Soru

Zorluk: ZorÖrgütsel Stres Yönetimi

Sayıştay Başkanlığında başdenetçi olarak görev yapan Kaan Bey; doğası gereği rekabetçi, sürekli saatle yarışan ve birden fazla karmaşık denetim dosyasını aynı anda kusursuz biçimde tamamlamaya odaklanan bir yapıya sahiptir. Son dönemde, kurumun yeni denetim metodolojisine geçişi sırasında, bağlı bulunduğu daire başkanı ile mevzuat uyumundan sorumlu grup başkanı arasında kalarak her ikisinden birbiriyle örtüşmeyen ve çelişen talimatlar almaya başlamıştır.

Sürecin başlarında bu durumu yönetebilmek için yüksek bir enerjiyle ekstra mesailer yapmış ve aylar boyunca geçici bir denge kurmayı başarmıştır. Ancak günümüzde kronik yorgunluk, uykusuzluk ve mesleğine karşı derin bir kayıtsızlık hissi yaşamaya başlamış; iş kalitesi dramatik şekilde düşmüştür.

Buna göre, Kaan Bey'in yaşadığı örgütsel stres süreci ve uygulanabilecek stres yönetimi stratejileri bağlamında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Kaan Bey'in sürekli saatle yarışan, rekabetçi ve çoklu görev odaklı yapısı, A tipi kişilik özelliklerini yansıtmakta olup bu durum onun strese karşı duyarlılığını artırmaktadır.
  2. B
    Günümüzde deneyimlediği kronik yorgunluk, uykusuzluk ve işe karşı kayıtsızlık durumu, Selye'nin Genel Uyum Sendromu (GAS) modeline göre uyum enerjisinin tükendiği 'tükenme' evresine işaret etmektedir.
  3. Kaan Bey'in yaşadığı stresin temel kaynağı rol belirsizliği olup; kurumun ona zaman yönetimi ve gevşeme eğitimleri aldırması, bu yapısal sorunu kaynağında çözecek en etkili örgütsel stratejidir.Cevap
  4. D
    İki farklı yöneticiden birbiriyle çelişen talimatlar alması 'rol çatışması' yaşadığını gösterir ve bu durum yetki ve emir-komuta zincirinin yeniden tasarlanması gibi örgütsel müdahaleler gerektirir.
  5. E
    Sürecin başlarında gösterdiği ekstra çaba ve mesailerle kurduğu geçici uyum durumu, zihnin ve bedenin stresöre karşı koymaya çalıştığı 'direnç' evresinin karakteristik bir yansımasıdır.

Cevap

Kaan Bey'in yaşadığı sorunun 'rol belirsizliği' olarak tanımlandığı ve 'zaman yönetimi/gevşeme eğitimlerinin' bu yapısal sorunu çözecek 'örgütsel strateji' olarak sunulduğu ifade söylenemez.
Doğru cevap olan seçenekte iki temel kavramsal hata bulunmaktadır. Birincisi, Kaan Bey'in iki farklı yöneticiden zıt talimatlar alması literatürde 'rol belirsizliği' (role ambiguity) değil, 'rol çatışması' (role conflict) olarak adlandırılır. İkincisi, zaman yönetimi ve gevşeme eğitimleri çalışanın kendisinin uyguladığı 'bireysel' stres yönetimi stratejileridir. Bu tür eğitimler yapısal bir sorun olan rol çatışmasını kaynağında çözemez; kaynağa yönelik çözüm, emir-komuta zincirinin netleştirilmesi gibi 'örgütsel' stratejilerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Vakadaki kişilik tipini analiz et.
Rekabetçi, zamanla yarışan yapı A tipi kişiliği gösterir.
Kişilik tiplerinin stres duyarlılığındaki rolünü belirlemek.
2
Çalışanın maruz kaldığı örgütsel stresörü tespit et.
İki yöneticiden alınan çelişen talimatlar 'rol belirsizliği' (işin tanımının net olmaması) değil, 'rol çatışması' (beklentilerin birbiriyle örtüşmemesi) durumudur.
Stresin kaynağını doğru sınıflandırmak.
3
Selye'nin Genel Uyum Sendromu (GAS) evrelerini vakayla eşleştir.
Başlangıçtaki ekstra çaba 'direnç', günümüzdeki çöküş ise 'tükenme' evresidir.
Stres sürecinin kronolojik analizini yapmak.
4
Önerilen stres yönetimi stratejilerinin türünü değerlendir.
Zaman yönetimi ve gevşeme teknikleri 'bireysel' stratejilerdir. Yetki zincirinin netleştirilmesi ise 'örgütsel' bir stratejidir.
Müdahale yöntemlerinin doğru kategorize edildiğinden emin olmak.
5
Seçenekleri bu bulgular ışığında test et.
Rol belirsizliği tespiti yapan ve bireysel eğitimleri örgütsel strateji olarak sunan seçenek yanlış bilgi içermektedir.
Soruda 'söylenemez' (yanlış olan) ifade istenmektedir.

Anahtar Kavram

Örgütsel Stres Kaynakları ve Selye'nin Genel Uyum Sendromu
Bu soruyu puanla