı yaşadığı durumun tek kaynağıdır ve organizmanın savunmasını yitirdiği "tükenme" aşamasındaki bu durumu yönetmek için örgütsel rol analizlerinden çok bireysel kariyer planlamasına odaklanılmalıdır.

Cevap

Tarık Bey'in Selye'nin Genel Uyum Sendromunda direnme aşamasında olduğunu, yaşadığı sorunun rol çatışması olduğunu ve bu yapısal sorunun bireysel değil örgütsel stratejilerle çözülmesi gerektiğini belirten seçenek doğrudur.
Doğru ifadede vakadaki tüm unsurlar eksiksiz analiz edilmiştir. Başlangıçtaki şoku atlatıp duruma yüksek çabayla uyum sağlama evresi Hans Selye'nin modelinde 'direnme' aşamasıdır. İki farklı otoriteden gelen zıt ve eşzamanlı talepler 'rol çatışması' yaratmaktadır. Rol çatışması yönetimsel ve yapısal bir sorun olduğu için, zaman yönetimi veya gevşeme egzersizleri gibi bireysel başa çıkma yöntemleri kalıcı çözüm sunamaz; emir-komuta birliğinin veya yetki sınırlarının netleştirilmesi gibi örgütsel düzeyde müdahaleler yapılması şarttır.

Adım Adım Çözüm

1
Vakadaki kişinin kişilik özelliklerini tanımlamak.
Rekabetçi, sabırsız ve zaman baskısı hisseden biri olduğu için 'A Tipi' kişilik yapısındadır.
Stres faktörlerine verilen bireysel tepkilerin temelini anlamak için kişilik tipi tespit edilmelidir.
2
Yaşanılan örgütsel stres kaynağını tespit etmek.
Farklı amirlerden gelen çelişkili ve imkânsız talepler olduğu için durum 'Rol Çatışması' olarak adlandırılır.
Sorunun kaynağının doğru teşhisi (rol belirsizliği yerine rol çatışması), uygulanacak yönetim stratejisini doğrudan belirler.
3
Hans Selye'nin GAS modeline göre bulunulan fizyolojik evreyi belirlemek.
İlk şok atlatılmış ve vücut uyum sağlamak için yüksek enerji/çaba sarf ettiğinden kişi 'Direnme (Direnç)' aşamasındadır.
Stresin hangi aşamada (Alarm, Direnme, Tükenme) olduğu, müdahalenin aciliyetini ve türünü gösterir.
4
Sorunun doğasına uygun stres yönetimi stratejisini (bireysel vs. örgütsel) seçmek.
Çift başlılık ve rol çatışması organizasyonel (yapısal) bir sorun olduğundan, zaman yönetimi gibi bireysel stratejiler yerine yetki devri ve emir-komuta netliği gibi örgütsel stratejiler uygulanmalıdır.
Bireysel başa çıkma yöntemleri yapısal sorunların kök nedenini ortadan kaldırmaz, sadece semptomları hafifletir.

Anahtar Kavram

Örgütsel Stres Yönetiminde Selye'nin GAS Modeli ve Stres Kaynakları
Bu soruyu puanla

Konular

Örgütsel Stres Yönetimi

Bu konudan daha fazla soru