Examkin

Soru

Zorluk: OrtaÖrgütsel Stres Yönetimi

Hazine ve Maliye Bakanlığına bağlı bir denetim biriminde görev yapan Başmüfettiş Selim Bey; zamanla yarışan, sabırsız, rekabetçi ve aynı anda birkaç işi yapmaya çabalayan bir karakterdir. Son yürütülen kapsamlı soruşturmada, hem kendi daire başkanından hem de ortak çalışılan hukuk kurulundan birbiriyle tamamen zıt talimatlar alması Selim Bey'i zor durumda bırakmıştır. Mevcut durumda Selim Bey'in organizması ilk şoku atlatmış, stres faktörlerine karşı koyabilmek ve vücut dengesini yeniden kurabilmek için savunma mekanizmalarını aktif şekilde kullanmaya başlamıştır. Bu durumu fark eden İnsan Kaynakları departmanı, Selim Bey'in stresini azaltmak amacıyla ona zaman yönetimi ve gevşeme egzersizleri gibi eğitimler aldırmayı planlamaktadır.

Örgütsel stres yönetimi kavramları dikkate alındığında, bu vakayla ilgili aşağıdaki analizlerden hangisi doğrudur?

  1. Selim Bey 'A tipi' kişilik özelliklerine sahiptir ve zıt talimatlardan dolayı 'rol çatışması' yaşamaktadır; Selye'nin modeline göre vücudu 'direnme' evresinde olup, sorunun kalıcı çözümü için planlanan bireysel teknikler yerine görev sınırlarını netleştiren örgütsel stratejiler uygulanmalıdır.Cevap
  2. B
    Selim Bey'in rekabetçi yapısı 'B tipi' kişilikle örtüşür ve iş gereklerinin net olmamasından kaynaklı 'rol belirsizliği' yaşamaktadır; vücut 'tükenme' evresine girdiğinden bireysel başa çıkma taktikleri tek çözüm yoludur.
  3. C
    Kendi yöneticisi ve hukuk kurulundan alınan farklı talimatlar kurmay yetki çatışmasıdır ve vücudu doğrudan 'alarm' evresine sokar; zaman yönetimi eğitimi gibi örgütsel stres stratejileriyle bu yapısal durum tamamen ortadan kaldırılabilir.
  4. D
    Zamanla yarışan A tipi kişilik yapısı ile zıt talimatların birleşimi vücudu hemen 'tükenme' evresine sokar; yöneticilerin önereceği uzlaşma taktikleri ve gevşeme egzersizleri, örgütsel düzeyde uygulanan en etkili yapısal çözümlerdir.
  5. E
    Fonksiyonel bölümlendirme hatalarından kaynaklanan bu iş-yaşam çatışmasında organizma 'direnme' evresini başarıyla tamamlamıştır; stresin etkilerini silmek için iş zenginleştirme gibi bireysel stres yönetimi stratejilerine ağırlık verilmelidir.

Cevap

Selim Bey'in A tipi kişilikte olduğu, zıt talimatlar nedeniyle rol çatışması yaşadığı, direnme evresinde bulunduğu ve gevşeme gibi bireysel stratejiler yerine iş tanımlarını netleştiren örgütsel müdahalelere ihtiyaç duyduğu seçenektir.
Doğru seçenek; rekabetçi ve sabırsız özellikleri A tipi kişilik olarak doğru sınıflandırmış, iki farklı amirden gelen zıt emirleri 'rol çatışması' olarak teşhis etmiştir. Ayrıca Selye'nin Genel Uyum Sendromuna göre vücudun şoku atlatıp savunmaya geçtiği aşamayı 'direnme evresi' olarak doğru belirlemiş ve temel sorunun çözümü için zaman yönetimi gibi bireysel tekniklerin değil, yapısal sınırları çizen örgütsel stratejilerin (rol ve görevlerin netleştirilmesi) uygulanması gerektiğini vurgulamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kişilik tipini belirleme
Zamanla yarışan, sabırsız ve rekabetçi yapı 'A Tipi' kişilik özellikleridir.
B tipi bireyler daha esnek, rahat ve rekabetten uzak yapıdadırlar.
2
Stres kaynağını teşhis etme
İki farklı otoriteden (daire başkanı ve hukuk kurulu) zıt talimatlar alınması 'Rol Çatışması' yaratır.
Kişiden beklenen rollerin birbiriyle tutarsız olması rol çatışmasına, işin nasıl yapılacağının bilinmemesi ise rol belirsizliğine işaret eder.
3
Genel Uyum Sendromu (GAS) evresini tespit etme
İlk şokun atlatılıp savunma mekanizmalarının aktif olarak kullanıldığı evre 'Direnme (Rezistans)' evresidir.
Hans Selye'nin modeline göre organizma Alarm evresinde şok yaşar, Direnme evresinde stresöre karşı koyar, başarılı olamazsa Tükenme evresine geçer.
4
Stres yönetimi stratejilerini sınıflandırma
Zaman yönetimi ve gevşeme egzersizleri 'Bireysel', görev sınırlarının netleştirilmesi veya iş zenginleştirme 'Örgütsel' stratejilerdir.
Sorun örgüt yapısından (çift emir komuta) kaynaklandığı için kökten çözüm örgütsel bir strateji gerektirir.

Anahtar Kavram

Örgütsel Stres Kaynakları, Selye'nin Genel Uyum Sendromu ve Stres Yönetimi Stratejileri
Bu soruyu puanla

Konular

Örgütsel Stres Yönetimi

Bu konudan daha fazla soru