Examkin

Soru

Zorluk: ZorAlgı ve Karar Verme

Bir havalimanı işletmesinin operasyon kontrol merkezinde nöbetçi amir olarak görev yapan Tarık Bey, yer hizmetleri görevlisi Burak'ın 'bagaj yükleme' operasyonlarında son üç aydır sürekli aksaklıklara neden olduğunu (yüksek tutarlılık), ancak yolcu karşılama ve uçağa yönlendirme gibi diğer tüm görevlerini eksiksiz yerine getirdiğini (yüksek belirginlik) ve diğer yer hizmetleri görevlilerinin de bagaj yükleme operasyonlarında benzer aksaklıklar yaşadığını (yüksek yaygınlık) bilmektedir.

Kelley’nin Atıf (Yükleme) Kuramı’na göre, rasyonel bir değerlendirme sürecinde Tarık Bey’in bu veri seti ışığında hatanın kaynağına yönelik belirli bir atıf türü yapması beklenir. Ancak Tarık Bey, Burak'ın vardiya aralarındaki aşırı neşeli ve laubali bulduğu tavırlarını kurum ciddiyetine aykırı bulmuş ve sırf bu tek olumsuz izleniminden yola çıkarak Burak'ın kriz yönetimi, takım çalışması ve teknik bilgi gibi birbiriyle ilgisiz tüm mesleki yeterlilik boyutlarına en düşük performans puanını vermiştir.

Buna göre, Tarık Bey'in performans değerlendirmesinde sergilediği algısal hata ve Atıf Kuramı'na göre aslında yapması gereken atıf türü, aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

  1. Hale Etkisi / Dışsal AtıfCevap
  2. B
    Kalıpyargı (Stereotipleme) / İçsel Atıf
  3. C
    Yansıtma (Projeksiyon) / Dışsal Atıf
  4. D
    Temel Atıf Hatası / İçsel Atıf
  5. E
    Kontrast (Zıtlık) Etkisi / Dışsal Atıf

Cevap

Hale Etkisi / Dışsal Atıf
Tarık Bey'in, Burak'ın mesai aralarındaki tavırları gibi tek bir kişisel izleniminden yola çıkarak onun tüm iş performans kriterlerini (kriz yönetimi, teknik bilgi vb.) olumsuz değerlendirmesi 'Hale Etkisi' (literatürdeki diğer adıyla Horn Etkisi) olarak adlandırılır. Kelley'nin Atıf Kuramı'na göre ise bir davranışta yüksek belirginlik (sadece spesifik bir görevde hata), yüksek yaygınlık (diğer personelin de aynı hatayı yapması) ve yüksek tutarlılık (hatanın sürekli olması) varsa, bu davranışın nedeni kişisel değil çevreseldir; yani rasyonel olarak yapılması gereken atıf 'Dışsal Atıf' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Algısal hatanın tespit edilmesi
Yöneticinin tek bir olumsuz izlenimden (laubali bulduğu tavırlar) yola çıkarak kişinin birbiriyle ilgisiz tüm performans boyutlarına (kriz yönetimi, teknik bilgi vb.) düşük puan vermesi tespit edilir.
Bu durum, literatürde bir özelliğin kişinin genel değerlendirmesini tamamen gölgelemesi olan Hale (Halo/Horn) Etkisi olarak tanımlanır.
2
Atıf Kuramı boyutlarının analizi
Senaryodaki davranışın; yüksek tutarlılık (sürekli hata), yüksek belirginlik (sadece yükleme operasyonunda hata) ve yüksek yaygınlık (herkesin aynı hatayı yapması) gösterdiği belirlenir.
Kelley'nin Atıf Kuramı'na göre bu üç boyutun da yüksek olması, sorunun kişiden (içsel) değil, işin yapılış şeklinden veya çevresel kısıtlardan (dışsal) kaynaklandığını gösterir.
3
Sonucun birleştirilmesi
Algısal hata: Hale Etkisi. Yapılması gereken atıf: Dışsal Atıf.
İki analizin sonucu birleştirilerek doğru seçeneğe ulaşılır.

Anahtar Kavram

Hale Etkisi ve Kelley'nin Atıf Kuramı
Bu soruyu puanla

Konular

Algı ve Karar Verme

Bu konudan daha fazla soru